"Tứ phía" ra sức ép Tổng thống Obama chuyển vũ khí cho Ukraine

Theo New York Times, việc các cơ quan tình báo Mỹ tuyên bố phát hiện hàng đoàn xe tăng và pháo binh mới của Nga vượt qua biên giới tiến vào lãnh thổ Ukraine trong những ngày gần đây, đã khiến Tổng thống Barack Obama phải chịu thêm sức ép từ các đảng phái chính trị và giới chức trong chính phủ về quyết định chuyển vũ khí sát thương cho Kiev. 

Song, ông Obama vẫn khẳng định đề xuất trên là không phù hợp bởi nó sẽ không thể giúp miền đông Ukraine lặng tiếng súng.

Điển hình, hôm 10/3, các nghị sĩ đảng Cộng hòa và Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại thuộc Thượng viện Mỹ đã nhất trí gây sức ép với chính quyền của Tổng thống Obama về việc chuyển vũ khí cho quân đội chính phủ Ukraine. 

Một binh sĩ thuộc lực lượng ly khai tại miền đông Ukraine dời chiến hào đối diện với quân chính phủ Kiev hồi tuần trước.

Thậm chí, hồi tuần trước, Tướng Martin Dempsey, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Hoa Kỳ cùng Bộ trưởng Quốc phòng Ashton B. Carter và Giám đốc Cơ quan tình báo quốc gia Mỹ, James R. Clapper Jr còn công khai hối thúc Tổng thống Obama cân nhắc đề xuất trên.

Về phần mình, Tổng thống Obama vẫn giữ vững quan điểm không chuyển vũ khí sát thương cho Ukraine dù sức ép vây quanh ngày càng lớn. 

Trước đây, ông Obama từng cho rằng việc trang bị vũ khí cho quân chính phủ Ukraine sẽ khiến Kiev tin rằng họ có thể đánh bại quân đội Nga và hậu quả là Moscow sẽ đưa ra đòn phản công mạnh hơn để đáp trả. Cũng theo người đứng đầu Nhà Trắng, thỏa thuận ngừng bắn hiện đang được thi hành tại miền đông Ukraine dù có mong manh vẫn nên được duy trì và ông nhất trí với một số đồng minh châu Âu về việc không hỗ trợ vũ khí sát thương cho quân đội Kiev.

"Nếu bạn tham chiến trên lãnh thổ Ukraine, nghĩa là bạn đang đối đầu với Nga bởi biên giới Nga nằm ngay sát đó", ông Antony J. Blinken, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phát biểu tại Berlin hồi tuần trước.

"Một lượng lớn thiết bị quân sự và binh sĩ Nga đóng quân ngay tại khu vực biên giới. Bất cứ quốc gia nào muốn hỗ trợ quân sự cho Ukraine sẽ vấp phải sự đối phó lớn gấp đôi, ba thậm chí bốn lần từ Nga", ông Blinken nói thêm.

Theo một số nguồn tin thân cận trong nội bộ chính phủ Mỹ, trong các cuộc thảo luận về việc nên hay không chuyển vũ khí cho quân đội Kiev, Tổng thống Obama luôn đặt ra câu hỏi: "Chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta chuyển vũ khí, chúng ta có phải cử các nhân viên huấn luyện tới Ukraine hay không? Chuyện gì sẽ xảy ra nếu mọi thứ nằm ngoài tầm kiểm soát? Tổng thống Putin sẽ phản ứng ra sao?"

Trong khi Cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống Obama, bà Susan E. Rice có cùng quan điểm với ông chủ Nhà Trắng thì nhiều quan chức trong và ngoài chính quyền lại liên tục hối thúc Washington có những biện pháp hỗ trợ quân đội Ukraine tăng khả năng phòng vệ.

Hồi tuần trước, phát biểu trước các nghị sĩ, Tướng Dempsey nói: "Tôi cho rằng chúng ta phải xem xét việc hỗ trợ vũ khí sát thương". Ý kiến của Tướng Dempsey đã nhận được sự ủng hộ của một số quan chức cấp cao như bà Madeleine K. Albright, Bộ trưởng Ngoại giao dưới thời cựu Tổng thống Bill Clinton hay Michael A. McFaul, đại sứ của Tổng thống Obama tại Moscow.

Thậm chí, nghị sĩ Eliot Engel của đảng Dân chủ ở bang New York còn nhấn mạnh rằng ông cảm thấy "thất vọng" vì chính quyền đương nhiệm không áp đặt thêm các lệnh trừng phạt chống lại Nga và vũ trang cho chính quyền Kiev nhằm "tăng áp lực cho Tổng thống Vladimir Putin".

Quân chính phủ Ukraine lên đường tới làngFedorivka, miền đông Ukraine hôm 27/2.

