Châu Âu đang "mài mòn" vũ khí quan trọng của Nga

Trong bối cảnh, tình trạng bất đồng quan điểm giữa Nga với các nước phương Tây liên quan tới cuộc khủng hoảng chính trị tại Ukraine sẽ còn kéo dài thêm một thời gian nữa, các nhà lãnh đạo Tây Ban Nha, Pháp và Bồ Đào Nha đã có một buổi họp quan trọng trong tuần này nhằm tìm ra giải pháp giảm sự phụ thuộc vào nguồn xuất khẩu khí đốt từ Moscow. Bởi lâu nay, Nga đã biết cách tận dụng thế mạnh của mình để chi phối các nước phương Tây.

Theo tờ GlobalPost, vào hôm nay (4/3), tại thủ đô Madrid, lãnh đạo 3 nước trên sẽ thông qua bản hiệp ước xây dựng các đường ống dẫn khí đốt và dây dẫn điện mới, để kết nối bán đảo Iberia, vốn bị cô lập với thị trường năng lượng châu Âu lâu nay.

Khí đốt được xem là thứ vũ khí quan trọng giúp Nga chi phối phương Tây lâu nay.

Theo kế hoạch, hệ thống đường ống dẫn dầu và cung cấp điện năng mới có thể giúp châu Âu giảm lượng nhập khẩu năng lượng từ Nga bằng cách đưa sản lượng điện được sản xuất từ các nhà máy năng lượng mặt trời và cánh đồng gió tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha tới phục vụ một phần khu vực châu Âu. Ngoài ra, giới lãnh đạo còn hy vọng triển khai hoạt động bơm khí đốt từ 8 kho chứa khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) nằm tại các cảng biển Iberia.

"Cuộc gặp tại Madrid có thể mang tính lịch sử. Chúng tôi nắm trong tay trữ lượng dầu khí dồi dào nhưng lại có rất ít đường ống dẫn. Nếu chúng tôi có thể tăng số lượng đường ống, chúng tôi có thể xuất khí đốt sang thị trường châu Âu. Với sự xuất hiện của các đường ống dẫn tại khu vực ven biển Đại Tây Dương, châu Âu có thể đa dạng hóa lĩnh vực địa chính trị và không cần phụ thuộc quá nhiều vào lượng khí đốt từ phương đông", GlobalPost dẫn lời Bộ trưởng Năng lượng Bộ Đào Nha, ông Jorge Moreira da Silva.

Việc kết nối nguồn khí đốt từ Iberia, bán đảo bao gồm các nước Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Andorra và Gibraltar, lãnh địa hải ngoại của Vương Quốc Anh, là một phần trong tham vọng cải thiện chính sách năng lượng của Liên minh châu Âu (EU), đã được các nhà lãnh đạo trong khối công bố hồi tuần trước tại trụ sở của EU ở Brussels. Quyết định này không chỉ nhằm giảm bớt sự phụ thuộc của EU vào nguồn xuất khẩu khí đốt từ Nga mà còn giúp EU tiết kiệm được một khoản tiền lớn. Bởi theo kế hoạch, EU sẽ tạo ra một dòng chảy năng lượng tự do xuyên qua khu vực biên giới của 28 nước nằm trong khối, và giúp khu vực này không phải trả khoảng 45 tỷ USD/năm cho các hóa đơn năng lượng.

Vậy tại sao tới tận bây giờ, hoạt động xây đựng dường ống dẫn khí đốt và hệ thống đường dây dẫn điện trên bán đảo Iberia mới được tiến hành?

Lâu nay, các nhà lãnh đạo tại Brussels đã luôn kỳ vọng về việc chấm dứt tình trạng chia rẽ trong thị trường năng lượng châu Âu. Tuy nhiên, những nỗ lực trước đây đều bị bác bỏ trước mối lo ngại gây ảnh hưởng tới lợi ích của nhiều quốc gia. Điển hình, trong những năm qua, Pháp đã có những chính sách bảo vệ lợi ích cho những công ty điện nước nhà bằng cách trì hoãn kế hoạch xây dựng mạng lưới kết nối khu vực núi Pyrenees tới Tây Ban Nha.

Nga đe dọa cắt nguồn cung khí đốt chạy qua Ukraine do bất đồng quan điểm với các nước phương Tây.

Giờ đây, trước mối lo ngại, châu Âu phụ thuộc quá nhiều vào hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt từ Nga, EU đã buộc phải tái xem xét và hiện thực hóa các tham vọng năng lượng của mình.

Trên thực tế, bất chấp những nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung cấp năng lượng, EU vẫn phải nhập khẩu 30% lượng khí đốt tự nhiên từ Nga. Trong đó, khoảng một nửa số nhiên liệu nhập khẩu này chạy qua Ukraine. Đáng nói, lượng khí đốt sử dụng tại một số quốc gia thành viên của EU như Bulgaria, Phần Lan và Latvia đều đến từ Nga.

