Trung Quốc – Philippines vẫn còn khoảng cách lớn về Biển Đông

Trung Quốc và Philippines vẫn có lập trường rất khác biệt về tranh chấp chủ quyền bãi cạn Scarborough trên Biển Đông.

Bất chấp các thông tin cho rằng hai bên tỏ ra sẵn lòng cải thiện quan hệ, hôm qua tờ Daily Inquirer của Philippines cho hay Trung Quốc và Philippines vẫn có “khoảng cách rất lớn” khi tìm kiếm giải pháp cho cuộc tranh chấp chủ quyền bãi cạn Scarborough trên Biển Đông.

Trả lời phỏng vấn tờ Inquirer, một quan chức chính phủ Philippines cho biết “hai bên đều kiên quyết trong tuyên bố chủ quyền của mình”. Vị quan chức này cho hay cả hai ông Roxas và Tập Cận Bình đều “bày tỏ quan điểm và lập trường” về chủ quyền đối với bãi cạn mà hai nước đều tuyên bố thuộc về mình.

Tổng thống Philippines Benigno Aquino đã cử ông Roxas làm đặc phái viên đến Hội chợ Expo Trung Quốc – ASEAN tại tình Nam Ninh để chuyển thông điệp đến Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào thông qua Phó chủ tịch Tập Cận Bình rằng Philippines muốn cải thiện quan hệ với Trung Quốc và muốn tìm một giải pháp hòa bình cho cuộc tranh chấp chủ quyền giữa hai nước.

Tại Hội nghị Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á Thái Bình Dương (APEC), bản thân Tổng thống Philippines Aquino đã định chuyển thông điệp đó tới Chủ tịch Hồ Cẩm Đào nhưng do không sắp xếp được lịch trình nên hai ông không thể tiến hành họp mặt như dự định.

Một quan chức Philippines cho biết trong cuộc họp hôm 21/9 thảo luận về cuộc tranh chấp bãi cạn Scarborough, hai ông Roxas và Tập Cận Bình đã thể hiện “lập trường khác biệt”.

Không bên nào chịu nhường bên nào

Khi được hỏi liệu Trung Quốc có kiên quyết khẳng định chủ quyền đối với toàn bộ Biển Đông hay không, vị quan chức này cho biết: “Không bên nào có dấu hiệu từ bỏ tuyên bố chủ quyền của mình”.

Vị quan chức này không nói rõ hơn nhưng mô tả sự khác biệt giữa hai quốc gia là “hố ngăn cách lớn”, ám chỉ rằng Trung Quốc không công nhận chủ quyền của Philippines về bãi cạn Scarborough còn Philippines kiên quyết khẳng định bãi cạn này thuộc vùng đặc quyền kinh tế của mình.

Philippines và Trung Quốc cũng đang tranh chấp chủ quyền đối với các hòn đảo, mỏm đá và đảo san hô khác trên Biển Đông. Ngoài Philippines và Trung Quốc, Việt Nam, Brunei, Malaysia và Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền các hòn đảo trên Biển Đông, vùng biển giàu tài nguyên hải sản và dầu khí.

Theo quan chức Philippines nói trên, ông Roxas sẽ báo cáo tình hình cuộc họp với phía Trung Quốc cho Tổng thống Aquino.

Vị quan chức này cũng cho biết cuộc họp giữa ông Roxas với ông Tập Cận Bình chính là sự tái lập kênh giao tiếp trực tiếp giữa các nhà lãnh đạo cấp cao Philippines và Trung Quốc vì ông Tập Cận Bình sẽ thay thế ông Hồ Cẩm Đào vào cuối năm nay.

“Sau khi hai bên bày tỏ quan điểm và lập trường của mình, hiện kết luận cuộc họp chưa được đưa ra. Cả hai bên sẽ cân nhắc và đàm phán trở lại”, vị quan chức Philippines này cho biết.

Hai bên khôi phục quan hệ song phương

Hôm 22/9, chính phủ Philippines đưa ra tuyên bố khẳng định thành quả hai bên đạt được qua cuộc họp của ông Roxas và ông Tập Cận Bình: “Philippines và Trung Quốc cùng bày tỏ mong muốn được giải quyết các vấn đề hiện nay giữa hai nước đồng thời thúc đẩy quan hệ song phương”.

Phát ngôn viên của Tổng thống Philippines Edwin Lacierda, người cùng tham dự cuộc họp giữa ông Roxas và ông Tập Cận Bình, cho biết: “Phó chủ tịch Trung Quốc đã đánh giá cao việc Tổng thống Aquino đã cử ông Roxas, điều đó cho thấy Philippines coi trọng của mối quan hệ song phương giữa hai quốc gia”.

Ông Lacierda cũng cho biết ông Roxas “đã truyền tải thông điệp của Tổng thống Aquino đến chính phủ Trung Quốc”.

Ông Roxas nói với ông Tập rằng Manila hi vọng có quan hệ thân thiện với Bắc Kinh và vượt qua những khó khăn do cuộc tranh chấp chủ quyền gây ra.

Hôm qua, Abigail Valte, một phát ngôn viên khác của Tổng thống Philippines, cho biết chính quyền nước này coi trọng “mối quan hệ trên nhiều cấp độ” với Trung Quốc và Philippines không chỉ nói chuyện với Trung Quốc về cuộc tranh chấp trên Biển Đông.

Bà Valte có đề cập rằng du lịch và ngoại thương là một phần trong “mối quan hệ diễn ra tốt đẹp” giữa Philippines và Trung Quốc.

Bà cho biết Philippines sẽ tiếp tục hợp tác “trên nhiều lĩnh vực” với Trung Quốc bất chấp cuộc tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông.

Bà Valte cho rằng mặc dù mối quan hệ giữa hai nước đã từng rạn nứt do cuộc tranh chấp nhưng mối quan  hệ song phương đã “được phục hồi”.

Để cải thiện quan hệ song phương Trung Quốc – Philippines, bà Valte cho rằng chính quyền Philippines sẽ tiếp tục theo đuổi giải pháp hòa bình cho cuộc tranh chấp trên Biển Đông với Trung Quốc.

Bà cũng cho biết phía Philippines sẽ “kiềm chế để không có hành động nào” khơi dậy căng thẳng mới về tranh chấp này.