Tranh chấp ở Senkaku/Điếu Ngư sẽ còn kéo dài

Nội các mới của chính phủ Nhật Bản ra mắt ngày hôm qua.

Trong lần cải tổ nội các hôm qua, Thủ tướng Yoshihito Noda đã giữ lại Bộ trưởng Ngoại giao và Bộ trưởng Quốc phòng. Động thái này của ông Noda cho thấy ông sẵn sàng kiên nhẫn chờ đợi trong cuộc tranh chấp chủ quyền quần đảo Senkaku với Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo tờ Asahi Shimbun, Bắc Kinh đang tỏ ra thiếu kiên nhẫn và có những động thái hiếu chiến nhằm khẳng định chủ quyền của mình đối với quần đảo trên biển Hoa Đông này.

Ông Noda cũng đang chịu những sức ép lớn từ trong nước phải hành động để giải quyết cuộc tranh chấp chủ quyền kéo dài này. Ngoài ra, cuộc tranh chấp với Trung Quốc không phải là vấn đề quan hệ ngoại giao duy nhất mà chính phủ Noda phải giải quyết.

Ông Noda vẫn khẳng định rằng chính quyền của ông sẽ theo đuổi chính sách ngoại giao để chấm dứt tình trạng căng thẳng về vấn đề quần đảo Senkaku mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư.

“Điều quan trọng là phải tìm ra cách giảm nhẹ cẳng thẳng trong quan hệ giữa hai nước bằng đối thoại qua các kênh khác nhau”, ông Noda phát biểu trong một cuộc họp báo hôm qua khi tuyên bố thành phần nội các mới của mình.

Nhân vật then chốt của chiến lược này là Ngoại trưởng Koichiro Genba, người đã tìm cách đối thoại với Bắc Kinh trong lúc căng thẳng leo thang đỉnh điểm vào tháng trước.

Nhưng ông Noda cũng giữ lại Bộ trưởng quốc phòng Satoshi Morimoto, điều đó cho thấy Nhật Bản sẽ không lùi bước và sẽ tiếp tục chuẩn bị cho một tình huống khẩn cấp xảy ra xung quanh quần đảo tranh chấp.

Sau khi chính quyền Nhật Bản quốc hữu hóa 3 trong số 5 hòn đảo thuộc quần đảo Senkaku vào hôm 11/9, các cuộc biểu tình diễn ra rầm rộ trên khắp Trung Quốc.

Kể từ đó, tàu của chính phủ Trung Quốc và tàu tuần tra bờ biển Nhật Bản đã tham gia vào trò chơi “mèo đuổi chuột” xung quanh quần đảo này.

Một quan chức Bộ ngoại giao Nhật Bản cho biết cuộc tranh chấp này có khả năng sẽ còn kéo dài.

“Cơ hội để giảm căng thẳng với Trung Quốc sẽ đến sau khi giới lãnh đạo mới của Trung Quốc ra mắt tại Đại hội Đảng vào tháng 11 tới”, một quan chức của văn phòng thủ tướng Nhật phát biểu.

Tuy nhiên, triển vọng có đột phá trong cuộc tranh chấp này là không sáng sủa.

Ông Tập Cận Bình, người dự kiến sẽ trở thành nhà lãnh đạo quyền lực nhất Trung Quốc, đã mô tả việc chính phủ Nhật mua quần đảo Senkaku là “trò hề”.

Và như “đổ thêm dầu vào lửa”, chính phủ Nhật Bản từ chối công nhận mình đang tranh chấp chủ quyền về quần đảo Senkaku với Trung Quốc, một quan điểm khiến chính nhiều người Nhật Bản thấy khó hiểu.

Một số doanh nhân Nhật Bản lo ngại rằng tình trạng đối đầu kéo dài sẽ gây ảnh hưởng đến nền kinh tế nước này nên đang kêu gọi giải quyết tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư tại Tòa án quốc tế (ICJ).

“Rõ ràng là Trung Quốc tỏ ra rất coi trọng vấn đề này. Nên thật khó có thể hiểu tại sao chính phủ Nhật Bản lại có quan điểm là không hề tồn tại cuộc tranh chấp (chủ quyền) nào ở đây”, Hiromasa Yonekura, chủ tịch Keidanren (Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản) hôm 27/9.

Tuy nhiên, ông Noda đã tuyên bố không cần thiết phải đưa vấn đề này ra Tòa án quốc tế.

“Chúng tôi vẫn duy trì lập trường cơ bản là tranh chấp (về chủ quyền) không hề tồn tại. Đó là điều chúng tôi phải làm”, ông Noda phát biểu trong cuộc họp báo ngày hôm qua.

Thủ tướng Nhật cũng nói thêm: “Trung Quốc cũng không có động thái nhằm đưa vấn đề này ra Tòa án quốc tế”.

Thế nhưng chính phủ của ông Noda lại đang dùng Tòa án quốc tế để giải quyết cuộc tranh chấp với Hàn Quốc về chủ quyền quần đảo Takeshima mà Hàn Quốc gọi là Dokdo trên biển Nhật Bản. Điều đó khiến dư luận chỉ trích Tokyo đang dùng một tiêu chuẩn hai mặt.

Seoul đã từ chối đề nghị của Nhật đưa tranh chấp Takeshima/Dokdo ra Tòa án quốc tế.

Tình hình lại thêm phức tạp khi Ngoại trưởng Gemba nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác với Hàn Quốc để bù lại mối quan hệ với Trung Quốc đang ngày càng xấu đi.

“Trong quan hệ với Hàn Quốc, vấn đề Takeshima là vấn đề duy nhất nổi cộm. Nhưng Nhật  bản và Hàn Quốc đang tăng cường hợp tác về trao đổi an ninh và văn hóa”.

Một vấn đề tồn tại dai dẳng khác dành cho Nhật Bản là vấn đề Triều Tiên.

Vào cuối tháng 8,  Tokyo và Bình Nhưỡng đã xác nhận rằng hai quốc gia sẽ thảo luận về các vấn đề quan tâm ở cấp cao hơn trong đó có vấn đề các công dân Nhật Bản bị các điệp viên Triều Tiên lừa gạt vào những năm 1970 và 1980.

Nhưng những cuộc đàm phán này có vẻ sẽ chưa xảy ra trong tương lai gần do chính phủ Nhật Bản còn đang bận làm dịu căng thẳng với Trung Quốc.

“Nếu chúng ta cố gắng giành thêm nhiều quả bóng nữa thì chúng ta sẽ đánh rơi một số quả trong tay mình”, một quan chức cấp cao thuộc Bộ ngoại giao Nhật Bản nói.