Ngoài ra, chính tuyên bố đe dọa gần đây của điện Kremlin về việc cắt nguồn cung khí đốt qua Ukraine đã khiến các nhà lãnh đạo Nga, Ukraine và EU tiến hành họp khẩn cấp vào ngày 2/3. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, những mối đe dọa cắt nguồn cung nhiên liệu từ Nga hiện đã giảm bớt phần nghiêm trọng so với cách đây một năm liên quan tới cuộc khủng hoảng Ukraine.
Các nhà lãnh đạo châu Âu đang hy vọng rằng việc kết nối các đường ống dẫn trên bán đảo Iberia có thể làm "đảo lộn dòng chảy". Hay nói cách khác, trong thời gian tới, nguồn cung khí đốt sẽ được chuyển từ khu vực tây sang đông, cho phép một số quốc gia thuộc EU vận chuyển khí đốt trực tiếp cho Ukraine.

Trong khi đó, một số nước thuộc EU đã có những bước đi của riêng mình. Điển hình, Lithuania, quốc gia vốn phụ thuộc 100% vào nguồn cung năng lượng từ Nga, đã cho mở cửa một nhà máy LNG hồi tháng Một và dùng tàu chở khí đốt từ Na Uy. Hồi tuần trước, Lithuania cũng đã ký thỏa thuận mua khí đốt từ Mỹ, quốc gia dự định xuất khẩu LNG vào năm nay.

Tuy nhiên, EU hiện cũng đang lo ngại về khả năng liên minh này có thể chống đỡ được bao lâu trước áp lực từ Moscow. Do đó, để tăng cường sức mạnh, EU còn đưa ra đề xuất xây dựng các đường ống dẫn khí đốt từ Trung Á và vùng Caucasus; xây các trung tâm LNG mới ở Nam Âu và Bắc Âu; đẩy mạnh sự phát triển của các nguồn năng lượng nội địa; cũng như nâng cấp mạng lưới đường ống dẫn bên trong lãnh thổ các nước châu Âu để cung cấp kịp thời tới các nước cần.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban (trái) đã ký với Nga một bản thỏa thuận mua bán khí đốt với nhiều điều khoản ưu đãi từ Moscow hồi tháng Hai.

Bên cạnh việc kết nối bán đảo Iberia với châu Âu, nhiều khả năng, trong tuần này, giới lãnh đạo EU sẽ nhất trí về việc xây dựng một đường ống dẫn dầu mới qua núi Pyrenees. Theo giới chức Tây Ban Nha, họ có thể sử dụng nguồn năng lượng qua núi Pyrenees để bù đắp lại 10% lượng khí đốt mà quốc gia này hiện đang nhập khẩu từ Nga.

Theo đó, Tổng thống Pháp Francois Hollande, Thủ tướng Tây Ban Nha Mariano Rajoy và Thủ tướng Bồ Đào Nha Pedro Passos Coelho sẽ cùng nhóm họp với chủ tịch EU, bà Jean-Claude Juncker để thảo luận về khoản ngân sách dành cho hoạt động kết nối đường ống dẫn khí đốt và mạng lưới điện mới.

Hiện nay, một trong những mục tiêu chính mà EU muốn nhắm tới là việc gắn kết các nước trong khối để có chung "một tiếng nói" và đối phó với những điều khoản mang tính ưu đãi mà Nga đang đưa ra cho từng nước trong khối để phá vỡ tình đoàn kết của EU. Bởi trước đó, giới lãnh đạo Nga đã tiến hành liên lạc với một số chính quyền thân Moscow trong khối EU.

Theo Thủ tướng Hungary Viktor Orban, "xung đột sẽ ngày càng leo thang" trong khối EU liên quan tới vấn đề năng lượng đặc biệt là sau khi ông này ký kết một thỏa thuận nhập khẩu khí đốt với nhiều điều khoản ưu đãi với nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin hồi tháng trước.

Ngay sau khi, Thủ tướng Hy Lạp Alexis Tsipras đắc cử hồi tháng Một, ông Putin đã thảo luận qua điện thoại về việc biến Hy Lạp thành một trung tâm trung chuyển khí đốt của Nga qua Thổ Nhĩ Kỳ.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ GlobalPost, tờ báo trực tuyến của Mỹ tập trung vào lĩnh vực tin tức quốc tế. GlobalPost ra đời ngày 12/1/ 2009 bởi Charles M. Sennott và Philip S. Balboni với mục tiêu là "để xác định lại tin tức quốc tế cho đại kỹ thuật số". GlobalPost có 65 phóng viên trên toàn thế giới.