Chuyên gia về chống độc chia sẻ cách nhận diện nấm độc

Bác sĩ đi vào rừng tìm nấm độc

Hầu như năm nào cũng thế, vào mùa đông xuân, thời tiết có mưa ẩm là nấm dại lại mọc lên rất nhiều. Vì thế số ca ngộ độc nấm tăng lên. Những cây nấm hình thù bắt mắt, trắng nõn nhìn rất ngon, khó cưỡng lại được, khiến nhiều người vẫn hái về ăn.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên – Phụ trách Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, vì nấm dại có màu sắc bắt mắt, nhìn ngon nên người dân vẫn hái về ăn. Thậm chí có dược sĩ lên rừng cũng hái nấm dại về ăn và ngộ độc nấm rừng.

Để phân biệt nấm dại có độc và nấm không độc rất khó, chỉ những người làm chuyên môn nghiên cứu về nấm mới biết. Cách tốt nhất là không nên ăn nấm dại.

Hơn 10 năm lên rừng tìm nấm, TS Nguyễn Tiến Dũng – Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai tâm sự, người dân bị ngộ độc nấm chủ yếu là người dân tộc, ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Điện Biên…

Lúc đó, bác sĩ Dũng đã cùng với cố GS Hoàng Công Minh – Học viện Quân Y, lên tận tỉnh Cao Bằng để nghiên cứu về các loại nấm độc và đẩy mạnh truyền thông về ngộ độc nấm.

Từ năm 2004 đến năm 2009 có 81 trường hợp ngộ độc nấm, chết 17 người và phần lớn là cả nhà đều bị. Nhưng nhờ có truyền thông, từ năm 2010 đến 2015, chỉ có 11 vụ ngộ độc nấm và 1 người tử vong. Đây thực sự là nỗ lực của các chuyên gia và địa phương.

TS Dũng kể, khi về điều tra ngược lại các gia đình bị ngộ độc nấm, người dân hầu như không nhớ nấm gì, chỉ vì thấy nấm mọc nhìn ngon quá mà hái về ăn.

Càng ngộ độc chậm càng nguy hiểm

TS Dũng kể, nấm độc nhất là nấm tán trắng. Trong thành phần nấm này có chứa độc tố amatoxin, gây hại gan và chỉ sau một thời gian ngắn sẽ gây liệt gan, hôn mê gan, bệnh nhân dễ rơi vào tử vong do suy đa phủ tạng.

Loại nấm này ngộ độc chậm, trung bình từ 6 đến 12h mới có dấu hiệu đau bụng. Vì ăn đã lâu nên không thể gây nôn. Bệnh nhân có triệu chứng đau bụng kèm theo tiêu chảy và khi tiêu chảy cầm được, độc tố bắt đầu gây hại gan và thận.

Chính điều này nguy hiểm hơn bởi nhiều bệnh nhân có triệu chứng đau bụng và tiêu chảy nhưng thấy cầm được tiêu chảy tưởng đã khỏi, không chịu đến viện. Đến khi có dấu hiệu liệt gan vào viện thì đã muộn.

Tỷ lệ tử vong ở ngộ độc nấm tán trắng này có thể lên tới 50%. Có những gia đình ngộ độc nấm chết đến một nửa gia đình.

Còn loại nấm độc nữa gây rối loạn tiêu hóa. Loại nấm này độc và gây ngộ độc sau nửa tiếng đến 3 tiếng sau ăn, chủ yếu gây tiêu chảy, buồn nôn. Khi nôn hết độc tố sẽ không nguy hiểm tới tính mạng.

Theo tiến sĩ Dũng, nhiều người sai lầm trong cách nhận diện nấm độc. Ví dụ như gà, kiến, chó… ăn nấm trước, nếu sau 1- 2 giờ không chết hoặc không bị ngộ độc thì kết luận là nấm không độc. Thật ra cách này chỉ đúng với một số loại nấm có tác dụng nhanh.

Một số người thử nấm bằng thìa, đũa, dây chuyền… bạc, nếu bạc đổi màu xám đen là nấm độc. Cách này hoàn toàn sai bởi các loại độc tố của nấm không tác dụng đối với bạc nên không gây đổi màu.

Việc phân biệt nấm độc với nấm lành không phải dễ, kể cả với nhà chuyên môn. Vì thế các bác sĩ khuyến cáo một lần nữa: Không nên ăn nấm mọc dại.

Dưới đây một số loại nấm độc hay có ở Việt Nam: