Quân đội Ukraine - Yếu từ trong 'trứng nước'

Một trong những bài học đắt giá trong cuộc khủng hoảng chính trị tại Ukraine chính là trình độ quân nhân và phương thức quản lý các nguồn lực yếu kém của chính quyền Ukraine. Trong khi đó, lâu nay, Nga đã tỏ ra sự quan tâm đặc biệt tới Cộng hòa tự trị Crimea - nơi Matxcova đặt căn cứ Hạm đội Biển Đen. 

Với tư cách là một quốc gia láng giềng thân thiết tại khu vực phía đông cùng mối quan hệ gắn bó giữa cựu Tổng thống Viktor Yanukovych và điện Kremlin, quân đội Ukraine đã quá chủ quan và không hề phòng bị trong trường hợp Nga thâu tóm bán đảo Crimea. 

Binh sĩ và xe quân sự Nga tại Crimea

Nền kinh tế yếu kém cũng đã tác động không nhỏ tới hoạt động của quân đội Ukraine. Thậm chí, hiện nay, chính phủ lâm thời Ukraine đang phải huy động sự ủng hộ từ phía người dân thông qua hệ thống tin nhắn để gây quỹ hoạt động cho các lực lượng vũ trang. 

Ngoài ra, Ukriane cũng chỉ đang nắm trong tay 6.000 binh sĩ sẵn sàng tham chiến để bảo vệ đất nước trên tổng số 600.000 km2 diện tích lãnh thổ. 

Tuy nhiên, trình độ yếu kém từ trong trứng nước của quân đội Ukraine mới là điều đáng bàn. Điển hình, khi Nga tiến vào bán đảo Crimea, các lực lượng quân đội Ukraine đóng tại Crimea đã không hề có hành động phản ứng. Ngay sau khi kết quả cuộc trưng cầu dân ý hôm 16/3 được công bố khi 96,77% người dân Crimea đồng ý sáp nhập vào Liên bang Nga, lực lượng quân đội Ukriane đã ngay lập tức bị vô hiệu hóa. 

Tạp chí The Diplomat dẫn bản báo cáo của Công ty tư vấn an ninh và quốc phòng IHS Jane (Mỹ) cho hay năng lực của Hải quân Ukraine hiện đã gần như suy sụp hoàn toàn khi 12 trong tổng số 17 chiếc tàu chiến lớn của nước này rơi vào tay quân đội Nga. Thậm chí, 12.000 trong tổng số 15.450 lính hải quân và 2.000 lính không quân của Ukraine đóng tại Crimea cũng nhanh chóng "đầu hàng" Nga. 

Theo IHS Jane, ngay cả tiểu đoàn Ukraine cuối cùng tại bán đảo Crimea đề nghị được đi qua khu vực biên giới với toàn bộ trang thiết bị và vũ khí, cũng đã bị những lực lượng thân Nga chặn đường và bắt giữ hôm 24/3. 

Trước thời kỳ bùng nổ cuộc khủng hoảng chính trị tại Ukraine, chính phủ Matxcova và Kiev vốn duy trì mối quan hệ mật thiết. Song Ukriane vẫn có lý do để nghi ngờ mục đích duy trì hoạt động Hạm đội Biển Đen của Nga tại bán đảo Crimea – một trong những khu vực biên giới trọng yếu. 

Tuy nhiên, thay vì công khai trước dư luận hay bày tỏ mối quan ngại với Matxcova, Kiev lại chọn cách kêu gọi sự ủng hộ của phương Tây và Nga trong công cuộc duy trì sự hợp nhất lãnh thổ. Đây chính là lý do để Bản ghi nhớ Budapest (nhưng đây không phải là một hiệp ước chính thức) ra đời vào năm 1994 với sự tham gia của đại diện các bên gồm Ukraine, Nga, Mỹ và Anh. 

Theo đó, Anh, Nga và Mỹ sẽ không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực đối với sự toàn vẹn lãnh thổ cũng như sự độc lập về chính trị của Ukraine sau khi Kiev bàn giao lại cho Nga toàn bộ số vũ khí hạt nhân dưới thời Liên Xô cũ và ký kết Hiệp ước Cấm phổ biến vũ khí hạt nhân. Các nước cũng cam kết không dùng sức mạnh kinh tế chèn ép Ukraine để đạt được quyền lợi riêng.  

Do đó, giới lãnh đạo Ukraine đã chủ quan bởi họ cho rằng Nga không thể bội ước khi tính tới sự trừng phạt và phản ứng tiêu cực từ phương Tây. 

Trong khi đó, việc Ukraine nên làm là cân bằng mối đe dọa từ Nga ngay trong thời bình. Nhưng quốc gia này đã không làm như vậy. Một lý do hiển nhiên cho động thái này là việc lâu nay, Kiev đã phụ thuộc quá nhiều vào nền kinh tế hùng mạnh của Matxcova. 

Song rất may, phần lớn các quốc gia đặc biệt tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương đã không mắc phải sai lầm của Ukraine. Trong đó, các quốc gia châu Á đang tăng cường sức mạnh nội tại cả về kinh tế và quân sự để bảo vệ chủ quyền và nền độc lập quốc gia trước sự bành trướng của Trung Quốc.