Trung Quốc: Hỏa hoạn nhà máy – Hiểm họa đã được cảnh báo

Hỏa hoạn thiêu rụi nhà máy chế biến gia cầm Baoyuanfeng hôm 3/6

Những công nhân may mắn thoát chết trong trận hỏa hoạn tại nhà máy chế biến gia cầm Baoyuanfeng hồi tuần trước cướp đi sinh mạng của 120 người cho biết toàn bộ cơ sơ sản xuất chỉ có một lối thoát hiểm duy nhất. Tình huống này hoàn toàn giống với một vụ cháy cách đây 20 năm tại nhà máy sản xuất đồ chơi, khiến 87 người thiệt mạng.

Cả 2 vụ cháy nhà máy sản xuất trên được đánh giá là nghiêm trọng nhất trong lịch sử Trung Quốc đã phản ánh thực trạng vấn đề an toàn tính mạng của người lao động vẫn không được quan tâm ngay cả khi nền kinh tế Trung Quốc đang phát triển nhanh chóng.

Điển hình, việc chốt chặn các cửa ra vào – hành động rõ ràng vi phạm luật pháp Trung Quốc, chính là nguyên nhân dẫn tới những thảm họa hỏa hoạn trong ngành công nghiệp, cướp đi sinh mạng của hàng chục ngàn người mỗi năm.

"Mặc dù, Trung Quốc đang phát triển nền kinh tế theo hướng hiện đại, song chủ đề quyền lợi và lợi ích của người lao động lại vẫn không được quan tâm", phó giám đốc tổ chức Giám sát Lao động Trung Quốc tại New York - Li Qiang nói.

Chỉ mất 3 phút, một ngọn lửa từ căn phòng chế biến gia cầm đã bùng phát dữ dội và bao trùm toàn bộ nhà máy chế biến gia cầm Baoyuanfeng tại thành phố Đức Huệ tỉnh Cát Lâm hôm 3/6 trong lúc hơn 300 công nhân đang làm việc. Vụ cháy này được đánh giá là thảm họa công nghiệp tồi tệ nhất gần đây tại Trung Quốc.
 
Theo lời khai của các nhân chứng, mọi lối thoát hiểm trong nhà máy Baoyuanfeng đã bị khóa trái nhằm bảo vệ tài sản tại cơ sở và ngăn không cho công nhân đi ra ngoài trong giờ giải lao.

Trong khi đó, điều 24 trong Luật Phản ứng với các trường hợp khẩn cấp của Trung Quốc quy định các lối thoát hiểm phải luôn trong tình trạng mở và chỉ dẫn rõ ràng. Ngoài ra, luật lao động cũng đề ra những quy chuẩn về điều kiện an toàn lao động cho công nhân. Tuy nhiên, nhà máy chế biến gia cầm Baoyuanfeng chỉ cho mở 1 lối thoát hiểm duy nhất, khiến các công nhân dẫm đạp lên nhau trong bóng tối để tìm lối thoát ra ngoài.

Sự việc trên tương tự với thảm họa cháy tại nhà máy sản xuất đồ chơi tại thành phố Trực Lệ vào năm 1993, khiến 87 công nhân trẻ tuổi thiệt mạng. Toàn bộ lối thoát hiểm trong nhà máy đã bị khóa trái nhằm ngăn kẻ trộm vào ăn cắp tài sản. Giới chủ nhà máy đã bị buộc tội hối lộ lực lượng chức năng để cho qua những lỗi vi phạm luật an toàn lao động như sắp xếp khu nhà ở cho công nhân, nhà máy và kho nằm trong cùng một tòa nhà. Tuy nhiên, những người đứng đầu nhà máy chỉ phải thi hành các án tù ngắn hạn.

"Thực tế là công nhân vẫn bị khóa trái bên trong khi đang làm việc như 20 năm trước. Điều đó cho thấy luật an toàn lao động vẫn không được thi hành và giám sát chặt chẽ", bà Omana George tại Trung tâm Nguồn lực giám sát châu Á cho biết.

Những báo cáo điều tra ban đầu cho thấy vụ hỏa hoạn tại nhà máy chế biến gia cầm Baoyuanfeng xảy ra sau một tiếng nổ do chất ammonia bị rò rỉ. Chất ammonia vốn được nén trong hệ thống làm lạnh tại các nhà máy chế biến thịt. Vụ cháy bùng phát đúng thời điểm đổi ca làm khi khoảng 350 công nhân đang có mặt tại nhà máy. Cảnh sát Trung Quốc đã bắt giữ các nhà quản lý và chủ nhà máy. Theo kênh truyền hình CCTV, nhóm điều tra nội các cũng tham gia truy tìm nguyên nhân dẫn tới thảm họa trên.

Tỉnh Cát Lâm – nơi tọa lạc của nhà máy Baoyuanfeng, liên tiếp ghi nhận các trường hợp vi phạm luật an toàn lao động tại các khu khai thác mỏ và cơ sở công nghiệp cất giữ nhiều hóa chất nguy hiểm.

Được thành lập năm 2009, nhà máy Baoyuanfeng chế biến 67.000 tấn thịt gà mỗi năm và tuyển dụng khoảng 1.200 công nhân. Sản phẩm của nhà máy được đưa đi phân phối tại 20 thành phố trên khắp Trung Quốc và từng nhận được nhiều giải thưởng vì sự nghiệp đóng góp tích cực cho nền kinh tế địa phương. Nhà máy Baoyuanfeng nằm bên ngoài thành phố Đức Huệ - trung tâm gia cầm, cách thủ đô Bắc Kinh 800 km về phía đông bắc.

Người lao động Trung Quốc lại dường như không có quyền đòi hỏi giới chủ nhà máy cải thiện chất lượng an toàn nơi làm việc. Mặc dù, các số liệu thống kê cho thấy số vụ tai nạn tại các nhà máy Trung Quốc đã giảm đáng kể song số người thiệt mạng vẫn đáng báo động. Theo Ủy ban An toàn Lao động Trung Quốc, 79.552 công nhân đã chết trong năm 2010 và con số này trong năm 2011 là 75.572. Số công nhân tử vong tại Trung Quốc đã cao gấp 15 lần so với Mỹ (5.000 người/năm).