Quan chức Trung Quốc kêu gọi đàm phán với Nhật Bản về Senkaku

Hôm nay, tờ Trung Quốc nhật báo (China Daily) cho biết ông Giả Khánh Lâm, Ủy viên Bộ chính trị và là lãnh đạo cơ quan cố vấn chính trị cấp cao của Trung Quốc, đã đưa ra kêu gọi này trong cuộc họp với cựu Thủ tướng Nhật Bản Yukio Hatoyama ở Bắc Kinh.

Cố vấn chính trị cao cấp Giả Khánh Lâm (phải) bắt tay cựu Thủ tướng Nhật Bản Yukio Hatoyama tại Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh, Trung Quốc ngày hôm qua.

Trước đây, Nhật Bản vẫn một mực từ chối lời kêu gọi của Trung Quốc tiến hành đàm phán về quần đảo này. Tokyo cho rằng quần đảo này thuộc chủ quyền Nhật Bản và do đó không có gì phải thương lượng.

Theo hãng tin AP, ông Giả có lẽ là quan chức Trung Quốc cấp cao nhất công khai đưa ra lời kêu gọi như vậy. Trái ngược với những lời cáo buộc trước đây của Trung Quốc rằng Nhật Bản phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cho tình trạng căng thẳng, giọng điệu ôn hòa của ông Giả được coi là tín hiệu cho thấy Bắc Kinh muốn chặn lại vòng xoáy khiến căng thẳng hiện nay trở thành một cuộc khủng hoảng toàn diện.

“Hai bên nên giải quyết đúng đắn các ván đề về quần đảo Điếu Ngư và các vấn đề khác mà hai nước có lập trường khác biệt”, ông Giả nói.

Ông Giả sẽ nghỉ hưu vào tháng 3 tới còn ông Hatoyama thì từ lâu vẫn là chính trị gia ủng hộ tăng cường quan hệ giữa Nhật Bản với Trung Quốc mặc dù tầm ảnh hưởng của ông đã giảm đi dưới thời của tân Thủ tướng Shinzo Abe. Tuy nhiên, chưa có dấu hiệu cho thấy Nhật Bản thay đổi lập trường của mình.

Phản ứng trước thông tin rằng ông Hatoyama đã nhất trí với ông Giả rằng hai bên cần thương lượng, Chánh văn phòng nội các Nhật Bản Yoshihide Suga cho biết chính phủ của ông Abe không có quan điểm đó.

“Điều đó rõ ràng không phản ánh lập trường của chính phủ Nhật Bản và chúng tôi rất lấy làm tiếc khi một người từng là thủ tướng của đất nước chúng tôi lại đưa ra những câu nói như vậy”, ông Suga nói với các phóng viên tại Tokyo.  

Nhà nghiên cứu Feng Wei tại Trung tâm nghiên cứu Nhật Bản của Đại học Fudan, cho rằng lời kêu gọi của ông Giả đại diện cho “quan điểm chính thức, đó là xoa dịu căng thẳng”. “Đó là lí do tại sao ông ấy (Hatoyama) lại được mời đến Trung Quốc trước tiên. Điều đó mang ý nghĩa biểu tượng rất cao”, ông Feng Wei nói.  

Cũng trong ngày hôm nay, Kurt Campbell, nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ về các vấn đề Đông Á kêu gọi các quốc gia Đông Á gồm Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc giữ “cái đầu lạnh” trong các cuộc tranh chấp nhưng ông này cho biết Mỹ sẽ không đóng vai trò trung gian hòa giải.

Căng thẳng Nhật – Trung leo thang sau khi Nhật Bản quốc hữu hóa 3 trong số 5 hòn đảo thuộc quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Các cuộc biểu tình chống Nhật nổ ra trên khắp Trung Quốc và một chiến dịch tẩy chay hàng hóa Nhật Bản được phát động. Bắc Kinh cũng thường xuyên điều tàu hải giám tới gần quần đảo này, đối đầu với các tàu của Lực lượng canh gác bờ biển Nhật Bản.

Cuộc đối đầu cũng diễn ra trên không. Tuần trước, cả hai bên đều đã điều chiến đấu cơ ra không phận của quần đảo này. Mặc dù không có thông tin nào cho thấy có xô xát nhưng động thái đó cho thấy nguy cơ một vụ va chạm xảy ra do vô tình hoặc tính toán sai lầm có thể sẽ biến thành một cuộc giao tranh mà Mỹ sẽ bị lôi kéo do chịu sự ràng buộc của Hiệp ước quốc phòng song phương với Nhật Bản.

Các vị tướng Trung Quốc đã “đổ thêm dầu vào lửa” khi cảnh cáo rằng những hành động leo thang của Nhật Bản như đe dọa bắn cảnh cáo vào máy bay Trung Quốc sẽ được coi là hành động khơi mào chiến tranh.

“Thực sự thì Trung Quốc không muốn một cuộc đối đầu quân sự. Nước này đang sử dụng chiến thuật điều động tàu và máy bay nhằm gây sức ép để ít nhất Nhật Bản sẽ phải thừa nhận có tranh chấp về chủ quyền quần đảo này”, Zhu Feng, chuyên gia về an ninh tại Đại học Bắc Kinh, nhận định.

Ông Zhu cho rằng thông điệp của ông Giả gửi tới ông Hatoyama là đại diện cho chiến lược đó của Trung Quốc nhưng nó sẽ không đem lại kết quả gì nếu ông Abe vẫn khăng khăng phủ nhận rằng quần đảo này đang bị tranh chấp.

Nhưng cũng theo ông Zhu, tình hình đang rất phức tạp do ông Abe, cũng giống như người tiền nhiệm Trung Quốc Tập Cận Bình, vẫn đang củng cố quyền lực của nhà lãnh đạo đất nước và không muốn bị coi là yếu đuối trong các vấn đề an ninh quốc gia.

“Sẽ chưa thể có ngay thay đổi do ông Abe đang đi theo đường lối cứng rắn và đang bận rộn củng cố quyền lực và tìm kiếm sự ủng hộ của quần chúng”, ông Zhu nói.