Trung Quốc sẽ tận dụng APEC để phô trương thanh thế?

Nếu Thế vận hội Bắc Kinh 2008 là một sự kiện tiêu biểu cho "quyền lực mềm" của Trung Quốc và sự kiện Triển lãm thế giới Thượng Hải – Shanghai World Expo 2010 cho thấy sức mạnh kinh tế thì tại APEC sắp tới, khi các nhà lãnh đạo và các quan chức hàng đầu thế giới tập trung ở Bắc Kinh, họ có thể được chứng kiến một màn trình diễn những khát vọng địa chính trị và thanh thế của quốc gia này.

Trong hội nghị thượng đỉnh lần thứ 22 và các cuộc họp có liên quan của 21 thành viên trong nhóm hợp tác kinh tế Châu Á Thái Bình Dương (APEC), chủ tịch Tập Cận Bình dự định sẽ sử dụng chiến lược ngoại giao kinh tế như một con át chủ bài của Trung Quốc để thúc đẩy các sáng kiến ​​hội nhập khu vực.

Chủ trì các sự kiện chính trị lớn nhất kể từ khi lên nắm quyền vào tháng 11/2012, nhà lãnh đạo Trung Quốc hy vọng sẽ thoát khỏi “tầm ngắm” của cộng đồng quốc tế trong các sự kiện tranh chấp lãnh thổ với các nước láng giềng và một loạt các động thái quyết đoán đã gây bất ổn khu vực trong hai năm qua.

"Đây là lần đầu tiên ông Tập Cận Bình chủ trì tổ chức một sự kiện lớn ở cấp thế giới và ông muốn chứng tỏ Trung Quốc là một siêu cường và không muốn thu hút bất kỳ sự chú ý toàn cầu nào về sự tranh chấp lãnh thổ của mình", nhà phân tích người Singapore, Hoo Tiang Boon của S. Rajaratnam School of International Studies cho biết.

"Ông cũng muốn khắc họa bản thân là một chính khách thế giới, và không phải một nhà lãnh đạo có đầu óc thiển cận và không xứng tầm với các sân chơi lớn."

Vì những lý do này, APEC cung cấp một nền tảng cho các cuộc họp giữa ông Tập và các nhà lãnh đạo nước ngoài mà ông trước đây ông không gặp gỡ vì vấn đề tranh chấp lãnh thổ.

Mọi con mắt sẽ đổ dồn về quan sát liệu có diễn ra một cuộc họp bên lề với Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe của Nhật Bản. Việc này có nhiều khả năng xảy ra, xét một loạt các cuộc họp cấp cao giữa hai bên thời gian vừa qua.

ông Tập Cận Bình (ảnh trái) và ông Shinzo Abe (ảnh phải)

"Tôi nghĩ rằng cuộc họp sẽ xảy ra, nhưng trong một khung cảnh thân mật. Do khuôn khổ APEC, rõ ràng giả thiết nhà lãnh đạo Trung Quốc gặp gỡ nhà lãnh đạo Nhật Bản là hợp lý. Nếu việc này không diễn ra sẽ dẫn đến câu hỏi của các quốc gia khác về tính phù hợp", nhà phân tích Yun Sun của Trung tâm Stimson, Washington cho biết.

"Quan trọng hơn là một cuộc họp với Abe không dẫn tới bất kỳ thay đổi chính sách nào, vì vậy Trung Quốc không mất phí tổn để thiêt lập một cuộc họp như vậy," ông nói thêm.

Một cuộc họp với Tổng thống Benigno Aquino, Philippines, quốc gia đang “sa lầy” trong tranh chấp tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông với Trung Quốc, không có nhiều khả năng xảy ra.

Giới truyền thông Philippines báo cáo, gần đây Manila đã không tìm kiếm một cuộc gặp song phương vì sợ nó sẽ bị từ chối. Hiện quốc gia này đang có kế hoạch "gây dựng vị thế tại nghị thượng đỉnh", với hy vọng rằng Bắc Kinh sẽ chấp nhận vì Philippines sẽ là chủ nhà của APEC vào năm tới.

Những gì đã được xác nhận là hội nghị thượng đỉnh "không chính thức" giữa ông Tập và Tổng thống Mỹ Barack Obama như một bước tiếp nối của cuộc họp tại khu nghỉ dưỡng Sunnylands tại California vào tháng Sáu năm ngoái.

Hội nghị thượng đỉnh đó đã chứng kiến cả hai nhà lãnh đạo tổ chức các cuộc thảo luận thẳng thắn kéo dài 8 giờ trong hai ngày và đạt được thỏa thuận xây dựng một "loại hình mới của mối quan hệ quyền lực".

Hội nghị thượng đỉnh không chính thức thứ hai của họ, sẽ diễn ra trong một khung cảnh bên bờ hồ vào thứ Tư tuần tới, sẽ chứng kiến cả hai nhà lãnh đạo tham gia vào mối quan hệ mà Trung Quốc đang thúc đẩy bất chấp việc Hoa Kỳ đang chiếm thế thượng phong.

Các vấn đề gây tranh cãi khác nhau, từ an ninh mạng, lập trường của Mỹ trong vụ tranh chấp lãnh thổ của Trung Quốc với các nước láng giềng, và nhận định của Washington về các cuộc biểu tình Chiếm giữ khu vực trung tâm tại Hồng Kông, là những vấn đề hàng đầu trong chương trình nghị sự.

Các nhà phân tích tin rằng hội nghị thượng đỉnh không chính thức sẽ diễn ra trong bối cảnh ít căng thẳng hơn khi Bắc Kinh biết rằng tái cân bằng của Washington đối với khu vực châu Á-Thái Bình Dương đã được hạn chế bởi những thách thức khác như các mối đe dọa khủng bố gây ra bởi các nhà nước Hồi giáo ở Iraq và Syria.

"Có quá nhiều điều đang xảy ra nếu Hoa Kỳ cân nhắc việc gây nguy hiểm cho mối quan hệ song phương với Trung Quốc hiện nay", tiến sĩ Hoo nói.

Đánh giá từ các chủ đề được chọn cho hội nghị thượng đỉnh APEC năm nay - "Định hình tương lai thông qua quan hệ đối tác Á-Thái Bình Dương" – nhiều kỳ vọng cho thấy Trung Quốc sẽ trình bày chi tiết về các sáng kiến​ của mình để chứng tỏ mình là một nước “rộng lượng”, sẵn sàng nhường chỗ cho Mỹ trong khu vực.

Một số sáng kiến ​​chủ chốt của Trung Quốc là ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á, ngân hàng sẽ tài trợ cho cơ sở hạ tầng trong khu vực, và con đường tơ lụa hàng hải thế kỷ 21 nhằm đẩy mạnh kết nối và thương mại thông qua Biển Đông.

Để đảm bảo hỗ trợ, Trung Quốc đã mời Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Mông Cổ Tsakhiagiin Elbegdorj tham dự hội nghị thượng đỉnh và cũng có thể hỗ trợ các ứng dụng của họ để tham gia APEC.

Những sự kiện này được gọi là "Chiến lược ngoại giao APEC" của Trung Quốc. Điều này sẽ được thể hiện rõ ràng trong tuần này và tuần tiếp theo.

Nội dung được thực hiện dựa trên tham khảo nguồn tin từ The Asia News Network (ANN), một mạng lưới bao gồm 21 nhóm phương tiện truyền thông ở các thành phố châu Á, được thành lập nhằm mục đích tăng cường sự hợp tác và tối ưu hóa vùng phủ sóng của sự kiện tin tức lớn trong khu vực.