Liên Hợp Quốc: “Khủng hoảng Triều Tiên có thể vượt tầm kiểm soát”

"Đe dọa hạt nhân không phải là chuyện đùa", ông Ban nhận định sau hàng loạt lời đe dọa từ phía  Bình Nhưỡng trước việc Mỹ điều các máy bay ném bom B-52, B-2, phi đội chiến đấu cơ tàng hình F-22 và một tàu khu trục tới Hàn Quốc. 

Ngay trong sáng 2/4, Triều Tiên tuyên bố tái khởi động lò phản ứng Yongbyon – cơ sở sản xuất nhiên liệu plutonium cấp độ vũ khí, từng khiến cộng đồng quốc tế hết sức “cảnh giác”. 

Tình hình trên bán đảo Triều Tiên ngày càng trở nên căng thẳng sau khi Bình Nhưỡng tiến hành vụ thử hạt nhân lần thứ 3 hồi tháng 2 và phóng tên lửa tầm xa hồi tháng 12 năm ngoái. 

Phản ứng trước việc Liên Hiệp Quốc áp đặt thêm lệnh trừng phạt và các cuộc tập trận thường niên giữa quân đội Mỹ và Hàn Quốc, Bình Nhưỡng đã liên tục đe dọa tấn công tên lửa và chiến tranh hạt nhân với Seoul và Washington. 

Do đó, ông Ban kêu gọi các bên liên quan cần bình tĩnh. “Cuộc khủng hoảng hiện nay đã đi quá xa và cần được làm dịu lại”, ông Ban nói. Cựu ngoại trưởng Hàn Quốc khẳng định các cuộc đàm phán là lối thoát duy nhất để giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay. 

Song ông Ban không loại trừ khả năng leo thang của cuộc khủng hoảng này. “Tôi thuyết phục các bên không nên có ý định tấn công Cộng hòa Dân chủ nhân dân Triều Tiên nhằm phản đối hệ thống hạt nhân của nước này. Tuy nhiên, tôi lo ngại rằng các nước sẽ phản ứng mạnh mẽ trước bất cứ hành động khiêu chiến quân sự”, ông Ban nhận định. 

Cơ quan năng lượng nguyên tử Liên Hiệp Quốc cho rằng quyết định tái khởi động lò phản ứng Yongbyon là điều “vô cùng đáng tiếc”. 

Trước đó, phát ngôn viên năng lượng nguyên tử chính phủ Triều Tiên cho biết các kế hoạch tại lò phản ứng Yongbyon bao gồm việc “tái điều chỉnh và tái khởi động" tất cả các cơ sở trong tổ hợp như nhà máy làm giàu uranium và một  lò phản ứng 5 megawatt. Mục đích của kế hoạch này nhằm "củng cố lực lượng vũ trang hạt nhân cả về chất lượng và số lượng".

Triều Tiên đã cho đóng cửa lò phản ứng Yongbyon vào tháng 7/2007 theo cam kết tại vòng đàm phán 6 bên để đổi lấy viện trợ, và phá bỏ tháp làm lạnh một năm sau đó. Theo đánh giá của các chuyên gia, Triều Tiên sẽ phải mất 6 tháng để chuẩn bị và vận hành lò phản ứng và sau đó sản xuất được lượng plutonium cấp độ vũ khí đủ để chế tạo một quả bom trong vòng một năm.

Năm 2010, Bình Nhưỡng đã tiết lộ thông tin làm giàu uranium tại Yongbyon và cho phép các chuyên gia quốc tế tới thăm máy ly tâm hoạt động tại đây, đồng thời khẳng định việc làm giàu uranium cấp độ thấp chỉ nhằm sản xuất năng lượng.

Tuyên bố "tái điều chỉnh" của Triều Tiên cũng làm dấy lên mối lo ngại cho rằng quốc gia cô lập sẽ nâng cấp tổ hợp lên mức sản xuất uranium cấp độ vũ khí.

Kim Yong-hyun – một chuyên gia về Triều Tiên tại Đại học Dongguk ở Seoul cho rằng việc khởi xướng chủ đề hạt nhân hôm 2/4 nằm trong chuỗi đe dọa tấn công quân sự trong những tuần qua của Triều Tiên.

"Nó đã vượt xa sự khiêu khích và trở thành một bước đi hữu hình, mạnh mẽ, buộc Mỹ phải đàm phán trực tiếp tới những chủ đề mà Bình Nhưỡng mong muốn", ông Kim nói.

Ngoài ra, cộng đồng quốc tế tỏ ra hết sức lo ngại trước viễn cảnh về việc Triều Tiên đang tiến trên con đường làm giàu plutonium và uranium. Đặc biệt, Bình Nhưỡng lại sở hữu một mỏ quặng uranium với trữ lượng lớn giúp thúc đẩy quá trình dự trữ nguyên liệu phân hạch trong khi plutonium có lợi thế là dễ dàng thu nhỏ để tích hợp trong một đầu đạn hạt nhân.

Nhiều nhà phân tích tin rằng Triều Tiên đã sản xuất uranium độ giàu cao tại các cơ sở bí mật trong những năm qua và vụ thử hạt nhân lần thứ 3 hôm 12/2 có thể là vụ thử nghiệm một quả bom uranium. Trong khi đó, 2 vụ thử nghiệm vào năm 2006 và 2009 được xem là cho nổ thiết bị plutonium.

Kế hoạch tái khôi phục hoạt động tại lò phản ứng Yongbyon được đưa ra sau cuộc họp quan trọng của đảng cầm quyền Triều Tiên, trong đó nhà lãnh đạo trẻ Kim Jong-un nhấn mạnh tới tầm quan trọng của việc nâng cấp "số lượng và chất lượng" kho vũ khí hạt nhân của nước này.

Minh Thu