Ngoại trưởng Mỹ: Sự hung hăng của Trung Quốc rất đáng lo ngại

Tuyên bố này của Ngoại trưởng Mỹ nhắm đến hành động Trung Quốc kéo giàn khoan và hạ đặt trái phép trong vùng biển thuộc Vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam từ hôm 1/5 vừa qua.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry

Theo tin của hãng AP, mặc dù bị phía Việt Nam tố cáo rằng các tàu hải cảnh, hải giám và tàu công vụ của Trung Quốc đã hung hăng tấn công tàu thực thi pháp luật của Việt Nam nhưng phía Trung Quốc cũng cho rằng tàu thuyền của họ bị tàu công vụ của Việt Nam đâm va bất chấp việc họ không hề trưng ra được bằng chứng nào trong khi phía Việt Nam có đầy đủ hình ảnh và video chứng minh.

"Chúng tôi mong muốn có được một Bộ quy tắc ứng xử dành cho các bên ở Biển Đông. Chúng tôi cũng mong muốn vấn đề này được giải quyết một cách hòa bình theo Luật Biển, thông qua các tòa án hay trọng tài quốc tế hay bất kỳ một hình thức nào khác ngoại trừ việc đối đầu trực tiếp và những hành động hung hăng”, Ngoại trưởng John Kerry phát biểu trước khi có cuộc gặp với Ngoại trưởng Singapore K. Shanmugam tại trụ sở Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.

Ông Shanmugam cũng lặp lại tuyên bố của ông Kerry về việc mong muốn các quốc gia Đông Nam Á và Trung Quốc sẽ sớm có một Bộ quy tắc ứng xử  dành cho các bên ở Biển Đông – một nỗ lực nhằm chấm dứt những tranh chấp về chủ quyền giữa Trung Quốc và 5 quốc gia thành viên của ASEAN.

"Chúng ta cần một có một phương án giải quyết để những khác biệt của các bên trở nên dễ chấp nhận", Ngoại trưởng Singapore nói.

Đến nay, Việt Nam vãn kiên quyết yêu cầu Trung Quốc phải rút giàn khoan Hải Dương 981 ra khỏi vùng biển thuộc vùng đặc quyền kinh tế của mình trong khi Trung Quốc vẫn từ chối và nói rằng đó là “lãnh thổ hợp pháp” của họ.

Trong ngày 12/5, truyền thông Việt Nam cũng đưa tin tàu công vụ của hai bên đã có những cuộc đấu vòi rồng trên vùng biển gần giàn khoan.

Đến nay, Mỹ vẫn tuyên bố họ không đứng về phía nào trong các xung đột về chủ quyền nhưng nước này có lợi ích quốc gia trong việc đảm bảo an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông.

Trước khi có tuyên bố này của ông John Kerry, một loạt các nghị sỹ khác của Mỹ cũng đã có những tuyên bố phản đối hành động của Trung Quốc trên Biển Đông.

Ngày 9/5, 6 thượng nghị sĩ thuộc Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, gồm ba thượng nghị sĩ đảng Dân chủ là Robert Menendez,  Ben Cardin, Patrick Leahy, và ba thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa là Marco Rubio, Jim Risch và John McCain đã ra tuyên bố chung, trong đó mô tả việc Trung Quốc di dời giàn khoan dầu khí Hải Dương 981 vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam và "những chiến thuật tấn công sau đó" của các tàu nước này, trong đó có việc đâm vào và gây hư hỏng cho các tàu của Việt Nam, là thực sự đáng quan ngại.

"Những hành động này đe dọa dòng chảy tự do của thương mại toàn cầu trong một khu vực sống còn", tuyên bố viết. "Chúng tôi hối thúc chính quyền (Mỹ) làm rõ với Trung Quốc ở cấp cao nhất rằng các yêu sách và tranh chấp lãnh thổ cần phải được giải quyết một cách hòa bình, thông qua ngoại giao và phù hợp với luật pháp quốc tế. Các hành động đơn phương nhằm thay đổi nguyên trạng hoặc sử dụng vũ lực, cưỡng bức và hăm dọa đều không thể chấp nhận và sẽ dẫn tới bất ổn".

Cũng trong ngày 9/5, ông Eliot Engel, nghị sĩ hàng đầu của đảng Dân chủ thuộc Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, gọi hành vi của Trung Quốc "là khiêu khích không cần thiết".

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon cũng đã nhấn mạnh mối quan ngại về căng thẳng đang leo thang ở Biển Đông, đặc biệt là giữa Trung Quốc và Việt Nam. Ông yêu cầu các bên kiềm chế hết sức và giải quyết căng thẳng theo cách hòa bình thông qua đối ngoại và phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Trước đó, Bộ Ngoại giao Mỹ, thượng nghị sĩ kỳ cựu của Mỹ John McCain, Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kishida, Bộ Ngoại giao Ấn Độ và Cao ủy phụ trách an ninh và đối ngoại của Liên minh châu Âu EU đều lên tiếng phản đối cách hành xử đơn phương và khiêu khích của Bắc Kinh ở vùng biển Việt Nam.

Đáp lại, Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm qua cáo buộc Mỹ gây căng thẳng trong khu vực với những phát ngôn "vô trách nhiệm" và "sai trái".

Bản tin của AP cũng cho biết, khu vực mà giàn khoan Hải Dương 981 đang hạ đặt gần với quần đảo Hoàng Sa mà Trung Quốc đã cưỡng chiếm trái phép từ chính quyền Việt Nam Cộng hòa hồi năm 1974.