Mỹ lo ngại bị "ra rìa" khi Quốc vương Ả rập xê út thăm Nga?

Quốc vương Ả rập xê út, Tổng thống Nga Putin

Ngày 5/10, Quốc vương Ả rập xê út Salman bin Abdulaziz Al Saud chính thức thực hiện chuyến thăm đến Nga. Chuyến thăm này diễn ra trong bối cảnh đối tác quan trọng khác của Mỹ ở Trung Đông là Thổ Nhĩ Kỳ cũng thực hiện chuyến thăm cấp cao đến Iran.

Trong cuộc họp báo thường kỳ được tổ chức ngày 4/10 tại Washington, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Heather Nauert đã đưa ra các câu trả lời liên quan đến việc hai đối tác quan trọng nhất của Mỹ tại Trung Đông là Ả rập xê út và Thổ Nhĩ Kỳ lần lượt thực hiện chuyến thăm cấp cao đến Nga và Iran. Khi được hỏi là liệu Mỹ có lo ngại về các chuyến thăm này hay không vì có vẻ như Ả rập xê út và Thổ Nhĩ Kỳ “đang xa cách dần với Mỹ và có thể hình thành các liên minh mới”, bà Haether Nauert nhấn mạnh rằng đó đơn thuần chỉ là các hoạt động ngoại giao của các nước này.

“Lần cuối cùng khi tôi kiểm tra các thông tin này thì người ta đã cho phép các ngoại trưởng và lãnh đạo các quốc gia ở góc bán cầu này ngồi lên máy bay và gặp gỡ đồng nghiệp ở góc bán cầu khác. Cái đó gọi là ngoại giao”- bà Heather Nauert trả lời đầy mỉa mai và nhấn mạnh “Chúng tôi tiến hành ngoại giao ở quy mô lớn và họ cũng tiến hành ngoại giao ở cấp này. Tôi không cho rằng quan hệ của Mỹ với các nước lớn nào đó đã thay đổi”.

Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích nhận định rằng sự liên kết giữa Moscow với El-Riyadh và các hợp đồng sắp được ký kết trong khuôn khổ chuyến thăm của Quốc vương Salman bin Abdulaziz Al Saud đến Nga có thể thay đổi không chỉ bối cảnh hiện nay trên thị trường dầu mỏ mà còn có những tác động không nhỏ đến bối cảnh địa chính trị quốc tế.

Nga và Ả rập xê út hiện đang khai thác đến ¼ sản lượng dầu toàn thế giới. Và nếu như các doanh nhân Ả rập xê út đầu tư trực tiếp vào các tập đoàn năng lượng Nga thì sẽ có những ảnh hưởng đáng kể lên thị trường dầu mỏ quốc tế. Tuy nhiên, hiện hợp tác Moscow-Al Riyadh trong lĩnh vực này đang bị cản trở bởi các lệnh cấm vận của phương Tây, nhất là của Mỹ, chống lại các công ty dầu mỏ của Nga. Đây hiện đang chính là các thử thách khó khăn nhất đối với các công ty Ả rập xê út muốn đầu tư vào các dự án năng lượng của Nga.

Trong khi đó, hãng thông tấn Bloomberg cho rằng Tổng thống Nga Putin đã thành công trong việc “lấp đầy khoảng trống” ở Trung Đông và gần như đã trở thành “ông chủ mới” ở khu vực này. Biểu hiện của nhận định này là việc gần đây lãnh đạo các quốc gia Trung Đông liên tục thực hiện các chuyến thăm cấp cao đến Nga. Và một phần nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do lỗi của Mỹ vì chính sách của Mỹ đang buộc các quốc gia đối tác cũ của Mỹ phải chuyển hướng sang Nga.

Quốc vương Ả rập xê út, Tổng thống Nga Putin

Nhận định này của Bloomberg đã phần nào được thực tế chứng minh. Israel, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Jordan và các quốc gia khác trong khu vực này thường xuyên duy trì các mối liên hệ với Moscow với hy vọng họ sẽ giải quyết được các vấn đề gặp phải khi có sự giúp đỡ của Nga. Và chuyến thăm lần này đến Nga của Quốc vương Ả rập xê út Salman bin Abdulaziz Al Saud cũng nhằm mục đích này – “hòa giải” với Iran- quốc gia đồng minh gần gũi của Nga nhưng lại là vấn đề lớn đối với nhiều nước vùng vịnh Persic.Và mặc dù Mỹ vẫn có vị thế vượt trội ở khu vực Trung Đông nhưng “sự trung thành của họ với các liên minh truyền thống đang suy yếu, vì thế nên các quốc gia trong khu vực đang tự tìm cách bảo vệ mình và tìm kiếm các phương án dự phòng khác”.

Còn theo tạp chí Newsweek, các hợp đồng sắp được ký trong chuyến thăm Nga của Quốc vương Salman bin Abdulaziz Al Saud sẽ khiến Mỹ bị “ra rìa”. Tại Trung Đông, Nga đang sử dụng kinh tế như là phương tiện để củng cố các mối quan hệ chính trị và là biện pháp để bổ sung cho ngân quỹ đang suy giảm cảu mình, đồng thời nhận được các lợi ích mới từ việc vị thế của Mỹ đang suy yếu.

Newsweek cũng cho rằng tất cả các hợp đồng giữa Nga và Ả rập xê út sẽ đều đem đến các lợi ích cho Moscow. Các hợp đồng này cũng sẽ có vai trò quan trọng cho phát triển kinh tế của Ả rập xê út theo chương trình “Tầm nhìn 2030” đã vạch ra. Sự tích cực của Nga có thể giúp Ả rập xê út tạo thêm được nhiều việc làm mới, còn các hợp đồng cung cấp vũ khí của Nga cũng sẽ bao gồm các điều kiện để Ả rập xê út tạo ra một nền công nghiệp quốc phòng mới.

Về phần mình, Nga vừa có thêm tiền, vừa củng cố được quan hệ gần gũi hơn với giới lãnh đạo Ả rập xê út nhưng không làm quan hệ với đối thủ chính của Ả rập xê út là Iran bị ảnh hưởng.

Newsweek kết luận rằng các hợp đồng, thỏa thuận giữa Nga và Ả rập xê út sẽ phá vỡ các lệnh cấm vận mà phương Tây áp đặt với Nga. Sự xích lại gần nhau giữa Nga và Ả rập xê út - một trong các đối tác then chốt của Mỹ tại khu vực, là một trong nhiều nỗ lực của Nga để đẩy lùi ảnh hưởng của Mỹ tại khu vực này.

“Các hợp đồng kinh tế của Nga tại Trung Đông là một trò chơi “nhẹ nhàng” hơn so với việc trực tiếp can thiệp quân sự vào Syria nhưng hậu quả của nó có thể sẽ khiến lợi ích của Mỹ bị tổn thất nhiều hơn, đồng thời khiến các lợi ích, mục tiêu chính trị dài hạn của Mỹ tại khu vực sẽ khó đạt được hơn. Do đó, Mỹ không thể không quan ngại về chuyến thăm Nga lần này của Quốc vương Salman bin Abdulaziz Al Saud”- Newsweek kết luận.