Cờ tưởng – Môn thể thao "hành hạ" thần kinh!

> Đại thắng cờ tưởng và cờ vua - Việt Nam lên 47 HCV

> Cua-rơ Việt Nam ngã ngất lịm khi về đích

> 'Búp bê xinh' Ngân Thương - Hà Thanh giúp VN có 44 HCV

> Thạch Thị Trang được báo chí Indonesia ca ngợi

Lê Quang Liêm trong ván đấu cờ tưởng tại Sea Games 26.

Cờ tưởng đã từng bị cấm

Trong lịch sử luật chơi cờ tưởng để các đối thủ ngồi trên chiếc bàn trống và quay lưng lại đối thủ ngồi ở sau lưng anh ta và họ cũng có một bàn cờ (không có quân cờ) ở trước mặt. Đôi khi người chơi còn bị bịt mắt. Anh ta không thể nhìn thấy vị trí quân cờ trên bàn cờ của đối thủ của mình và sẽ được trọng tài thông báo nước đi của đối thủ và họ sẽ yêu cầu trọng tài đi các bước của họ.

Với luật chơi như vậy, người chơi phải có khả năng hình dung, nắm bắt và nhớ chính xác vị trí cũng như các mối liên hệ quan trong các thế cờ.

Trong nhiều thế kỉ, cờ tưởng được coi là môn chơi dành cho những bộ óc phi thường mà chỉ có những cao thủ về cờ mới có thể chơi nổi.

Cờ tưởng được bắt đầu chơi từ khá sớm trong lịch sử cờ vua, có thể lần đầu tiên được một người tên là Sa'id bin Jubair (665–714) ở Trung Đông chơi vào khoảng thế kỉ 7. Phải mất nhiều thế kỷ sau đó, cờ tưởng mới thay đổi được quan điểm của người châu Âu: thay vì coi đây là hình thức chơi cờ thấp kém, chỉ dành cho các cao cờ chấp các đối thủ yếu hơn, dần dần họ thấy đây là một cách chơi cờ thú vị.

Cuộc thi đấu cờ tưởng đầu tiên ở châu Âu diễn ra ở Florence, Pháp vào năm 1266. Người chơi André Danican Philidor của Pháp đã cho thấy khả năng nổi trội của mình khi thắng ba đối thủ cùng một lúc.

Cho đến thời kì hiện đại, cờ tưởng vẫn phổ biến và tiếp tục đạt các kỉ lục ngày càng cao hơn.

Năm 1925 tại Paris, kỳ thủ Alexander Alekhine trong trận đấu cờ tưởng với 28 đối thủ đã lập một kỉ lục thế giới trong môn cờ này.

Gần đây nhất là một kỉ lục châu Âu được Marc Lang, người Đức xác lập hồi tháng 11 năm 2010 khi chơi với 35 đối thủ đã thắng 19 lần, hòa 13 lần và thua 3 lần trong 23 giờ chơi.

Cờ tưởng vẫn được coi là một phương pháp tăng cường khả năng của người chơi. Tuy nhiên do người chơi phải dùng nhiều sức lực để tập trung hình dung và nhớ các nước đi, nên nó có ảnh hưởng đến sức khỏe và các ván cờ chơi nhiều người cùng lúc đã từng bị cấm ở Liên Xô hồi năm 1930.

Ngày nay, các giải đấu cờ tưởng vẫn được tổ chức quanh năm với giải nối tiếng nhất là giải đấu Melody Amber được tổ chức ở Monte Carlo, Pháp. Các kiện tướng cờ tưởng hiện đại gồm có Vladimir Kramnik, Viswanathan Anand, Alexei Shirov và Alexander Morozevich.

