Hàn Quốc "thấp thỏm" trước mối quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật

Chuyến thăm gần đây tới Nhật Bản của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ - Chuck Hagel cùng lời khẳng định tăng cường mối quan hệ đồng minh giữa hai quốc gia, đã làm bùng phát một cuộc tranh luận gay gắt lớn chưa từng có trong giới truyền thông Hàn Quốc. 

Theo đó, hiện nay, Hàn Quốc nhận thức rõ họ đang mắc kẹt giữa Trung Quốc và Mỹ trong bối cảnh mối quan hệ giữa Tokyo và Bắc Kinh đang chia rẽ ngày càng sâu sắc. Ngoài ra, chiến lược trục châu Á của Mỹ không phục vụ mục đích như trong tuyên bố trước đó - "thay đổi quan điểm văn hóa để trở thành một quốc gia Thái Bình Dương" mà chỉ nhằm xây dựng các chính sách quân sự để ngăn chặn Trung Quốc bành trướng thống trị khu vực châu Á. 

Tuy nhiên, nhiều người Mỹ cho rằng Hàn Quốc nên đơn giản hóa vấn đề và sát cánh cùng Mỹ, Nhật Bản, Australia cùng các quốc gia dân chủ khác trong khu vực. Không gì đáng ngạc nhiên khi các cuộc đối thoại của Mỹ về khu vực châu Á đều chủ yếu bàn luận về Trung Quốc. Dân số Trung Quốc hiện là 1,3 tỷ người với nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới. Do đó, Trung Quốc được xem là yếu tố chính đe dọa tới vị trí siêu cường của Mỹ. 

Ngoài ra, nhiều người lo ngại Bắc Kinh đang theo đuổi "Học thuyết Monroe Trung Quốc" và buộc Mỹ rút khỏi khu vực Thái Bình Dương về Hawaii. Chính chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Hagel đã làm rõ quan điểm trên khi ông Hagel ngầm thảo luận chương trình đối phó với quân đội Trung Quốc cùng Thủ tướng Nhật Bản - Shinzo Abe và tăng cường vai trò của Các lực lượng Phòng vệ Nhật Bản. 

Tuy nhiên, theo kết quả cuộc khảo sát của Viện Nghiên cứu Asan, người dân Hàn Quốc lại căm ghét Nhật Bản hơn là Trung Quốc. Ngoài ra, Chủ tịch Trung Quốc – Tập Cận Bình nhận được số phiếu ủng hộ cao gấp 3 lần so với Thủ tướng Shinzo Abe. 

Nhật báo Chosun – tờ báo lớn nhất tại Hàn Quốc từng viết về chính quyền của ông Abe như sau: "những người theo phe cánh hữu tại Nhật Bản chỉ ham muốn quyền lực và vơ vét tiền của đút lót".
 

Lý do đầu tiên để Hàn Quốc cân nhắc Trung Quốc như một thân hữu là việc Bắc Kinh là đồng minh thân thiết và ủng hộ chính cho Bình Nhưỡng do đó nếu Hàn Quốc chống lại Trung Quốc sẽ gây phân chia sâu sắc đời sống chính trị trên bán đảo Triều Tiên kể từ sau cuộc nội chiến (1950 – 1953). 

Thứ hai, xét về yếu tố kinh tế, Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu hàng hóa lớn nhất của Hàn Quốc. 

Thứ ba, trên lĩnh vực văn hóa. Trung Quốc và Hàn Quốc có mối liên hệ lịch sử trong một thời gian dài từ thời phong kiến cổ đại dưới triều đại Chosun. Ngoài ra, binh sĩ triều đại nhà Minh của Trung Quốc đã giúp Hàn Quốc đánh bại quân xâm lược Nhật Bản vào những năm 1590. 

Trái lại với Nhật Bản, yếu tố lịch sử được xem là mối bất hòa sâu sắc trong quan hệ lâu nay giữa Tokyo và Seoul. Không chỉ Hàn Quốc, những chuyến thăm tới ngôi đền Yasukuni của các quan chức Nhật Bản cũng thường vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ phía Trung Quốc và Mỹ. Do đó, bài toán đặt ra là Nhật Bản cần tìm một phương thức mới để tưởng nhớ các tử sĩ thay vì tổ chức lễ tưởng niệm linh đình hàng năm với sự xuất hiện của các quan chức trong nước. 

Ngoài ra, vấn đề tranh chấp chủ quyền quần đảo Dokdo/Takeshima giữa Nhật Bản và Hàn Quốc mà Mỹ gọi là đảo đá Liancourt cũng đang làm trầm trọng thêm mối quan hệ giữa Tokyo và Seoul. 

Thậm chí, chủ đề "bồi thường cho những phụ nữ bị biến thành nô lệ tình dục" trong cuộc chiến giữa Nhật Bản và Hàn Quốc cũng là một trong những vấn đề gây tranh cãi gay gắt của hai nước trong những năm qua. Trong khi tư tưởng về tình dục vẫn còn khá bảo thủ, việc Nhật Bản không bồi thường cho những phụ nữ bị xâm hại sẽ biến thành "nỗi nhục quốc gia" đối với Hàn Quốc. 

Yếu tố cuối cùng mà Seoul lo ngại là chương trình giáo dục về lịch sử Hàn Quốc tại các trường học Nhật Bản. Theo đó, người dân Hàn Quốc hy vọng những thế hệ trẻ sẽ coi chủ nghĩa thực dân xưa kia của Nhật Bản như một tư tưởng đế quốc hung bạo. 

Minh Thu