Dân Trung Quốc không tin chính phủ có thể chống tham nhũng

Ngay sau khi thông tin ông Bạc Hy Lai bị khai trừ khỏi đảng và có thể bị truy tố hình sự, hãng thông tấn Tân Hoa Xã đã đăng một bài bình luận có nhan đề “Dù người nào vi phạm kỷ luật đảng và luật pháp quốc gia cũng sẽ bị trừng phạt nặng nề”.

Bài bình luận cho rằng việc lên án ông Bạc Hy Lai là một bằng chứng nữa thể hiện quyết tâm của Đảng Cộng sản Trung Quốc đối với nạn tham nhũng bất kể người vi phạm có chức vụ cao như thế nào.

Tuy nhiên, ông Trương Minh, giáo sư khoa học chính trị tại trường Đại học Nhân dân ở Bắc Kinh cho rằng những trường hợp như Bạc Hy Lai đang rất phổ biến tại Trung Quốc. Ông nói: “Tất cả chúng ta đều biết vấn đề là do hệ thống. Tại sao không ai ngăn chặn khi ông ta mới bắt đầu tham nhũng? Tại sao không có ai kiểm soát?”

Ông Bạc Hy Lai tham dự một phiên họp toàn thể của Quốc hội tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh hồi tháng 3/2012.

Theo một cuộc điều tra mới đây, những sai phạm của ông Bạc Hy Lai đã xuất hiện cách đây hơn một thập niên và có liên hệ đến những vụ lạm dụng quyền lực khi ông này là một chính trị gia nổi tiếng, đang leo dần lên vị trí cao trong đảng.

Ông Zhao Chu, một nhà bình luận tự do đã viết trên tiểu blog Weibo, mạng xã hội phổ biến ở Trung Quốc rằng : “Ông Bạc Hy Lai không phải từ trên trời rơi xuống, ông ấy leo từng bước một lên một chức vụ cao cùng với vợ, thân nhân trong gia đình, và những người giúp việc đã làm nhiều điều xấu xa trong hơn 10 năm”. 

Ông Zhao Chu cho rằng việc thiếu trách nhiệm trong cơ cấu của đảng là một mãnh đất màu mỡ cho những quan chức như ông Bạc Hy Lai phát triển. Ông viết: “Những nguyên tắc căn bản về luật và các chuẩn mực xã hội đương thời bị thiếu sót trong văn hóa chính trị được thiết lập từ lâu nay. Đây là một thực tế không thể bỏ qua khi nói đến trường hợp ông Bạc Hy Lai”.

Ông Zhao Chu cũng đưa ra nhiều lời chỉ trích về sự thất bại của đảng trong việc đánh giá cuộc Cách mạng Văn hóa, một giai đoạn xáo trộn chính trị dữ dội do cố Chủ tịch Mao Trạch Đông phát động trong những năm 1960 để thanh trừng những viên chức không trung thành.

Cha của ông Bạc Hy Lai, chính trị gia Bạc Nhất Ba đã bị thanh trừng trong giai đoạn đầu tiên của chiến dịch chính trị này. Ông Bạc Hy Lai lúc bấy giờ mới 17 tuổi, đã chứng kiến cha mình bị đẩy ra khỏi đời sống chính trị và được phục chức sau khi chủ tịch Mao chết.

Hôm 29/9, ông Wang Xuming, một nhà xuất bản nổi tiếng và là cựu phát ngôn viên của Bộ Giáo dục Trung Quốc, gọi chiến dịch gây tranh cãi của ông Bạc Hy Lai nhằm chống lại tội phạm và làm sống lại những tình cảm của thời đại Mao Trạch Đông tại Trùng Khánh là một trò hề, và chỉ ra rằng việc ông Bạc Hy Lai bị hạ bệ có ảnh hưởng lớn đối với hệ thống chính trị Trung Quốc. Ông cho biết: “Uy tín và lòng tin của dân chúng đối với đảng và chính phủ lại bị giảm sút mạnh” và kêu gọi cải cách chính trị sâu sắc hơn để lấy lại lòng tin của dân chúng

Những thông tin chính thức về vụ tham nhũng trong nhiều năm của ông Bạc Hy Lai được công bố trong bối cảnh Bắc Kinh đang chuẩn bị chọn ra một nhóm các nhà lãnh đạo điều hành Trung Quốc trong 10 năm tới. Trong số những ứng cử viên có khả năng giành chiến thắng nhất cho các vị trí quyền lực này, có nhiều người thuộc những gia đình có công trạng, con cháu của những nhà lãnh đạo lão thành của đảng tại Trung Quốc.