Đàm phán hòa bình Syria diễn ra nảy lửa

Sau hơn 3 năm diễn ra nội chiến ở Syria, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ) Ban Ki Moon cuối cùng cũng đã kêu gọi các bên đối lập ngồi vào bàn đàm phán để tìm kiếm giải pháp cho hòa bình ở quốc gia này. Hội nghị Geneva 2 đã được tổ chức tại Thụy Sỹ từ ngày 22/1.

Số phận chính trị của Tổng thống Syria Bashar al Assad là chủ đề gây tranh cãi nảy lửa tại Hội nghị Geneva 2 đang diễn ra ở Thụy Sỹ.

“Thế giới muốn nhanh chóng kết thúc cuộc xung đột”, ông Ban phát biểu trong một cuộc họp báo, “Đã đến lúc để thương lượng”.

Trong suốt ngày đầu tiên thảo luận, đã không có bên nào nhường bên nào. Các quan chức của chính quyền Syria khẳng định ông Assad sẽ không từ bỏ quyền lực, trong khi đó phe đối lập yêu cầu ông phải từ chức ngay lập tức và nên đối mặt với một phiên tòa trong tương lai.

"Ông Assad sẽ không từ bỏ", Bộ trưởng Thông tin Syria Omran al- Zohbi cho biết bên lề hội nghị.

Trong bài phát biểu của mình, Ngoại trưởng Syria Walid Muallem đã gây ngạc nhiên toàn bộ hội nghi khi thực hiện một cuộc tấn công mãnh liệt vào phe đối lập bằng một bài phát biểu quá thời gian quy định lên đến 10 phút, buộc Tổng Thư ký Ban Ki Moon phải liên tục nhắc nhở.

Tổng thư ký LHQ Ban Ki Moon ngồi cạnh Chủ tịch Liên đoàn Ả Rập Lakhdar Brahimi tại Hội nghị Geneva 2 hôm 22/1/2014.

"Họ (phe đối lập) tuyên bố đại diện cho người dân Syria. Nếu họ muốn đứng ra hộ người Syria, họ không nên là kẻ phản bội chính người dân của mình và đi thương lượng với kẻ thù của nhân dân”, Muallem nói.

Ahmad Jarba, người đứng đầu Liên minh phe đối lập Syria, kêu gọi chính quyền hiện tại phải "ngay lập tức" ký một thỏa thuận đã đạt được tại Hội nghị hòa bình Geneva 2012, đặt ra yêu cầu "chuyển giao quyền lực từ Assad, bao gồm cả quân đội và an ninh, cho một chính phủ chuyển tiếp".

Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry khẳng định Assad không thể là một phần của bất kỳ chính phủ chuyển tiếp nào. "Không thể chấp nhận được, kể cả trong trí tưởng tượng, rằng người đàn ông đã đối xử tàn bạo với người dân nước mình có thể tiếp tục cai trị đất nước một cách hợp pháp”, ông Kerry nói. Cùng với đó, các quan chức Mỹ cũng đã đả kích phái đoàn Syria vì cho rằng bình luận của họ đã khiến hội nghị trở nên khó làm việc hơn.

Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius cáo buộc chế độ của ông Assad đã làm giảm đi những cố gắng của cuộc thảo luận, và phái đoàn tham dự hội nghị bị “điếc và mù”.

Tại cuộc họp báo kết thúc, ông Kerry cho biết Washington cũng đang theo đuổi "những con đường khác nhau" để giải quyết cuộc xung đột bên cạnh đàm phán hòa bình, bao gồm cả "tăng cường hỗ trợ cho phe đối lập".

Kỳ vọng cho một bước đột phá tại hội nghị là rất thấp. Các nhà ngoại giao tập hợp tại hội nghị đơn giản chỉ tin rằng sự thành công duy nhất của hội nghị lần này là đã đưa các bên lần đầu tiên ngồi lại cùng nhau và chỉ hy vọng về giải pháp thực sự sẽ có được ở các hội nghị trong tương lai.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã cảnh báo các cuộc đàm phán sẽ "không đơn giản và sẽ không được nhanh chóng", nhưng kêu gọi cả hai bên nên nắm bắt một "cơ hội lịch sử".

Khoảng 40 quốc gia và tổ chức quốc tế đã có mặt tại hội nghị. Hiện vẫn chưa có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào cho đến thứ Sáu (23/1) khi phe đối lập và chính quyền Syria sẽ gặp gỡ. Cuộc đàm phán sau đó có thể kéo dài từ 7 – 10 ngày.

Cuộc nội chiến ở Syria đã khiến hơn 130.000 người thiệt mạng và buộc hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa, sống lưu vong tại các thành phố ven biên giới và tỵ nạn ở các quốc gia láng giềng. Cuộc xung đột gia tăng căng thẳng trong những tháng gần đây khi số người chết tăng lên.

Hiện không bên nào sẵn sàng nhượng bộ. Các cường quốc thế giới sẽ phải tiến hành các đàm phán ngắn hạn để thúc đẩy giải quyết vấn đề. Các giải pháp tạm thời dự kiến được đưa ra bao gồm ngừng bắn cấp địa phương, trao đổi tù binh và cho phép các đoàn hỗ trợ nhân đạo được tiếp cận tự do tại các vùng đóng chiếm.

Đáng chú ý tại hội nghị lần này là sự vắng mặt của Iran – một đại biểu rất quan trọng và là lực lượng hỗ trợ chính cho chính quyền của ông Assad. Tổng Thư ký Ban Ki Moon đã rút lời mời Iran tham dự hội nghị vào phút cuối khi phe đối lập cho biết sẽ tẩy chay nếu Tehran tham gia.

Trước khi hội nghị diễn ra, trên các tờ báo lớn của thế giới như CNN và tờ Người bảo vệ của nước Anh đã đăng tải một số bài viết trong đó cáo buộc lực lượng của ông Assad đã tra tấn và giết chết khoảng 11.000 người. Các bài báo đã chỉ trích những vụ giết người có hệ thống không khác gì “một ngành công nghiệp”. Theo các bài báo, chứng cứ được đưa ra chỉ từ một lời khai duy nhất của một binh lính chính quyền Syria đào ngũ và không được kiểm chứng đa chiều.

Phe đối lập tại hội nghị đã kêu gọi tiến hành một cuộc điều tra quốc tế về các cáo buộc kể trên. "Chúng ta phải ngăn chặn vòng xoáy này của bạo lực. Chúng tôi yêu cầu thanh tra quốc tế đến thăm những nơi giam giữ và xem các vụ tra tấn mà công dân của chúng tôi phải đối mặt hàng ngày", ông Jarba nói.