Nhật nới lỏng sự kìm kẹp về quân sự

Hôm qua, các quan chức Hoa Kỳ và Nhật Bản bắt đầu thảo luận về việc mở rộng vai trò của các lực lượng vũ trang Nhật và nới lỏng những qui định hạn chế cách thức và thời điểm sử dụng lực lượng này.

Tuy nhiên, những thay đổi này được thực hiện khá trễ và có lẽ sẽ chỉ ở mức độ khiêm tốn. Điều không may là chúng được tiến hành vào thời điểm rất xấu.

Nhật nới lỏng sự kìm kẹp về quân sự - ảnh 1
Một sĩ quan của Lực lượng phòng vệ trên bộ Nhật Bản trong buổi bế mạc một cuộc tập trận chung Mỹ - Nhật năm 2012. Sĩ quan này đeo phù hiệu của quân đội Mỹ.

Cuộc khủng hoảng về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư đang dần trở nên tồi tệ hơn. Chắc chắn là bất kỳ động thái nào nhằm nới lỏng sự “kìm kẹp” đối với quân đội Nhật Bản sẽ bị Trung Quốc nhìn nhận bằng con mắt nghi ngờ. Trung Quốc tuyên bố quần đảo Senkaku/Điếu Ngư thuộc về lãnh thổ nước này từ thời xa xưa.

Trong những tuần vừa qua, Nhật Bản đã phải điều máy bay chiến đấu F-15 để “xua đuổi” các máy bay hải giám của Trung Quốc ở không phận Senkaku. Nghiêm trọng hơn, Bộ trưởng Quốc phòng mới của Nhật bóng gió rằng các máy bay chiến đấu của nước này có thể được phép bắn cảnh cáo nếu máy bay Trung Quốc tiếp tục xâm phạm không phận quần đảo này.

Các cuộc đàm phán Nhật – Mỹ ngày hôm qua được tiến hành nhằm chỉnh sửa lại Bản đường lối hướng dẫn thực hiện Hiệp ước quốc phòng song phương giữa hai nước với nội dung cơ bản là ai sẽ làm gì nếu chiến tranh nổ ra và các nhiệm vụ hậu chiến tranh sẽ được phân chia ra sao. Lần cuối cùng bản đường lối này được sửa là vào năm 1997, ngay trước khi Trung Quốc bắt đầu tăng cường năng lực quân sự và theo đuổi các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ ở khắp nơi trong khu vực trong đó có quần đảo Senkaku.

Điểm cốt lõi trong kế hoạch của hai nước là nới lỏng các điều khoản hạn chế cái gọi là lực lượng quốc phòng tập thể. Theo Hiến pháp, Nhật Bản là một quốc gia hòa binh và bị cấm sử dụng lực lượng quân đội. Theo cách diễn giải hiện nay, lực lượng vũ trang Nhật Bản được phép tự vệ và bảo vệ lãnh thổ quốc gia nhưng lực lượng này không được phép hỗ trợ các lực lượng đồng minh hay đối tác trừ phi các lực lượng đó bị tấn công trực diện. Các lực lượng đồng minh hay đối tác bao gồm lực lượng gìn giữ hòa bình, tàu hay quân đội Mỹ đóng quân tại Nhật Bản.   

Trong một số trường hợp, những điều khoản hạn chế đó khiến các tư lệnh Hoa Kỳ và Nhật Bản khó chịu. Trong nhiệm kỳ thủ tướng đầu tiên của mình vào năm 2006-2007, ông Shinzo Abe đã đề xuất nới lỏng các điều khoản này. Nhưng đề xuất của ông không nhận được sự ủng hộ rộng rãi cho tới khi Trung Quốc bắt đầu đẩy mạnh tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư vào năm 2010. Ban đầu ý tưởng chỉnh sửa Bản đường lối này được cựu Thủ tướng Yoshihiko Noda đưa ra vào năm ngoái và nhận được sự ủng hộ của tân Thủ tướng Abe, một chính trị gia có tư tưởng bảo thủ.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã đề xuất 4 kịch bản theo đó những qui định cấm kỵ trên sẽ  bị dỡ bỏ.

- Nếu tàu Hoa Kỳ bị tấn công trong khi đang phối hợp với Các lực lượng phòng vệ hàng hải Nhật Bản thì tàu Nhật có quyền đáp trả.

- Nếu có tên lửa đạn đạo bị bắn về hướng Hoa Kỳ thì các tàu hay các cơ sở quân sự trên đất liền của Nhật có quyền bắn hạ.

- Nếu lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế bị tấn công thì lực lượng gìn giữ hòa bình Nhật Bản sẽ được phép hỗ trợ.

- Nếu lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế yêu cầu trợ giúp về vận tải thì các lực lượng Nhật Bản sẽ được phép hỗ trợ theo yêu cầu đó.

Theo nhà phân tích Jeffrey Hornung, một chuyên gia về an ninh Nhật Bản và Đông Á, chẳng còn nghi ngờ gì nữa, chính quyền Abe sẽ chấp thuận những thay đổi trên cũng như cách diễn giải Hiến pháp mới được đề xuất trong cuộc họp Mỹ - Nhật ngày hôm qua.

“Lực lượng quốc phòng tập thể không phải là lực lượng thông minh. Lực lượng này không có khả năng tấn công, cũng không có năng lực lập kế hoạch chiến đấu mà chỉ bị động đối phó nếu quân đội Mỹ bị tấn công”, chuyên gia Hornung nhận xét.

