Hàn Quốc “chật vật” điều hòa quan hệ với Trung Quốc

Tư lệnh quân đội Mỹ tại Hàn Quốc bị thay thế vì "xảy miệng"

Trung Quốc: Chiến lược châu Á của Hoa Kỳ là không thích hợp

Nếu Mỹ - Trung đối đầu, các nước châu Á gặp khó

Từ trái qua phải: Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo, Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak và Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda.

Seoul đang làm việc với Nhật Bản về các thỏa thuận quân sự liên quan đến vận tải và thông tin bất chấp dư luận trong nước phản đối dữ dội vì hai nước đang có tranh chấp cả về mặt lịch sử và mặt ngoại giao.

Về vấn đề Trung Quốc, Hàn Quốc đang tiến tới một thỏa thuận tăng cường hợp tác giữa quân đội hai nước về các hoạt động hỗ trợ nhân đạo và tìm kiếm cứu nạn.

Các chuyên gia cho rằng những động thái trên của Seoul là một phần trong chiến lược đa dạng hóa đối tác an ninh của Hàn Quốc, không chỉ nhằm đối phó với mối đe dọa từ Triều Tiên mà còn ứng phó với những thách thức của một thế giới đa cực trong tương lai.

“Đa dạng hóa hợp tác quân sự là một phần trong các nỗ lực của Seoul nhằm đa dạng hóa các mối quan hệ ngoại giao, theo đó Hàn Quốc muốn đóng vai trò lớn hơn trên trường quốc tế”, giáo sư Kim Jong ha thuộc đại học Hannam nhận xét.

Quan hệ quân sự Hàn Quốc – Nhật Bản

Mối quan hệ quân sự gần gũi hơn giữa Hàn Quốc và Nhật Bản được nhìn nhận rộng rãi là sự mở rộng của mạng lưới hợp tác an ninh xung quanh hai quốc gia trung tâm là Hoa Kỳ và Úc.

Mặc dù giảm chi tiêu quân sự, Hoa Kỳ hiện đang xây dựng quân đội linh hoạt hơn đồng thời tăng cường hợp tác với các quốc gia trong khu vực.

Hoa Kỳ ngày càng tập trung nhiều hơn vào khu vực châu Á Thái Bình Dương, củng cố mối quan hệ với các đồng minh của mình trong khu vực. Hôm thứ Bảy tuần trước, Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Leon Panetta tuyên bố nước này có kế hoạch điều 60% số tàu chiến của mình đến khu vực châu Á Thái Bình Dương vào năm 2020. Hiện tại, các lực lượng hải quân Hoa Kỳ đang được chia đều giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.

Chính quyền Hàn Quốc coi hợp tác quân sự với Nhật Bản là một bước quan trọng nhằm ngăn chặn mối đe dọa về an ninh từ Triều Tiên và thúc đẩy ổn định trong khu vực.

Ngoài ra, việc tăng cường hợp tác giữa Hàn Quốc và Nhật Bản, hai đồng minh chính của Hoa Kỳ trong khu vực, là một nhân tố tích cực giúp Hoa Kỳ thực hiện chiến lược kìm hãm Trung Quốc.

Tuy nhiên, ban đầu cả hai quốc gia có kế hoạch kí kết các thỏa thuận về thông tin và hậu cần vào cuối tháng Năm nhưng Seoul đã trì hoãn kế hoạch này do bị dư luận trong nước chỉ trích rằng vấn đề này được xử lí quá vội vàng.

Theo Bộ quốc phòng Hàn Quốc, “Thỏa thuận an ninh chung về thông tin quân sự” với Nhật Bản sẽ đóng vai trò “quan trọng” đối với an ninh nước này do thỏa thuận này sẽ sẽ giúp quân đội Hàn Quốc theo dõi Triều Tiên sát sao hơn.

Quân đội Nhật Bản sở hữu một số thiết bị trinh thám công nghệ cao trong đó có 6 tàu khu trục Aegis được trang bị hệ thống ra đa tân tiến nhất và một số máy bay cảnh báo sớm, giúp Nhật Bản có lợi thế trong việc giám sát tình hình Triều Tiên.

“Về công nghiệp quốc phòng, Hàn Quốc đã đàm phán với Nhật Bản để tăng cường hợp tác. Điều đó sẽ giúp đất nước chúng ta phát triển thêm các thiết bị tân tiến hơn đồng thời mở đường cho các hợp đồng xuất khẩu (các thiết bị quân sự)”, ông Kim nói.

