Chờ được Mỹ và EU thì Ukraine đã ‘chìm’

Đó là kết luận của các nhà đầu tư khi trái phiếu chính phủ Ukraine ghi nhận ở mức thấp kỉ lục bất chấp việc nước này đang có hy vọng nhận được khoản vay khẩn cấp 17,5 tỷ USD từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Đồng hryvnia của Ukraine đã giảm tới 53% so với đồng USD chỉ trong 2 tháng đầu năm 2015, mức giảm thảm hại nhất trên toàn cầu, buộc ngân hàng trung ương phải thắt chặt kiểm soát vốn để chặn đồng tiền ra khỏi đất nước.

Hôm 26/2, đồng hryvnia suy yếu đến mức kỷ lục là 33,75 hryvnia/USD; trong khi đó, cách đây một năm là 9,725 hryvinia/USD.

Các công nhân trong một nhà máy của Ukraine.

Ngày 25/2 vừa qua, ngân hàng trung ương Ukraine đưa ra lệnh cấm toàn bộ các ngân hàng cho khách hàng vay tiền mua ngoại tệ và bắt đầu mua vào đồng USD trên thị trường, khiến cho các giao dịch thương mại gần như tê liệt. Tuy nhiên lệnh cấm này đã bị Thủ tướng Ukraine Arseny Yatseniuk bãi bỏ  ngay trong ngày hôm đó.

Do cuộc xung đột ở miền Đông Ukraine đẩy Nga đối đầu với phương Tây nên tình hình ở miền Đông có ảnh hưởng lớn tới giao dịch tại các ngân hàng và các quỹ tài chính Phố Wall. Các nhà đầu tư phải cố dự đoán động thái tiếp theo của ly khai và cân nhắc khả năng các đồng minh châu Âu của Ukraine đối đầu với các biện pháp kinh tế từ điện Kremlin.

Trong khi đó, chính phủ Ukraine vẫn đang cố gắng ngăn chặn nền kinh tế sụp đổ bằng việc thương lượng lại các khoản nợ nước ngoài lên tới 16 tỷ USD.

Ukraine hiện chỉ có 6,4 tỷ USD dự trữ ngoại hối, một mức thấp kỉ lục và giảm tới 64% so với năm 2014.

Nga nắm "gót chân Asin" của Ukraine

Nga đang nắm giữ 3 tỷ USD trái phiếu Châu Âu của Ukraine. Điện Kremlin cho biết chính phủ Kiev đã vi phạm các điều khoản của khoản vay này, do đó Moscow có quyền yêu cầu thanh toán sớm, ngay cả khi Nga cho biết không muốn Ukraine bị phá sản.

Timothy Ash, nhà kinh tế trưởng của các thị trường mới nổi kinh tế tại Ngân hàng Standard Bank Group, London cho hay: "Mục đích của ông Putin là tăng cái giá mà phương Tây sẽ phải trả nếu hỗ trợ tài chính cho Ukraine. Ông Putin đang cố chứng minh phương Tây không thể thay thế cho vị trí của Nga ở Ukraine và chắc chắn sẽ khiến người Ukraine thất vọng”. 

Paul McNamara, giám đốc quản lý tiền tệ tại quỹ tài chính GAM UK, nhận định: “Rõ ràng đất nước này đang có một láng giềng hùng mạnh có ý định khiến nó bất ổn, trong khi phương Tây không có đủ sự quan tâm tới Ukraine để làm bất cứ điều gì”.

Nền công nghiệp của Ukraine ở miền Đông bị tàn phá nặng nề bởi các cuộc giao tranh.

Otilia Dhand, một nhà phân tích tại Tổ chức tư vấn các rủi ro chính trị Teneo Intelligence ở Brussels, cho rằng các đồng minh của Ukraine đã quá chậm chạp trong việc phản ứng với những động thái của ông Putin. Nguyên nhân là vì quá trình hỗ trợ Ukraine cần sự phối hợp chính sách giữa Mỹ và châu Âu cũng như cần sự đồng thuận của 28 thành viên EU. 

Bà cho hay: "Phía Nga đưa ra và thực hiện các quyết định nhanh hơn nhiều và đó chính là một lợi thế của Nga. Việc gây ra tổn thất sẽ nhanh hơn nhiều so với việc tiến hành khắc phục”.

Công nghiệp bị tàn phá 

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính, khi hầu hết các cơ sở công nghiệp của Ukraine bị tàn phá bởi xung đột ở Donetsk và Luhansk, năm 2014, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này đã giảm tới 7,5% so với năm 2013. Sự sụt giảm này bị tăng tốc nhiều trong quý IV/2014, với  GDP giảm 15,2 % so với cùng kì năm 2013, mức cao nhất trong vòng 5 năm qua. Hơn nữa, hôm 16/2,  Bộ trưởng Bộ Tài chính Natalie Jaresko dự đoán nền kinh tế Ukraine có thể sụt giảm thêm 5,5% vào năm 2015.

Trong khi đó, kể từ tháng 9/2014 tới tận bây giờ Ukraine vẫn chưa nhận được các khoản viện trợ từ IMF. Trước tình hình đó, hôm 25/2, Thủ tướng Ukraine Arseniy Yatsenyuk kêu gọi quốc hội tổ chức họp để xúc tiến thông các luật cần thiết để có thể nhận được viện trợ từ IMF.

Bloomberg dẫn lời 2 nhân vật có liên hệ mật thiết với vấn đề này cho hay, Ukraine có nguy cơ mất đi sự hỗ trợ từ các nước thành viên IMF nếu cuộc xung đột tiếp tục leo thang.

Người dân tại một khu vực ở miền Đông sốc khi nhà cửa và xe cộ của họ bị phá hủy bởi các cuộc giao tranh.

Quản lý yếu kém

Ông Michael Ganske, người đứng đầu các thị trường mới nổi tại tổ chức tài chính Rogge Global Partners Plc cho hay: “Kinh tế Ukraine là một cái nồi bị thủng, vì vậy chưa thể nói đến chuyện cải cách và phát triển kinh tế mà là chuyện tái cơ cấu các khoản nợ. Và sau đó là chuyện vực dậy một đất nước bị quản lý yếu kém trong 20 năm qua”.

Trong khi đó, hôm 18/2, Thủ tướng Đức Angela Merkel cho hay, Đức "sẽ không ngần ngại làm tất cả mọi thứ để đảm bảo rằng Ukraine có thể lựa chọn con đường đi cho riêng mình và giữ gìn được toàn vẹn lãnh thổ".

Đồng hryvnia rơi tự do đang gây khó khăn thêm cho tài chính của Kiev bởi nó sẽ khiến cho giá nhập khẩu tăng, bao gồm cả dầu và khí đốt, cũng như tăng các khoản hoàn trả nợ trái phiếu nước ngoài.

Lilit Gevorgyan, nhà phân tích cao cấp tại IHS Global Insight Inc, một công ty nghiên cứu thị trường tại London, nhận định: "Ngay cả khi có sự giúp đỡ của các nhà tài trợ, tiền tệ của Ukraine cũng chỉ có thể bắt đầu ổn định khi các cuộc xung đột vũ trang dịu xuống”.

Nội dung được thực hiện qua thảm khảo nguồn tin từ Bloomberg News. Bloomberg News cùng tờ BusinessWeek là hai chuyên trang về kinh tế, phân tích tài chính và cung cấp dữ liệu cho các đối tác doanh nghiệp của Tập đoàn truyền thông Bloomberg.