Nhật nới lỏng sự kìm kẹp về quân sự - ảnh 2
Một binh sĩ thuộc Lực lượng phòng vệ trên bộ Nhật Bản đứng canh gác hệ thống tên lửa PAC3 trước trụ sở Bộ Quốc phòng nước này.

Hiện chưa rõ phạm vi bàn bạc của các quan chức Mỹ - Nhật ra sao và phản ứng của Trung Quốc về cuộc họp này sẽ như thế nào.

Các quan chức cho biết dự kiến hai bên sẽ tiếp tục bàn bạc về vấn đề này cho tới cuối năm. Điều đó cho thấy hai bên đang xây dựng tầm nhìn xa về vai trò và nhiệm vụ của các lực lượng Mỹ và Nhật Bản. Lần chỉnh sửa năm 1997 cho phép Nhật Bản có thêm trách nhiệm về quốc phòng của nước này và các cuộc bàn bạc hiện nay cũng có mục tiêu tương tự. Theo ông Hornung, một ví dụ là các tàu chiến Nhật Bản đã được trang bị tên lửa đạn đạo, giúp đối phó với các tên lửa từ Triều Tiên, giúp tàu chiến Mỹ có thể “rảnh rang” hoạt động ở nơi khác.

Trung Quốc vẫn luôn nghi ngờ sâu sắc năng lực và ý đồ quân sự của Nhật Bản. Cả luận điệu dân tộc chủ nghĩa trong chiến dịch tranh cử lẫn những hành động khá ôn hòa của tân Thủ tướng Nhật Abe đều không thể thay đổi tư tưởng đó của Trung Quốc.

Ông Abe muốn tăng chi tiêu quốc phòng trong năm tới lên 2,6%, lần tăng đầu tiên sau 11 năm. Nhưng mức tăng đó chưa thể nào so sánh với mức tăng hàng năm 2 con số của ngân sách quốc phòng Trung Quốc.

“Sẽ cần có nỗ lực về mặt ngoại giao để tạo thế cân bằng giữa các biện pháp quân sự cần thiết của chúng tôi và mục tiêu không gây hại hay ảnh hưởng tới mối quan hệ Nhật – Trung”, Narushige Michishita, giám đốc Chương trình nghiên cứu an ninh và các vấn đề quốc tế của Viện nghiên cứu chính sách quốc gia Nhật Bản, nhận xét.

TÙNG LÂM

Khoảnh khắc lính dù Nga bắn hạ UAV 'khủng' của Ukraine

Một lính dù Nga đã tìm được cách dùng súng ngắn bắn hạ thành công một máy bay không người lái (UAV) mang chất nổ của Ukraine.

Video Nga công phá 2 hệ thống tên lửa Mỹ ở tây nam Ukraine

Bộ Quốc phòng Nga vừa công bố đoạn video quay cảnh quân đội nước này tấn công, phá hủy 2 hệ thống tên lửa đất đối không Patriot do Mỹ chế tạo ở vùng Odessa, tây nam Ukraine.

Dàn tên lửa hiện đại của Nga trở thành ‘khắc tinh’ của F-16 ở Ukraine

Dàn tiêm kích F-16 mà các nước NATO hứa chuyển cho Ukraine sẽ bị các tên lửa hiện đại của Nga săn lùng, và tiêu diệt giống như cuộc tấn công đã phá hủy 5 chiếc Su-27 gần đây.

Nga hé lộ phiên bản xuất khẩu của hệ thống phòng không tầm ngắn Komar

Hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn Komar của Nga cung cấp khả năng phòng thủ tầm ngắn cho tàu chiến nhỏ và tàu hỗ trợ có lượng giãn nước lên tới 50 tấn.

Nga lần đầu ra mắt xuồng không người lái tại triển lãm quốc phòng

Nga vừa ra mắt xuồng không người lái “Vizir”, “Orkan”, “BEK-1000” tại Triển lãm Quốc phòng Hàng hải quốc tế FLEET-2024.

Video UAV Nga phóng lưới 'tóm gọn' UAV của Ukraine

Quân đội Nga đã triển khai loại máy bay không người lái (UAV) mang tên Setkomet có khả năng phóng lưới để "bắt" các UAV của Ukraine.

FPV Nga truy đuổi, hạ gục xe tăng Mỹ viện trợ cho Ukraine trong đêm

Một binh sĩ điều khiển máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất (FPV) của Nga kể lại vụ truy đuổi, tấn công phá hủy xe tăng Abrams do Mỹ viện trợ cho Ukraine vào ban đêm.

Nữ hành khách người Việt khỏa thân ở sân bay Philippines vì bị phạt quá hạn visa

Một nữ hành khách người Việt đã bất ngờ khỏa thân tại sân bay Ninoy Aquino (Philippines) sau khi được yêu cầu trả thêm phí quá hạn visa.

Video lữ đoàn biệt kích Ukraine vô hiệu hóa xe tăng ‘mai rùa’ Nga bằng UAV

Chỉ với những chiếc UAV cảm tử, Lữ đoàn biệt kích biệt lập số 71 Ukraine đã khiến xe tăng ‘mai rùa’ của Nga hư hại nặng.

Video Ukraine phóng tên lửa nước ngoài, phá hủy S-400 của Nga ở Donetsk

Quân đội Ukraine đã phóng tên lửa đạn đạo ATACMS, phá hủy hệ thống phòng không S-400 Triumf của Nga ở khu vực Donetsk.

Đang cập nhật dữ liệu !