Trong phiên điều trần của Ủy ban Đối Ngoại thuộc Thượng viện Mỹ hôm 10/3, quyết định không hỗ trợ vũ khí cho Ukraine của Tổng thống Obama đã khiến làn sóng thất vọng lan nhanh trong giới nghị sĩ hai đảng Dân chủ và Cộng hòa.

Tuy nhiên, chính quyền của ông Obama đã cam kết tài trợ số vũ khí phi sát thương trị giá 118 triệu USD cho Ukraine. Song, cho tới nay, mới chỉ có một nửa số hàng này được chuyển tới tay chính quyền Kiev. Do đó, một số quan chức Mỹ cho rằng trong một vài trường hợp việc "chuyển hàng cứu trợ chậm trễ là điều không thể chấp nhận được" đồng thời hối thúc chính quyền Mỹ tăng tiến độ hỗ trợ. Trước đó, chính phủ Mỹ cũng cho biết Washington đang lên kế hoạch chuyển cho Ukraine thêm một gói cứu trợ vũ khí phi sát thương trị giá 120 triệu USD trong thời gian tới.

Tuy nhiên, dù đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn của các nghị sĩ đảng Dân chủ, Tổng thống Obama vẫn giữ quan điểm như một số đồng minh châu Âu bao gồm Thủ tướng Đức Angela Merkel khi phản đối đề xuất gửi vũ khí sát thương cho Kiev.

Hôm 10/3, một quan chức cấp cao trong chính quyền của ông Obama xác nhận với hãng tin AP rằng Tổng thống Mỹ đã nói với Thủ tướng Merkel nhân chuyến thăm tới Washington của bà hồi tháng trước rằng, ông sẽ không đưa ra quyết định hỗ trợ vũ khí cho Kiev trong suốt quá trình đàm phán về thỏa thuận ngừng bắn Minsk 2.

"Chúng tôi cam kết ủng hộ các quy tắc hợp nhất lãnh thổ và chủ quyền, những vấn đề đang bị Nga đe dọa. Chúng tôi có thể duy trì tình đoàn kết bằng cách tôn trọng các lệnh trừng phạt áp đặt với Nga", New York Times dẫn lời ông Obama phát biểu trước cuộc họp với chủ tịch Hội đồng châu Âu, ông Donald Tusk hôm 9/3.

Một quan chức cấp cao giấu tên trong chính phủ Mỹ cũng khẳng định những cam kết của ông Obama với Thủ tướng Merkel chỉ mang tính "tạm thời". "Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ đưa ra quyết định dựa trên những đánh giá của riêng mình về việc các bên thi hành thỏa thuận ngừng bắn Minsk 2", vị quan chức này nói.

Dù thỏa thuận ngừng bắn Minsk 2 có hiệu lực thi hành tại miền đông Ukraine từ ngày 15/2 song quân ly khai vẫn triển khai tấn công và giành được quyền kiểm soát thành phố Debaltseve. Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, tần suất xảy ra các cuộc giao tranh giữa quân đội Kiev và phe ly khai miền đông đã giảm đáng kể. Ngoài ra, một lượng lớn vũ khí hạng nặng đã được hai bên rút lui khỏi chiến tuyến, hé lộ hy vọng mong manh về một nền hòa bình tại khu vực này đối với lãnh đạo Kiev và châu Âu.

Song, nhiều quan chức Mỹ vẫn tỏ ra hoài nghi về tính hiệu quả của thỏa thuận ngừng bắn. Dù Nga đã phủ nhận mọi cáo buộc vũ trang và tham chiến trực tiếp tại miền đông Ukraine, hôm 10/3, Thư ký Ngoại trưởng Mỹ, bà Victoria Nuland vẫn khẳng định các thiết bị quân sự của Nga đang ùn ùn kéo sang biên giới Ukraine.

"Trong những ngày gần đây, chúng tôi đã phát hiện các xe tăng, thiết giáp, pháo binh và rocket của Nga vượt qua biên giới của Ukraine để tiến tới khu vực miền đông đang nằm dưới sự kiểm soát của phe ly khai", bà Nuland nói.

Bà Nuland cho biết thêm chính quyền Mỹ vẫn đang cân nhắc khả năng chuyển vũ khí cho chính phủ Ukraine nhưng quyết định cuối cùng chưa được đưa ra. Còn các nghị sĩ Mỹ thì cho rằng việc chính phủ trì hoãn đưa ra quyết định cuối cùng đồng nghĩa với việc Tổng thống Obama không muốn chuyển vũ khí sát thương cho Ukraine và Washington đang "cân đo đong đếm" những hậu quả phải đối mặt. 

Nội dung được thực hiện dựa trên tham khảo nguồn tin từ tờ The New York Times. Đây là một nhật báo trực thuộc Công ty New York Times, được phong tặng tên hiệu "Bà tóc bạc" ("Gray Lady") và được xem là tờ báo danh giá (newspaper of record) và quan trọng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.