Nhưng một số chuyên gia lại cho rằng xét về an ninh trong khu vực, việc Hàn Quốc tăng cường hợp tác với Nhật Bản có khả năng sẽ không giúp ổn định khu vực mà sự hợp tác đó có thể khiến Trung Quốc và Triều Tiên lo ngại.

“Mối quan hệ với Trung Quốc có tầm ảnh hướng tới quan hệ Liên Triều nhiều hơn là mối quan hệ với Nhật Bản; vì vậy tôi không nghĩ việc tăng cường hợp tác quân sự với Nhật Bản sẽ đem lại lợi ích trực tiếp xét về an ninh Liên Triều”, ông Kim nói.

Ông cũng nhận xét thêm rằng sự phát triển trong mối quan hệ giữa Hàn Quốc và Nhật Bản có thể sẽ gây ra rắc rối trong các mối quan hệ kinh tế giữa Seoul và Bắc Kinh.

“Nhìn bề ngoài thì đó là công cụ để đối chọi với Triều Tiên, nhưng nhìn từ lập trường của Trung Quốc thì xét đến cùng, mối quan hệ đó sẽ tăng cường mạng lưới nhằm kìm chân Trung Quốc”, giáo sư Yang Moo-jin thuộc Đại học nghiên cứu về Triều Tiên nhận xét.

“Về dài hạn, (sự tăng cường hợp tác quốc phòng song phương Hàn-Nhật) sẽ có thể dẫn đến một cuộc tập trận chung giữa Hàn Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ trên biển sát đảo Jeju. Không có lí do gì mà Trung Quốc lại đề cao các thỏa thuận quân sự giữa Hàn quốc và Nhật Bản”, ông Yang nói.

Các nhà quan sát nghi ngờ rằng Hàn Quốc đã bị Hoa Kỳ gây sức ép phải tăng cường quan hệ quốc phòng với Nhật Bản bất kể điều đó đem đến gánh nặng lớn về chính trị cho Seoul.

Những nghi ngờ đó lại càng được củng cố sau khi một số tài liệu ngoại giao mật bị rò rỉ.

Theo các báo cáo ngoại giao từ Đại sứ Hoa Kỳ tại Nhật Bản năm 2009, các quan chức Hàn Quốc cho rằng các cuộc đàm phán an ninh ba bên giữa Seoul, Tokyo và Washington sẽ không có tác dụng mấy đối với tình hình an ninh của Hàn Quốc.

Các tài liệu trên cũng dẫn lời một nhà ngoại giao Hàn Quốc tại Nhật Bản rằng việc Hàn Quốc tham gia vào các cuộc Đàm phán quốc phòng ba bên năm 2008 là “hoàn toàn do sức ép lớn từ chính quyền Hoa Kỳ”.

Bất chấp thỏa thuận với Hàn Quốc còn đang ở giai đoạn cân nhắc, quân đội Nhật Bản đã tỏ ra sẵn sàng hành động chủ động hơn trong khu vực.

Theo các báo cáo trên, Bộ quốc phòng Nhật Bản đang xem xét các kế hoạch triển khai các tàu khu trục Aegis tại vùng lãnh hải quốc tế “gần nơi phóng” mà Triều Tiên dự định phóng tác tên lửa tầm xa.

Mặc dù việc tuần tra trên vùng biển quốc tế được luật pháp quốc tế cho phép, một con tàu quân sự của Nhật Bản hoạt động ở gần bán đảo Triều Tiên là một vấn đề khá khó khăn đối với Hàn Quốc trong bối cảnh các mâu thuẫn về lịch sử và chủ quyền giữa Hàn Quốc và Nhật Bản vẫn còn chưa được giải quyết.

Chính quyền Nhật Bản vẫn tiếp tục phủ nhận có liên quan đến việc ép buộc các phụ nữ Hàn Quốc làm nô lệ tình dục trong suốt thời kì quân đội Nhật Bản chiếm đóng Triều Tiên. Thêm vào đó, Nhật Bản vẫn khăng khăng rằng các đảo Takeshima mà phía Hàn Quốc gọi là Dokdo thuộc chủ quyền của mình.

Các tổ chức dân sự và các chính trị gia Hàn Quốc vẫn chỉ trích các kế hoạch hợp tác quân sự giữa hai nước còn Triều Tiên thì coi sự hợp tác đó phục vụ cho kế hoạch “chinh phục toàn thế giới” của Hoa Kỳ.

Ngoài ra, mối quan hệ hợp tác tăng cường giữa Hàn Quốc và Nhật Bản có thể sẽ làm xấu đi mối quan hệ Hàn – Trung vì Trung Quốc đã từng lên tiếng phản đối kịch liệt cuộc tập trận chung giữa Hàn Quốc và Hoa Kỳ trên biển Hoàng Hải năm 2010.

