Mỹ đang biến Ả Rập Xê út thành “ông trùm” quân sự Trung Đông như thế nào?

Chính quyền Donald Trump đã bắt đầu đề xuất gói thỏa thuận cung cấp khí tài quân sự này từ ngày 1/5. Người đứng đầu các đoàn đại biểu đàm phán của hai nước là các ông Ahmed Alkhateeb, một cố vấn cấp cao trong Bộ Quốc phòng Ả Rập Xê út, và Phó đô đốc Hải quân Mỹ Joseph Rixey, giám đốc của Cơ quan Hợp tác An ninh Quốc phòng Mỹ (DSCA). Quá trình này dù vậy đã được thống nhất nhanh chóng, bởi ngay từ đời Tổng thống trước các giai đoạn cơ bản của nó đã được hoàn tất.

Máy bay tiêm kích F-15C của không quân Ả Rập Xê út.

Trong số các loại vũ khí được cung cấp trong khuôn khổ cuộc thỏa thuận gồm có tên lửa Patriot do hãng Raytheon sản xuất và Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) của hãng Lockheed Martin. Tên lửa Patriot đã được bán cho phần lớn các nước đối tác của Mỹ, còn THAAD chỉ được cung cấp cho một số ít đồng minh thân cận.

Theo một số quan chức Nhà Trắng, gói thỏa thuận cung cấp vũ khí này là nhằm “giúp Ả Rập Xê út giải trừ các mối đe dọa trong khu vực”. Rất có thể họ đang ám chỉ Iran, bởi nước này hiện nay được cho là đang phát triển một số lượng tên lửa đạn đạo lớn, vi phạm các nghị định của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Cụ thể, vào ngày 29/1 Iran đã thử nghiệm tên lửa đạn đạo tầm trung Khorramshahr. Thời điểm đó, Tổng thống Trump đã liệt Iran vào diện các nước “đáng chú ý” và gói thỏa thuận này có thể coi là động thái đáp trả đối với các cuộc thử nghiệm tên lửa của Iran.

Không chỉ có các hệ thống phòng không, thỏa thuận còn bao gồm một loạt các loại khí tài thông thường, nhưng Nhà Trắng cho đến này vẫn chưa tiết lộ những loại vũ khí được cung cấp cho Ả Rập Xê út. Rất có thể chúng sẽ bao gồm khinh khí cầu quân sự, xe tăng, pháo hạng nặng, xe chở quân, trực thăng v.v… Mỹ cũng sẽ hỗ trợ huấn luyện cho các binh sĩ Ả Rập sử dụng các loại khí tài này.

Hải quân và Không quân Ả Rập Xê út cũng được nâng cấp đáng kể từ gói thỏa thuận này. Ả Rập sẽ có những tàu chiến đa chức năng, trực thăng, tầu tuần duyên và các loại vũ khí đi kèm khác. Trong khi đó, lực lượng không quân Ả Rập sẽ có máy bay vận tải, phi cơ hỗ trợ quân bộ, máy bay do thám và các thiết bị phụ trợ khác.Thêm vào đó, Mỹ cũng sẽ thiết lập các mạng lưới điều khiển hiện đại, giúp nâng cao khả năng phối hợp giữa các phi cơ quân sự và hiệu quả trong chiến đấu.

Gói thỏa thuận cung cấp vũ khí này là thỏa thuận lớn nhất mà Mỹ từng ký kết với Ả Rập Xê út từ trước tới nay. Dưới thời Tổng thống Mỹ Barack Obama, hai nước đã ký kết 42 thỏa thuận khác nhau có tổng trị giá 115 tỉ USD. Các loại vũ khí được cung cấp gồm có máy bay tiêm kích F-15, xe tăng M1A2S, tên lửa Patriot và nhiều loại vũ khí khác. Việc Mỹ nâng cao khả năng chiến đấu của quân đội Ả Rập Xê út đã gây ra nhiều tranh cãi, khi quốc gia này đã bị cáo buộc vi phạm nhân quyền trong cuộc chiến chống quân Houthi ở Yemen hiện nay.