Tập Cận Bình lôi kéo sự ủng hộ của quân đội

Vào cuối kì họp quốc hội Trung Quốc lần này (ngày 18/3) ông Tập sẽ chính thức trở thành Chủ tịch Trung Quốc, thay thế ông Hồ Cẩm Đào. Bên cạnh đó, dự kiến 2.987 đại biểu quốc hội Trung Quốc cũng sẽ thông qua khoản tăng mới cho quân sự sau khi phê chuẩn tăng ngân sách quốc phòng cho năm 2012 lên 11,2% so với năm 2011, đạt mức 106 tỷ USD.

Ông Tập Cận Bình sắp chính thức kế nhiệm ông Hồ Cẩm Đào để trở thành Chủ tịch Trung Quốc.

Hôm qua (4/3), phát ngôn viên của Quốc hội kiêm thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Phó Dĩnh đã phá vỡ tiền lệ khi từ chối thông báo về ngân sách quốc phòng của nước này cho năm nay. Bà cho biết con số này sẽ được tiết lộ khi kì họp kết thúc.

“Người Trung Quốc chúng tôi đã có những bài học đau thương vì có nền quốc phòng yếu và bị các nước khác bắt nạt. Người Trung Quốc đã có những ký ức lịch sử sâu đậm về vấn đề này và vì thế chúng tôi cần có một nền quốc phòng mạnh”, bà Phó Dĩnh nói với các phóng viên tại cuộc họp báo về kì họp này.

Gần 4 tháng kể từ khi trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc, ông Tập đã củng cố vị thế của mình nhanh hơn và vững chắc hơn những người tiền nhiệm nhờ mối quan hệ mật thiết của ông với quân đội nước này.

“So với 2 người tiền nhiệm vào cùng thời điểm nhậm chức, ông Tập thiết lập mối quan hệ mật thiết hơn và tốt đẹp hơn với quân đội. Hai người trước không củng cố quyền lực với sự tự tin như ông ấy”, nhà bình luận Chen Ziming, người chuyên nghiên cứu về các vấn đề của Đảng Cộng sản Trung Quốc, nhận xét.

Ông Tập là thành viên duy nhất của Bộ Chính trị giữ một “ghế” trong Hội đồng quân ủy trung ương (vị trí Chủ tịch). Trước đây, ông Hồ Cẩm Đào đã phải đợi 2 năm mới được người tiền nhiệm là cựu Chủ tịch Giang Trạch Dân chuyển giao vị trí Chủ tịch quân ủy trung ương. Theo nhà bình luận Chen, trong những năm đầu nắm quyền, ông Giang đã phải tỏ ra thận trọng trong mối quan hệ với quân đội.

Theo báo chí nhà nước Trung Quốc, kể từ khi trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản và Chủ tịch quân ủy trung ương, ông Tập đã đến thăm các đơn vị quân đội, gặp gỡ các tướng lĩnh và các binh sĩ ít nhất 9 lần. Các hoạt động của ông Tập bao gồm đến thị sát một tàu khu trục mới mà hải quân nước này điều ra Biển Đông và gặp gỡ các tư lệnh quân đội của Binh đoàn pháo binh số 2, đơn vị quân đội nắm giữ các tên lửa chiến lược và cả vũ khí hạt nhân của Trung Quốc.

Theo các nhà phân tích phương Tây, ông Tập cũng đứng đầu một nhóm bí mật bao gồm các chuyên gia quân sự - dân sự có nhiệm vụ xây dựng chiến lược của nước này về các cuộc tranh chấp hàng hải, đặc biệt là cuộc tranh chấp với Nhật Bản về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông.

Cho đến nay, quân đội Trung Quốc luôn trung thành tột bậc đối với Đảng và Tổng Bí thư, chứ không phải với chính quyền dân sự. Ông Tập đã từng khẳng định rằng sự trung thành tuyệt đối của quân đội với Đảng có vai trò then chốt giúp Đảng Cộng sản Trung Quốc duy trì quyền lực của mình mà không bị lật đổ như Đảng Cộng sản Liên Xô.

“Bất kỳ nhà lãnh đạo tối cao nào cũng cần tới sự hậu thuẫn của Quân đội giải phóng nhân dân (PLA) và phải hành động vì mục tiêu đó. Tôi nghĩ đó cũng là những gì mà ông Tập đang làm”, Andrew Scobell, một nhà chính trị học chuyên nghiên cứu về chính sách an ninh của Trung Quốc, bình luận.

