Venezuela phải nhanh chóng tìm người kế nhiệm Hugo Chavez

Sự ảnh hưởng vĩ đại của Hugo Chavez ở Venezuela

Tổng thống Chavez qua đời ở tuổi 58, sau một cuộc chiến kéo dài với căn bệnh ung thư. Việc điều trị bệnh đã ngăn ông đến với buổi lễ nhậm chức cho một nhiệm kỳ tổng thống thứ tư của mình sau cuộc bầu cử thành công tuyệt đối hồi tháng 10/2012.

Bên ngoài biên giới đất nước, một dấu hỏi lờ mờ được đặt ra liệu nhà lãnh đạo nào ở châu Mỹ sẽ tiếp bước ông Chavez và trở thành tiếng nói của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa chống Mỹ của khu vực.

Tổng thống Chavez thường chỉ trích Hoa Kỳ vì lịch sử các cuộc can thiệp ở châu Mỹ và lập trường của Washington về các quốc gia như Iran. Trong một cuộc họp thường niên năm 2006 ở Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Tổng thống Chavez đã gọi Tổng thống Mỹ George W. Bush là “ma quỷ”.

“Các tham vọng bá quyền của đế quốc Mỹ đang đặt nguy cơ cho sự tồn tại của loài người”, ông nói trong bài phát biểu. Việc tuyên bố như vậy một cách nhiều lần nhằm làm lung lay những nhận thức về thự sống trị của Hoa Kỳ ở Mỹ Latinh.

Với chính sách sử dụng tài nguyên dầu khổng lồ của Venezuela để tạo nguồn tài chính hoạt động cho chính phủ trong cuộc “Cách mạng Bolivarian” – cuộc cách mạng được đặt theo tên của Simon Bolivar, người đứng đầu phong trào chấm dứt chết độ thực dân Tây Ban Nha khắp Châu Mỹ La tinh thế kỷ 19 – đã giúp ông giành được rất nhiều sự ủng hộ của bạn bè.

Ông cũng hỗ trợ hợp tác với các quốc gia Mỹ Latinh, giúp thành lập Liên minh các quốc gia Nam Mỹ, Liên minh Bolivia cho châu Mỹ và Ngân hàng Nam Mỹ.

Không nhà lãnh đạo nào ở châu Mỹ có được uy tín hay có thể kêu gọi được hàng triệu người như Tổng thống Chavez. Quan trọng hơn, không có nhà lãnh đạo nào khác – thậm chí cả những người có cùng lý tưởng với ông Chavez như  nhà lãnh đạo Rafael Correa của Ecuador, Evo Morales của Bolivia hoặc Cristina Kirchner của Argentina – có được nguồn lực và ảnh hưởng đến quốc gia như ở Venezuela, đất nước có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất châu Mỹ.

Vì vậy, kể cả khi những người có tiềm năng sẽ kế nhiệm ông Chavez luôn tôn thờ tư tưởng của ông, thì cũng không thể chắc chắn rằng lý tưởng xã hội chủ nghĩa theo cách của Hugo Chavez sẽ tồn tại mãi mãi trên chính trường quốc tế.

Chân dung những ứng cử viên tiềm năng

Phó Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, người được Hugo Chavez tin tưởng chọn làm người kế nhiệm

Theo hiến pháp của Venezuela, một cuộc bầu cử sẽ cần phải được tổ chức trong vòng 30 ngày kể từ cái chết của Tổng thống Chavez. Người nào được chọn để thay thế cho Nhà tư lệnh Venezuela sẽ giúp xác định tương lai của cuộc Cách mạng Bolivarian.

Phó Tổng thống Pháp Nicolas Maduro hiện là ứng cử viên đầu tiên trong cuộc bầu cử sắp tới. Ông không chỉ là người được bổ nhiệm bởi Tổng thống Chavez mà ông còn đại diện cho điều gần gũi nhất với lý tưởng “Chavismo” mà không có Chavez.

Maduro thiếu uy tín của Tổng thống Chavez và sự hấp dẫn phổ biến. Đồng thời, Maduro chấp nhận sự hưởng thụ của chủ nghĩa xã hội Bolivarian - một sự kết hợp của chủ nghĩa độc đoán, doanh nghiệp nhà nước, chống Mỹ hùng biện hoạt động dưới một số hình thức quản trị dân chủ.

Không phải là ngẫu nhiên mà Maduro là ứng cử viên mà người Cuba ưa thích, đồng minh thân cận nhất của ông Chavez ở châu Mỹ.

Đối thủ lớn của ông Madura là Diosdado Cabello, một cựu sĩ quan quân đội và hiện đang là Chủ tịch của Quốc hội. Cabello công khai phản đối Maduro, nhưng ông có sự hỗ trợ của một thế lực lớn trong nền chính trị Venezuela - quân đội.

Diosdado Cabello có thể quyết định rằng đã đến lúc cần cho một sự thay đổi chế độ. Dưới ảnh hưởng của quân đội, ông có thể có lập lại mối quan hệ hữu nghị với khu vực bằng kinh doanh và làm tan băng trong quan hệ với Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, giả sử ông thắng cử, chính sách nói trên vẫn có thể bị nguy hiểm: Venezuela vẫn còn đeo đẳng bởi tỷ lệ lạm phát từ 5 đến 30% một năm, một chính phủ thâm hụt lớn, tỷ lệ đáng báo động của đô thị, bạo lực, sự thiếu hụt trong nhiều hàng hóa và dịch vụ, chẳng hạn như điện, thịt, sữa và giấy vệ sinh.

Vì vậy, ngay cả khi quân đội chấp nhận một tổng thống Maduro, đó không phải là vì ông Maduro có thể lãnh đạo nhân dân mà họ cho rằng ông quá cánh tả và gần gũi với người Cuba. Có thể sẽ có đấu đá nội bộ giữa các nhóm dân sự của Chavistas, cả các chính trị gia người phụ trách của bộ máy nhà nước và các thế lực khác đã hưởng lợi vô cùng khi Chavez nắm quyền.

Nhà tư lệnh Hugo Chavez sẽ không có mặt ở đó để thuyết phục các bên chờ đợi thời điểm tốt hơn, để chấp nhận sự thiếu thốn, lạm phát, bất an và thực tế của một chính phủ rối loạn chức năng và không hiệu quả.

Nhưng quan trọng không kém, các lĩnh vực này có thể trở thành một mối đe dọa cho người kế nhiệm của ông Chavez càng nhiều có nhiều gốc tự do hơn so với các nhà lãnh đạo của họ, một trong số đó được trang bị vũ trang.