Trung Quốc sắp từ bỏ chính sách hạt nhân “không sử dụng trước”?
Theo tạp chí Diplomat, trong bối cảnh quân đội Trung Quốc đang hiện thực hóa tham vọng trở thành “lực lượng đẳng cấp thế giới” và tiến hành hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân, một số chuyên gia cho rằng Bắc Kinh có thể sẽ từ bỏ nguyên tắc thi hành lâu nay đó là chính sách hạt nhân “không sử dụng trước”.
![]() |
Giới chuyên gia cho rằng trong thời gian tới Trung Quốc có thể tính tới chuyện từ bỏ chính sách hạt nhân "không sử dụng trước". |
Trong cuộc diễu binh hồi tháng 9/2015 tại Bắc Kinh, Lực lượng Tên lửa Trung Quốc đã cho ra mắt loại tên lửa đạn đạo tầm trung DF-26 có khả năng mang theo cả đầu đạn thường và đầu đạn hạt nhân với tầm bắn vươn tới khu vực Tây Thái Bình Dương. Ngoài ra, Trung Quốc còn tiếp tục phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) DF-41. Theo giới phân tích phương Tây, DF-41 có thể được trang bị công nghệ đa đầu đạn phân hướng (MIRV). Cho tới nay, một tờ báo của quân đội Trung Quốc mới chỉ chính thức xác nhận tên lửa DF-5C được trang bị MIRV.
Chưa dừng lại, Trung Quốc cũng đang phát triển năng lực phòng thủ hạt nhân trên biển với thế hệ tàu ngầm hạt nhân trang bị tên lửa đạn đạo lớp Jin Type 094. Trong giai đoạn năm 2020, quân đội Trung Quốc sẽ còn triển khai sản xuất một thế hệ tàu ngầm hạt nhân mới là Type 096 trang bị các tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm thế hệ mới JL-3.
Tất cả những hành động trên nhằm giúp mở rộng quy mô kho phòng thủ hạt nhân của Trung Quốc. Cụ thể, theo bản báo cáo của Bộ Quốc phòng Mỹ, trong giai đoạn năm 2015 – 2016, lực lượng ICBM của Trung Quốc đã tăng từ con số 50 – 60 lên thành 75 – 100 tên lửa.
Vào năm 2010 và 2013, Tân Hoa Xã cũng đã đưa tin xác nhận Trung Quốc lần đầu tiên thử nghiệm thành công công nghệ phòng thủ tên lửa trong chương trình Dự án 863.
Một số học giả Trung Quốc nhận định, chính sách hạt nhân “không sử dụng trước” không nên chỉ mình Trung Quốc thi hành mà các quốc gia sở hữu hạt nhân khác cũng nên làm theo.
Ông Zhou Bo tại Viện Khoa học quân sự Trung Quốc nhấn mạnh: “Trung Quốc không phải là quốc gia mạnh nhất về cả vũ khí hạt nhân và vũ khí truyền thống. Do đó, nếu Trung Quốc có thể cam kết thi hành chính sách “không sử dụng trước”, vậy tại sao Mỹ, Nga, Anh và Pháp lại không làm như vậy? Thật đáng xấu hổ đối với những quốc gia sử hữu đội quân hùng mạnh nhất thế giới với ưu thế về các loại vũ khí truyền thống lại đi nói về việc sử dụng vũ khí hạt nhân trước”.
Nhà bình luận an ninh Nan Li tại Đại học quốc gia Singapore thì cho rằng, “bằng chứng cho thấy, Trung Quốc đang tiến hành hiện đại hóa lực lượng hạt nhân và giới chức Bắc Kinh cũng đang tranh luận về việc thay đổi chiến lược quân sự bao gồm từ bỏ chính sách hạt nhân ‘không sử dụng trước’”.
Bởi theo ông Li, một số chuyên gia nhận định chính sách hạt nhân “không sử dụng trước” đã làm giảm độ tin cậy đối với các lực lượng hạt nhân quy mô nhỏ của Trung Quốc. Do đó, một khi chính sách này bị xóa bỏ, năng lực phòng thủ hạt nhân của Trung Quốc sẽ được tăng cường.
Cũng theo ông Li, không ít chiến lược gia Trung Quốc đã tính tới chuyện sử dụng vũ khí hạt nhân trong một số tình huống cụ thể như ngăn cản Đài Loan giành độc lập, phản công trước các đợt tấn công nhằm vào trụ sở điều hành và kiểm soát vũ khí hạt nhân cũng như các loại vũ khí hạt nhân của nước này, hay một cuộc tấn công bằng vũ khí truyền thống nhưng cần tới một cuộc phản công bằng hạt nhân và thậm chí là để ngăn chặn đảo chính.
Trên thực tế, Trung Quốc hoàn toàn nắm quyền chủ động quyết định từ bỏ chính sách hạt nhân “không sử dụng trước” bất cứ lúc nào và sử dụng vũ khí hạt nhân cho mục đích riêng như ngăn Đài Loan tuyên bố độc lập hoặc ngăn chặn Mỹ hỗ trợ Đài Loan giành độc lập. Còn hiện tại, chưa có dấu hiệu nào cho thấy, Trung Quốc muốn thay đổi chính sách hạt nhân “không sử dụng trước”.