Quân hệ quân sự Hàn Quốc – Trung Quốc

Mặc dù một thỏa thuận quân sự giữa Trung Quốc và Hàn Quốc còn xa mới thành hiện thực, các chuyên gia cho rằng bất kỳ hành động hợp tác quân sự nào giữa hai nước đi xa hơn nhiệm vụ nhân đạo sẽ có tác động không tốt đối với Hàn Quốc.

“Các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn của các phi công và thủy thủ tại hải phận quốc tế sẽ tăng cường sự tin cậy giữa hai bên, nhưng tăng cường hợp tác với Trung Quốc có thể có tác dụng tiêu cực đối với quan hệ giữa Hàn Quốc với các quốc gia khác”, giáo sư Nam Chang-hee của Đại học Inha nói.

Mối quan hệ Seoul- Bắc Kinh đã được nâng cấp thành quan hệ chiến lược vào năm 2008. Kể từ đó, hai quốc gia đã tiến hành các cuộc tập trận tìm kiếm cứu nạn chung và tăng cường trao đổi quân sự. Nhưng ông Nam cũng nói thêm rằng còn quá sớm để cân nhắc đến các thỏa thuận quân sự giữa Hàn Quốc và Trung Quốc.

“Ví dụ như, một thỏa thuận chia sẻ thông tin (Hàn – Trung) có thể sẽ gây căng thẳng cho liên minh Hàn-Mỹ vì một thỏa thuận như vậy cho thấy nguy cơ các bí mật giữa Seoul và Washington sẽ đến tai Trung Quốc”, ông Nam nói.

Không chỉ gây hại cho mối quan hệ đồng minh Hàn-Mỹ, tăng cường hợp tác quân sự với Trung Quốc có thể sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa Seoul và Bình Nhưỡng.

Từ lâu Trung Quốc được coi là đồng minh chính của Triều Tiên và chính nhờ sự chấp thuận ngầm của Trung Quốc mà Bình Nhưỡng có thể tăng cường năng lực quân sự của mình. Thêm vào đó, dư luận nghi ngờ Trung Quốc hỗ trợ Bình Nhưỡng về mặt kĩ thuật để chế tạo tên lửa tầm xa và viện trợ kinh tế của Trung Quốc đã làm suy yếu các lệnh cấm vận quốc tế dành cho Triều Tiên.

Các chuyên gia cho rằng nếu Hàn –Trung xích lại gần nhau hơn về mặt quân sự thì điều đó có thể ảnh hưởng xấu đến mối quan hệ Triều Tiên – Hàn Quốc do Bình Nhưỡng có mốt liên hệ mật thiết với Bắc Kinh.

“Dư luận cho rằng Bình Nhưỡng có thể sẽ coi sự gia tăng hợp tác giữa Trung Quốc và Hàn Quốc cùng với nỗ lực của Hoa Kỳ là nhằm mục đích lật đổ chính quyền Triều Tiên. Tôi nghĩ rằng Triều Tiên sẽ phản đối các thỏa thuận quân sự Seoul-Bắc Kinh mạnh mẽ như đã từng phản đối hai nước mở quan hệ ngoại giao vào năm 1992”, giáo sư Yang nhận xét.

Sau khi Seoul và Bắc Kinh thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 24/8/1992, mối quan hệ Triều Tiên-Trung Quốc đã tụt dốc đột ngột và ở mức thấp trong vòng gần 7 năm.

Sau sự kiện đó, không có quan chức cấp cao nào của Triều Tiên đến thăm chính thức Trung Quốc cho tới khi chủ tịch Đoàn chủ tịch Hội nghị Nhân dân Tối cao Triều Tiên Kim Yong Nam đến thăm Trung Quốc vào tháng 6 năm 1999.

“Nếu tình huống đó (Hàn-Trung tăng cường hợp tác quân sự) xảy ra, có thể Bình Nhưỡng sẽ gạt Seoul ra rìa giống như nước này đã làm”, giáo sư Yang nói.

Đầu năm nay, Triều Tiên đã đàm phán trực tiếp với Hoa Kỳ mà không để Hàn Quốc tham gia vào và đã đạt được thỏa thuận viện trợ lương thực với Hoa Kỳ với điều kiện Triều Tiên phải phi hạt nhân hóa. Tuy nhiên, thỏa thuận đã bị phá bỏ do Triều Tiên tiến hành vụ thử tên lửa tầm xa hồi giữa tháng 4 vừa qua.

Lê Dung