Đằng sau việc Trung Quốc phản đối Nhật “mua” Senkaku

Tàu chiến Trung - Nhật bắn nhau ở Điếu Ngư?

Nhật Bản sẽ huy động tuần duyên nếu tàu Bắc Kinh tới đảo

Trung Quốc: Nhật Bản sẽ chịu “những hậu quả nghiêm trọng”

Phớt lờ cảnh cáo của Trung Quốc, Nhật quyết mua Senkaku

Người dân Trung Quốc biểu tình phản đối trước Đại sứ quán Nhật Bản tại Bắc Kinh (Ảnh: ifeng.com)

Sau khi chính phủ Nhật quyết định chi 2,05 tỷ yên (26,15 triệu USD) từ quĩ dự trữ của chính phủ và kí hợp đồng chính thức với gia đình Kurihara để mua để mua 3 trong số 5 hòn đảo thuộc quần đảo Senkaku (Điếu Ngư), phía Trung Quốc lên tiếng phản đối, tuyên bố đường lãnh hải cơ bản của Trung Quốc tại đảo Điếu Ngư, lập tức điều hai tàu hải giám đến khu vực này để tuyên bố chủ quyền của mình. Còn tại Bắc Kinh, người dân tập trung biểu tình phản đối trước cổng Đại sứ quán Nhật Bản.

Tờ “Liên Hợp buổi sáng” của Singapore đã có bài phân tích khá sâu sắc về việc Trung Quốc kịch liệt phản đối Nhật Bản “quốc hữu hóa” đảo Senkaku với nhan đề “Đằng sau việc Trung Quốc kịch liệt phản đối Nhật Bản mua đảo ” .

Bài báo đưa ra ba nguyên nhân chính đằng sau việc Trung Quốc phản đối Nhật Bản kịch liệt đến vậy.

Thứ nhất, thay đổi cục diện bị động của Trung Quốc. Bài báo viết, việc Trung Quốc tuyên bố đường lãnh hải tại đảo Điếu Ngư đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các tàu thuyền Trung Quốc đến đảo, dần thay đổi cục diện bị động của Trung Quốc trong vấn đề tranh chấp đảo Điếu Ngư, muốn để hành động “mua đảo” của Nhật Bản trở thành bước ngoặt có lợi cho Trung Quốc trong việc đàm phán với Nhật Bản.

Từ đầu những năm 1970, sau khi Mỹ trao quyền kiểm soát đảo Senkaku (Điếu Ngư) cho Nhật Bản, Nhật luôn tiến hành kiểm soát tại hòn đảo này và vùng lân cận, nhiều lần ngăn chặn tàu đánh cá của Trung Quốc và Đài Loan hoạt động tại đây, khiến Trung Quốc luôn bị động trong việc tranh chấp hòn đảo này. Bài báo phân tích thêm, việc Nhật Bản tuyên bố “mua đảo” trên thực tế là tuyên bố hòn đảo này thuộc chủ quyền của Nhật Bản, khiến Trung Quốc cảm thấy “ê chề”.

Thứ hai, thông qua việc phản đối kịch liệt để thống nhất ý dân. Dư luận trong nước Trung Quốc đã từng tỏ thái độ bất mãn với việc chính quyền Trung Quốc quá “yếu đuối” trong vấn đề đảo Điếu Ngư. Bài báo phân tích, nếu các lãnh đạo cao cấp Trung Quốc không có lập trường cứng rắn, thì việc phản đối Nhật sẽ có thể chuyển thành trách cứ chính phủ “không làm gì”. Vì thế các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã thông qua việc bày tỏ thái độ cứng rắn để thống nhất ý dân, điều chỉnh lại quan điểm “ngoại giao mềm yếu” trong 10 năm qua.

Thứ ba, thuận lợi cho việc tập trung đồng thuận chính trị. Bài báo viết, mức độ căng thẳng trong quan hệ Trung Nhật không ảnh hưởng xấu đến việc tiến hành đại hội đảng 18 của Trung Quốc, ngược lại còn tạo thuận lợi để các nhà lãnh đạo tập trung đồng thuận chính trị và đồng thuận dư luận, tạo không khí đoàn kết trước đại hội đảng 18. Trước đại hội đảng, các phe phái trong và ngoài Trung Quốc thông qua các kênh thông tin, tuyên truyền các chủ trương của mình. Cục diện này không phải là cục diện tốt cho chủ trương “nhất trí cao độ” của Đảng cộng sản Trung Quốc. Bài báo phân tích, một khi cần cần thiết, việc tranh chấp tại đảo Điếu Ngư có thể là vấn đề hữu hiệu để chuyển hướng tập trung của dư luận, nhân việc này để giương cao ngọn cờ “chủ nghĩa yêu nước”.

Tất nhiên, việc chính phủ Trung Quốc “cứng rắn” với Nhật bản trong vấn đề đảo Điếu Ngư cũng có nhiều nguy cơ, bao gồm cả việc tranh chấp đảo này sẽ ảnh hưởng đến thương mại giữa hai nước, thậm chí là cả xung đột quân sự. Những nguy cơ này tất nhiên sẽ mang lại nhiều phiền phức cho tầng lớp lãnh đạo mới của Trung Quốc.

Cả Trung Quốc, Nhật bản, Mỹ và các quốc gia châu Á khác đều không muốn thấy xung đột tại đảo Điếu Ngư (Senkaku) trở thành thùng thuốc nổ của cả khu vực. Hai bên Trung Nhật vẫn nên quay lại bàn đàm phán để giải quyết vấn đề tranh chấp này.

Hòa Phong