Sau vụ cựu Phó Thủ tướng Nga bị ám sát, quan hệ Mỹ - Nga ngày càng nảy lửa

Trong tuần trước và tuần vừa qua, vụ việc cựu Phó Thủ tướng đồng thời là lãnh đạo đảng đối lập Nga Boris Nemtsov bị ám sát phủ kín mọi mặt báo và phương tiện truyền thông nước này. Truyền hình Nga liên tục cập nhật tin tức nóng hổi về việc điều tra và những cuộc tuần hành tưởng niệm, cũng như sự nghiệp của Nemtsov trong nền chính trị Nga hậu Xô Viết. 

Vụ ám sát cựu Phó Thủ tướng Nga Boris Nemtsov đã gây chấn động nền chính trị Nga nói riêng và cả thế giới nói chung

Trong bối cảnh đó, tác giả Nikolas Gvosdev đã đăng tải một bài phân tích trên tạp chí National Interest, trong đó ông đưa ra nguyên do vì sao quan hệ Mỹ - Nga ngày càng trở nên căng thẳng sau vụ ám sát ông Nemtsov.

Mở đầu bài viết, ông cho hay, khi nhìn nhận lại những sự kiện xảy ra trong nền chính trị Nga sau khi Liên Xô tan rã, không thể không nhắc đến những nỗ lực của ông Vladimir Putin nhằm khôi phục và củng cố sức mạnh của Nga sau thảm họa kinh tế của những năm 1990. Đồng thời khẳng định luận điểm các chính trị gia thân phương Tây dưới thời ông Yeltsin chính là những kẻ “đồng lõa” gây ra tình trạng suy thoái của nước này.

Các bài bình luận về vụ ám sát Nemtsov xảy ra trên cầu Great Stone, chỉ cách điện Kremlin vài bước chân, liên tiếp được đăng tải. Nhiều giả thiết được các cơ quan truyền thông đề cập đến, ví dụ như ông Nemtsov bị CIA sát hại như một hành vi khiêu khích nhằm vào chính quyền Putin, hoặc vụ việc liên quan đến cuộc sống riêng tư của ông Nemtsov.

Người phát ngôn của điện Kremlinkhẳng định ông Putin sẽ trực tiếp dẫn đầu cuộc điều tra về cái chết của cựu Phó Thủ tướng Nga

Ngoài ra, có hai cách giải thích khác về cái chết của ông này. Cách lí giải thứ nhất là ông đã bị nhóm người Hồi giáo giết hại. Giả thiết này được xây dựng dựa trên chi tiết biển số xe của những kẻ thủ ác được cấp tại Ingushetia - một khu vực Hồi giáo chiếm số đông tại Bắc Caucasus. Hoặc giả thiết thứ hai, ông là mục tiêu của chủ nghĩa dân tộc Nga, những người coi Nemtsov là kẻ phản bội do lập trường của ông về vấn đề Ukraine.

Tất nhiên, ngay cả các phương tiện truyền thông Nga cũng để ngỏ câu hỏi, liệu cái chết của ông Nemtsov có phải do chính quyền hiện thời thực hiện hay không. Người phát ngôn của điện Kremlin đã lên tiếng phủ nhận điều này, đồng thời lưu ý rằng ông Nemtsov không thể gây ra bất kỳ mối đe dọa cho Tổng thống Nga đương nhiệm, khi mà tỷ lệ ủng hộ ông Putin lên đến hơn 80%. Ông này cũng cho biết, điện Kremlin cam kết sẽ thực hiện mọi nỗ lực cần thiết để tìm ra kẻ thủ ác thực sự, và khẳng định ông Putin sẽ trực tiếp dẫn đầu cuộc điều tra về cái chết của cựu Phó Thủ tướng Nga.

Quay lại những giả thiết được đề cập ở trên, tác giả Nikolas Gvosdev lập luận, dù nghiêng về giả thiết nào thì cũng đều có lợi cho chính quyền Putin. 

