Thổ Nhĩ Kỳ muốn "mượn" Nga để kiềm chế Iran?

Nhận định trên do chuyên gia về các vấn đề năng lượng và địa chính trị khu vực - Michael Tantum, đưa ra. Theo đó, việc Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ chủ động xin lỗi Nga vì sự vụ đối với Su-24 khiến việc bình thường hóa quan hệ giữa hai bên trở nên có khả năng sẽ được thực hiện và mục đích chính là nhằm vào Iran.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan và Tổng thống Nga Putin.

Sau khi thỏa thuận về chương trình hạt nhân Iran được ký kết, Iran đã thoát khỏi sự cô lập quốc tế. Mục đích chính của Iran là giành lấy vị thế quốc gia hàng đầu khu vực từ tay của Ả rập xê út nhờ việc gia tăng xuất khẩu dầu và khí đốt.

“Việc cải thiện quan hệ với Nga là một phần trong chiến lược quy mô lớn của Thổ Nhĩ Kỳ. Không chỉ với Nga, Thổ Nhĩ Kỳ còn muốn khôi phục hợp tác với Israel và củng cố mối quan hệ chiến lược với Ả rập xê út, Qatar”- Michael Tantum nói.

Theo Michael Tantum, mấu chốt chính trong mong muốn cải thiện quan hệ với Nga của Thổ Nhĩ Kỳ là nhằm thúc đẩy thực hiện dự án khí đốt “Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ”. Đây là dự án đã bị ngừng lại sau sự vụ Không quân Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ máy bay Su-24 của Nga.

Vấn đề là ở chỗ liệu việc hàn gắn quan hệ giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ có trở thành điều kiện đủ để quan hệ hai bên trở lại mức độ như giai đoạn 2014-2015 hay không.

Trong giai đoạn này, quan hệ hai bên đã phát triển đến mức cao khi Nga từ thực hiện dự án xây dựng đường ống dẫn khí “Dòng chảy phương Nam” để thảo luận với Thổ Nhĩ Kỳ dự án “Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ”.

Ngoài ra, số phận của dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân của Thổ Nhĩ Kỳ và vị thế của Nga trong lĩnh vực này còn phụ thuộc nhiều vào thực trạng mối quan hệ giữa hai bên.

“Nga cần phải hoàn tất việc xây dựng Nhà máy Điện hạt nhân Akuyu ở miền nam Thổ Nhĩ Kỳ (Hiệp định hợp tác về vấn đề này đã được hai bên ký kết vào năm 2010) để chứng minh rằng Nga sẵn sàng bảo vệ thị phần của mình trên thị trường quốc tế trước sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt của Trung Quốc”- Michael Tantum nhấn mạnh.

Dự án khí đốt Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ

Tuy nhiên, hiện tương lai của dự án “Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ” vẫn khá ảm đạm ngay cả khi quan hệ chính trị giữa Moscow và Ankara được cải thiện.

Một điều hoàn toàn có khả năng xảy ra là Nga không có quá nhiều mong muốn đối với dự án này. Nguyên nhân là do khi lập dự án này, phía Nga mong muốn sẽ tiếp cận được nhiều hơn đến thị trường châu Âu.

Tuy nhiên, sau khi thấy được Thổ Nhĩ Kỳ sẽ là đối tác duy nhất nhận được khí đốt từ dự án này, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ lại đang cố gắng giảm dần sự phụ thuộc của mình vào dầu khí của Nga thì Nga không còn hào hứng với dự án này nữa.

Trong khi đó, đối thủ cạnh tranh chính của Nga tại thị trường khí đốt Thổ Nhĩ Kỳ là Israel, quốc gia đang mong muốn sẽ nâng cao vị thế của mình trong khu vực thông qua việc xuất khẩu khí đốt.

Cuộc khủng hoảng trong quan hệ Nga-Thổ Nhĩ Kỳ nảy sinh sau sự vụ Không quân Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ may bay ném bom Su-24 của Nga ngày 24/11/2015 khi máy bay Nga đang trong không phận Syria. Tổng thống Nga Putin coi hành động này của Thổ Nhĩ Kỳ là “đâm sau lưng” và đồng lõa với khủng bố. Nga sau đó đã áp dụng hàng loạt lệnh cấm vận kinh tế chống Thổ Nhĩ Kỳ.

Dự án “Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ” nằm trong danh sách các dự án thương mại và đầu tư với Thổ Nhĩ Kỳ bị ngừng lại do sự vụ liên quan đến Su-24.

Mới đây, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã gửi thư cho Tổng thống Nga Putin để xin lỗi vì sự vụ trên. Sau đó, Tổng thống Putin đã thông báo cho Chính phủ Nga về việc thông qua quyết định bắt đầu quá trình bình thường hóa quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ.

Sau khi Thổ Nhĩ Kỳ chính thức xin lỗi Nga, Bộ trưởng Năng lượng Nga Aleksandr Novak tuyên bố Nga đã sẵn sàng nối lại việc thực hiện dự án “Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ” nếu có sự đảm bảo từ phía Thổ Nhĩ Kỳ và EU cho dự án này. Thư ký Báo chí của Tổng thống Nga Dmitri Peskov khẳng định, hiện vẫn còn quá sớm để nói về việc khôi phục dự án trên.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Foreign Policy.