Bắt được Saif al-Islam, Libya tiến thoái lưỡng nan

Con trai Gadhafi bị bắt tại Lybia

Niger "đau đầu" vì chuyện con trai Gadhafi

Con trai Gadhafi sẽ ra đầu thú?

Việc xét xử Saif al-Islam sẽ là thử thách lớn đối với chính quyền mới non nớt của Libya. Hiện các binh sĩ cách mạng bắt được Saif tuyên bố không có ý định chuyển giao anh ta cho NTC – Nguồn: Reuters.

Saif al-Islam, người từng được coi là nhà lãnh đạo tương lai chủ trương cải cách của Libya với dự báo sẽ là người thân phương Tây, đã bị bắt giữ ở một sa mạc Libya hôm 19/11 và được đưa đến thành phố Zintan ở phía tây.

Theo Reuters, về mặt ngắn hạn, việc bắt giữ được anh ta có thể giúp đánh lạc hướng chú ý vào các vấn đề sau chiến tranh ngày càng nổi cộm ở Libya. Nhưng một số người lại lo ngại rằng điều này có thể sẽ lại càng khoét sâu thêm sự chia rẽ hoặc gây ảnh hưởng đến uy tín của chính quyền mới.

Mặc dù Saif al-Islam đã đạt được mong muốn là tránh một kết cục bi thương như cha mình, tương lai của anh ta ra sao hiện vẫn chưa rõ ràng.

Các nước phương Tây rất muốn anh ta được chuyển giao cho Tòa án Hình sự quốc tế, nơi truy tố anh ta về tội ác chống lại loài người vì đàn áp dân thường trong cuộc nổi dây.

Các nhà lãnh đạo cấp cao của NTC cho biết họ muốn anh ta được xét xử ở trong nước, nhưng hiện Libya thiếu một hệ thống pháp luật rành mạch để thực hiện điều đó. Với tình hình như hiện nay, chưa thể rõ liệu các nhà lãnh đạo ở Tripoli có đủ quyền hạn để xét xử vụ việc này.

Zintan là một trong các thành phố phía tây giống như nhiều nơi khác trên đất nước Libya hiện đang bị các lực lượng vô chính phủ chiếm giữ mà vẫn chưa được đặt dưới quyền kiểm soát trực tiếp của NTC.

“Đây là một phép thử đối với chính quyền NTC. Vụ bắt giữ đưa ra một thách thức, nếu họ muốn xét xử Saif thì họ cần phải làm gì để thành phố Zintan chuyển giao anh ta cho họ”. Henry Smith, nhà phân tích tình hình Libya của Cơ quan Cố vấn về các Rủi ro Kiểm soát.

Các tổ chức nhân quyền phương Tây, hiện vẫn chỉ trích công lý kiểu đám đông được thực hiện đối với ông Gadhafi, đang yêu cầu Libya đối xử với Saif al-Islam tốt hơn.

“Chính quyền mới của Libya có thể gửi một thông điệp quan trọng rằng đã có một kỷ nguyên mới ở Libya, được đánh dấu bằng việc thực thi pháp luật, cụ thể là đối xử Saif al-Islam một cách nhân đạo và dẫn độ anh ta đến Tòa án Hình sự quốc tế,” Richard Dicker, giám đốc tư pháp quốc tế của Cơ quan theo dõi tình hình nhân quyền.

“Việc truy tố anh ta một cách công minh ở ICC sẽ giúp người Libya có cơ hội chứng kiến công lý được thực thi trong một phiên tòa xét xử được cộng đồng quốc tế hậu thuẫn.”

“Anh ta phải được chuyển giao cho ICC, sự an toàn và quyền của anh ta phải được đảm bảo", Hassiba Hadj Sahraoui, giám đốc Tổ chức ân xá quốc tế tại Trung Đông và Bắc Phi lên tiếng.

Tuy nhiên các nhà phân tích lại không cho rằng việc chuyển giao thành viên quan trọng trong gia tộc Gadhafi còn sống sót đến tổ chức pháp lý nước ngoài sẽ là sự lựa chọn khả thi đối với NTC do chính quyền này muốn tránh bị nhìn nhận rằng họ có thể sẽ trở thành con rối của phương Tây.

Theo họ, một phiên tòa xét xử tốt có thể sẽ giúp đánh bóng uy tín của NTC. Nhưng một số người lại lo ngại rằng một phiên tòa xét xử hỗn loạn, đặc biệt là một vụ hành quyết, có thể sẽ làm củng cố hình ảnh về một đất nước đang mất kiểm soát.

“Một phiên tòa xét xử kéo dài có thể làm nổi lên những chia rẽ trong Libya và việc Saif có thể giữ rất nhiều bí mật có thế gây hại đến uy tín của một số lãnh đạo NTC và phương Tây", Alan Fraser, nhà phân tích tình hình Trung Đông, bình luận.

“Có thể anh ta sẽ ném con mèo vào đám bồ câu và khiến dư luận quên đi nhiệm vụ chính lúc này là gìn giữ an ninh và ổn định chính trị”.

Lê Dung