Cháy rừng Hà Tĩnh: Đường băng cản lửa là gì? Tác dụng và cách xây dựng?

Trong vụ cháy rừng lịch sử tại Hà Tĩnh vừa qua (từ 28/6 đến 1/7), đường băng cản lửa đã phát huy tác dụng.

Trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm vừa qua, cháy rừng đã liên tiếp xảy ra tại các tỉnh Bắc miền Trung, trong đó Hà Tĩnh và Quảng Bình là 2 địa phương chịu thiệt hại nặng nề.

Trong khi đó, với chủ trương giai đất giao rừng cho người dân, vài năm trở lại đây diện tích rừng trồng của người dân được phát triển khá nhanh.

Cùng với hệ thống rừng phòng hộ quốc gia, các khu vực đất trống đồi núi trọc tại các tỉnh thành đã được phủ kín rừng sản xuất, rừng phòng hộ, lấy lại màu xanh cho những cánh rừng trước đây bị tàn phá.

Tuy nhiên, do địa hình đồi dốc, rừng của Việt Nam đa phần là rừng sản xuất cộng với việc tận dụng đất nên đa số người dân khi trồng rừng rất ít khi tạo đường băng lửa để đề phòng cháy rừng.

Trong khi đó, một trong những biện pháp phòng cháy rừng hiệu quả nhất là ngay từ khi thiết kế trồng rừng phải thiết kế băng cản lửa. Đối với những khu rừng đã trồng và các khu rừng tự nhiên mà chưa có đường băng cản lửa, thì phải thiết kế bổ sung.

Riêng vụ cháy lịch sử tại Hà Tĩnh, đường băng cản lửa đã phát huy tác dụng rất lớn trong việc khoanh vùng và dập tắt đám cháy, chống cháy lan ra các khu vực xung quanh.

Đường băng cản lửa là gì? Tác dụng ra sao?

Thực tế, đường băng cản lửa là khoảng "trống/trắng" ngăn cách các khu rừng với nhau. Khoảng trống này có tác dụng ngăn ngọn lửa cháy lan khi rừng bị cháy. Đây chính là đường băng cản lửa được báo chí nói tới trong mấy ngày qua.

Có hai loại đường băng cản lửa là băng trắng và băng xanh.

- Đường băng trắng: Là những khoảng trống đã được chặt trắng thu dọn hết cây cỏ, thảm mục và được cuốc hay cày lật đất nhằm ngăn cản lửa rừng khi xảy ra cháy.

- Đường băng xanh: Là những băng được trồng cây hỗn giao, có kết cấu nhiều tầng, chọn những loài cây có khả năng chịu lửa tốt, phân chia rừng thành các lô nhằm ngăn cản cháy lớn.

Đường băng xanh có tác dụng ngăn hai loại cháy là: Ngăn cháy mặt đất và ngăn cháy lướt trên tán cây. Đường băng cản lửa cũng đồng thời là đường dùng để di chuyển lực lượng, phương tiện khi xảy ra cháy rừng, đường tuần tra bảo vệ rừng và phục vụ các hoạt động kinh doanh rừng.

Các lực lượng chữa cháy cả đêm dập lửa tại Hà Tĩnh.

Xây dựng đường băng cản lửa tại Thanh Chương.

Cách thiết kế đường băng cản lửa

Theo Cục Kiểm lâm (Bộ NN&PTNT), đối với địa hình bằng hoặc dốc dưới 15 độ, đường băng phải vuông góc với hướng gió chính trong mùa cháy. Đối với địa hình phức tạp và dốc trên 15 độ, đường băng được bố trí trùng với đường đồng mức.

Cũng theo Cục Kiểm lâm, các loại đường băng cản lửa Việt Nam có thể áp dụng gồm:

- Đường băng chính: Được thiết kế ở những nơi có diện tích rừng lớn, phân ra thành nhiều khu, khoảnh có diện tích từ 3.000 - 5.000 ha. Khi thiết kế phải kết hợp và lợi dụng các công trình tự nhiên như đường sắt, sông suối... Đối với rừng tự nhiên đường băng chính được chia thành từng khoảnh có cự ly cách nhau từ 2 - 3 km. Bề rộng tối thiểu đối với đường băng chính từ 8 - 20m và nên trồng cây xanh.

- Đường băng phụ: Thường được xây dựng ở những vùng rừng dễ cháy và có cường độ kinh doanh cao. Đường băng phụ có bề rộng từ 6 - 12m và cũng nên trồng cây xanh. Như vậy đường băng chính và phụ được xây dựng sẽ chia những khu rừng thành khoảnh có diện tích từ 100 - 500 ha.

Các lực lượng đang hạ cây, xây dựng đường băng cản lửa chống cháy rừng lan sang các khu vực xung quanh.

Xây dựng đường băng cản lửa tại Nam Đàn.

Thực tế, trong vụ cháy lịch sử tại Hà Tĩnh vừa qua, các phương tiện chữa cháy hiện đại như trực thăng cũng đã được tính đến nhưng không dùng được mà vẫn phải dùng sức người là chủ yếu. Trong đó, đường băng cản lửa chính là phương pháp hữu hiệu nhất đã được sử dụng để khống chế và kiểm soát cháy rừng tại đây.

Như vậy, thay vì chỉ nhìn thấy "đốt rừng để cứu rừng" - cách xây dựng đường băng cản lửa trong phim Mỹ, giờ đây giải pháp tạo đường băng cản lửa cũng được Việt Nam áp dụng nhuần nhuyễn trong thực tế khi xảy ra cháy rừng.