Nếu các tổ chức Hồi giáo cực đoan phải lãnh trách nhiệm trước cái chết của ông Nemtsov, điều đó chứng tỏ, việc chính quyền thắt chặt các biện pháp an ninh mới hoàn toàn là điều cần thiết, và Nga cũng phải đối mặt với những mối nguy hiểm của chủ nghĩa cực đoan, vốn dẫn đến các cuộc tấn công gần đây tại Pháp và Đan Mạch. 

Mặt khác, đây cũng là lí do chính đáng để những người theo chủ nghĩa dân tộc Nga có thể cùng chung tay với chính quyền “dẹp yên” phong trào chống chính quyền đang ngày càng lớn mạnh trong những năm vừa qua, do cuộc khủng hoảng ở Ukraine mang lại.

Bên cạnh đó, chắc chắn nhiều người dân Nga tỏ ra băn khoăn về các chính sách Nga thi hành trước cuộc xung đột kéo dài tại Ukraine và sau đó là các biện pháp trừng phạt của phương Tây đã tác động tiêu cực đến nền kinh tế của Nga. Nhưng trước tình hình hiện tại, phe đối lập sẽ phải thận trọng cân nhắc, liệu họ có nên mạo hiểm cuộc sống của chính mình để phản đối chính quyền hay không. 

Ngoài ra, vụ việc cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo rằng tăm tiếng của ông Nemtsov và mối quan hệ rộng với phương Tây cũng không thể giúp ông ta bảo vệ được tính mạng, như trong vụ việc cách đây 1 thập kỷ, phương Tây cũng không hề ra tay giúp đỡ Mikhail Khodorkovsky. 

Hơn nữa, diễn biến cho thấy, sau khi Nga “kiên cường” vượt qua vòng đầu tiên trong các lệnh trừng phạt của phương Tây, điện Kremlin hiện tại không cần phải quá “trông chừng” phương Tây khi thực hiện các chính sách của mình.

Sự việc cũng là một đòn cảnh báo cho các chính trị gia phương Tây, những người tự tin tuyên bố công khai rằng các lệnh trừng phạt Nga (cùng với giá dầu giảm) sẽ tạo điều kiện cho một cuộc cách mạng màu ở Nga. Trong khi đó, ông Nemtsov lại có mối quan hệ thân thiết với cựu Tổng thống Ukraine Viktor Yushchenko, người đồng lãnh đạo cuộc Cách mạng Cam. 

Từ đó cho thấy, khả năng phe đối lập Nga có thể tìm cách “hồi sinh” mô hình cách mạng này tại Moscow sẽ không khả thi. Nếu tình hình kinh tế có chiều hướng xấu đi dẫn đến tình trạng bất ổn tại Nga, thì các bước tiếp theo nhằm ngăn chặn bất kỳ một “Chính phủ chớp thời cơ để vùng dậy” là điều chắn chắn xảy ra. 

Nếu có những cuộc biểu tình quy mô lớn diễn ra tại quảng trường Manezh ở Moscow, sẽ không có nhà ngoại giao Mỹ nào dám tuần hành cùng đám đông và thảo luận hay hô vang tên của các ứng cử viên tiềm năng cho các vị trí chủ chốt trong chính phủ chính quyền hậu Putin.

Từ những lí do trên, có thể thấy, cái chết của ông Nemtsov trở thành chất xúc tác để Mỹ tiếp tục gia tăng các lệnh trừng phạt nhắm vào Nga. Theo tiên liệu của tác giả Nikolas Gvosdev, một tập hợp các biện pháp mới đã và đang được lên kế hoạch tung ra sau khi phe ly khai Ukraine chiếm đóng được Debaltseve. 

Điều này càng củng cố lập luận, chừng nào ông Putin còn nắm giữ vị trí ông chủ điện Kremlin, việc Mỹ - Nga bình thường hóa quan hệ chỉ là viễn cảnh xa vời. Thậm chí, tia hy vọng những nhà quan sát và cả thế giới đang tìm kiếm trong công cuộc hạ nhiệt căng thẳng cho vụ xung đột của Ukraine cũng trở nên vô cùng mong manh. 

Nội dung được thực hiện qua tham khảo Tạp chí National Interest. National Interest được thành lập vào năm 1985. Tạp chí thường tập trung vào vấn đề chính sách đối ngoại và những lợi ích quốc gia của Mỹ.