Ông Tập Cận Bình đến thăm các đơn vị của Quân đội giải phóng nhân dân Trung Quốc ở tỉnh Quảng Đông hôm 10/12/2012.

Nhận xét về Quân đội giải phóng nhân dân, ông Scobell cho rằng: “Đó giống như hành động của một đứa trẻ cố giữ chặt lấy tấm bảo vệ. Đảng Cộng sản Trung Quốc đang ở thế an toàn hơn họ nghĩ nhưng họ vẫn cần tới sự bảo vệ của Quân đội giải phóng nhân dân”.  

Ngoài ra, nhà bình luận Chen cho rằng nền tảng cá nhân của ông Tập cũng giúp ông có mối quan hệ tốt đẹp hơn với các tướng lĩnh quân đội. Là con trai của một nhà lãnh đạo cách mạng, ông Tập từng giữ chức trợ lý của tướng Cảnh Biểu, người giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng trong 2 năm 1981-1982.

Nhiều chuyên gia phương Tây cho rằng chi tiêu quân sự của Trung Quốc cao hơn con số được công bố rất nhiều. Báo cáo thường niên của Lầu Năm Góc năm 2012 ước tính rằng trên thực tế trong năm 2011, Trung Quốc chi từ 120 tỷ USD tới 180 tỷ USD cho các lực lượng vũ trang của mình.

Tuy nhiên, Richard A. Bitzinger, một nhà nghiên cứu của Đại học công nghệ Nanyang Singapore, cho rằng dù ngân sách quốc phòng của Trung Quốc đã tăng rất mạnh trong những năm vừa qua nhưng sức mạnh của quân đội Trung Quốc vẫn còn bị quân đội Hoa Kỳ bỏ lại rất xa. Hiện ngân sách quốc phòng của Hoa Kỳ gấp 5 lần con số chính thức của Trung Quốc.

Ngoài ra theo ông Bitzinger,“Trung Quốc đã đạt được nhiều tiến bộ trong việc hiện đại hóa PLA nhưng đó chỉ là những công nghệ bề ngoài dành cho một hệ thống (vũ khí) khá cũ”. 

Ông Tập đã đưa ra các tín hiệu cho thấy ông muốn đấu tranh với tình trạng hoạt động thiếu hiệu quả và tham nhũng khiến quân đội suy yếu. Kể từ khi giữ chức Tổng bí thư, ông Tập liên tục yêu cầu quân đội phải “sẵn sàng chiến đấu” và điều tàu cùng máy bay ra quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư để khẳng định chủ quyền của Trung Quốc.

Theo một số chuyên gia, lời kêu gọi của ông Tập là nhằm yêu cầu quân đội nâng cao cảnh giác chứ không phải là lời phát động chiến tranh.

“Ông ấy không phát động một cuộc chiến lớn. Tất cả chỉ là vấn đề rèn luyện (của quân đội)”, Dennis J. Blasko, cựu đại diện quân sự của Hoa Kỳ tại Bắc Kinh, bình luận.

Trong con mắt của các tư lệnh quân đôi Trung Quốc, nước này vẫn đang bị thù địch, các mối đe dọa nguy hiểm và là mục tiêu của giao tranh quân sự.

“Hoa Kỳ và Nhật Bản lo sợ rằng chúng ta sẽ đuổi kịp họ và đang cố gắng hết sức để kiềm chế sự phát triển của Trung Quốc và bằng mọi giá chúng ta không được rơi vào bẫy của họ”, Liu Yuan, một tướng quân đội Trung Quốc, phát biểu trên tờ Hoàn Cầu xuất bản vào tháng trước.

Qi Jianguo, một phó tổng tham mưu của Quân đội giải phóng nhân dân Trung Quốc, phát biểu trên tờ Thời báo Học tập của Đảng Cộng sản rằng nhiệm vụ an ninh hàng đầu của Trung Quốc phải là “nâng cao cảnh giác và phòng ngừa chiến lược xâm nhập và lật đổ của phương Tây”.

Theo các nhà phân tích, sự tự cao tự đại của quân đội kết hợp với sự bất an của Trung Quốc sẽ không gây ra một cuộc xung đột có chủ ý. Thay vào đó, điều này khi kết hợp với tình trạng giao tiếp kém giữa quân đội và các cơ quan hành chính có thể dẫn tới những bước đi sai lầm và rơi vào vòng xoáy đối đầu nguy hiểm.