Trong thế kỷ 20, cờ tưởng đã có những năm tháng vàng son. Kỷ lục Guinness liên tục ghi lại những chuỗi ván cờ tưởng được biểu diễn. Năm 1900, kỷ lục đầu tiên được ghi với một kỳ thủ chơi liền 20 ván. 24 năm sau, con số này đã lên đến 26 ván. Theo thời gian, liên tiếp các kỷ lục được xô đổ. Và chốt lại, con số hiện nay nằm trong cuốn kỷ lục Guinness về cờ tưởng là kỳ thủ Koltanowski lập tại San Francisco năm 1960, khi ông chơi 56 ván cờ tưởng liên tiếp với thời gian 10 giây cho một nước đi. Cuộc biểu diễn kéo dài 9 tiếng với kết quả 50 ván thắng và 6 ván thua.

Cờ tưởng ở Việt Nam

Ở Việt Nam rất ít người quan tâm đến cờ tưởng, sự chú ý thực sự chỉ tăng lên cho đến khi Lê Quang Liêm thi đấu ở SEA Games 26 trong môn này.

Giải cờ tưởng hiếm khi được tổ chức ở Việt Nam và ít được biết đến, Cách đây hai năm, tại giải cờ vua tại Đà Nẵng, Ban tổ chức có mời một đại kiện tướng quốc tế sang thi đấu 11 ván biểu diễn.

Những năm 80, Phó Chủ tịch Liên đoàn cờ Việt Nam Đặng Tất Thắng – khi đó là phóng viên báo Thể thao Việt Nam – từng thi đấu hai ván cờ tưởng với các kiện tướng quốc gia lúc đó là Vũ Ngọc Châu, Trần Minh Trí và chiến thắng. Thành tích này đã được đăng báo.

Luật chơi cờ tưởng tại SEA Games

Chơi cờ tưởng là ngồi xoay lưng lại với bàn cờ và mỗi nước đi được các kỳ thủ ghi ra giấy và chuyển cho đối phương. Vì các kỳ thủ không được nhìn nên khác với cờ truyền thống, bàn cờ với các quân di chuyển lại dành cho khán giả và trọng tài.

Chơi cờ tưởng tại SEA Games, hai đấu thủ cùng ngồi nhìn vào bàn cờ không có quân, mỗi nước đi sẽ được ghi ra giấy và thông báo cho trọng tài để xác định nước đi. Chuyển động duy nhất của người chơi sau mỗi nước đi là lấy giấy và ghi lại nước cờ để đưa cho đối thủ xem. Sau đó, kỳ thủ sẽ chuyển mảnh giấy này cho trọng tài và tính giờ.

Phía bên ngoài vách ngăn kín hai đấu thủ chơi cờ tưởng, một bàn cờ khác được bày ra, nơi các trọng tài sẽ tái hiện lại các nước đi của người chơi để khán giả theo dõi. Ảnh. VnExpress

Mỗi ván đấu cờ tưởng diễn ra khá nhanh, chỉ trong vòng một tiếng. Các kỳ thủ không được phép đứng dậy và phải thi đấu trong sự giám sát của hai trọng tài.

VĐV cũng bị hạn chế nước đi lỗi. Mỗi một nước đi sai bị cảnh cáo bằng thẻ vàng. Mỗi VĐV chỉ được phép phạm tối đa hai thẻ. Nếu sai đến nước thứ ba thì trọng tài sẽ phạt thẻ đỏ.

Tham dự nội dung cờ tưởng tại SEA Games 26 có 10 kỳ thủ của 5 quốc gia: Việt Nam, Indonesia, Myanmar, Malaysia, Philippines. Mỗi quốc gia có hai VĐV, trong đó đại diện cho Việt Nam là hai đại kiện tướng quốc tế Lê Quang Liêm và Nguyễn Anh Dũng. Các kỳ thủ phải thi đấu chín ván. Có lúc đã tụt xuống vị trí thứ hai, nhưng Lê Quang Liêm đã toàn thắng ở những ván cuối để giành ngôi vô địch với 7 điểm. HC bạc ở nội dung là kỳ thủ Gomez John Paul (Philippines), cùng được 7 điểm nhưng thua hệ số phụ. Người giành HC đồng là một kỳ thủ Philippines khác, Laylo Darwin (5,5 điểm). Nguyễn Anh Dũng của Việt Nam đứng hạng năm với 4,5 điểm.

Lê Dung