Xử lý dioxin tại sân bay Đà Nẵng gây ô nhiễm cộng đồng?

> Tướng Nguyễn Chí Vịnh: Xử lý dioxin Đà Nẵng chậm do chưa có tiền lệ

> Đảm bảo không còn phơi nhiễm dioxin tại sân bay Đà Nẵng

> Khởi công xử lý dioxin: Cột mốc lịch sử quan hệ Việt - Mỹ

> Sen vẫn nở trong điểm nhiễm độc dioxin cạnh sân bay Đà Nẵng

TS Trần Ngọc Tâm trả lời phóng vấn báo điện tử Infonet khi tham quan khu vực triển khai dự án xử lý môi trường ô nhiễm dioxin tại sân bay Đà Nẵng - Ảnh: HC

Nguy cơ lan toả dioxin ra cộng đồng?

Như tin đã đưa, ngày 9/8, Quân chủng Phòng không - Không quân và Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID) đã khởi công dự án "Xử lý môi trường ô nhiễm dioxin tại sân bay Đà Nẵng". Đây được đánh giá là cột mốc lịch sử trong quan hệ song phương Việt - Mỹ, đem lại triển vọng lớn lao về việc xử lý toàn diện, triệt để dioxin, trả lại môi trường sinh thái trong lành, tránh nguy cơ phơi nhiễm dioxin tiềm tàng đối với con người và động thực vật ở khu vực này.

Tuy nhiên vẫn có những ý kiến băn khoăn về quá trình triển khai thực hiện dễ dẫn tới nguy cơ gây ô nhiễm cho những người thi công dự án và cộng đồng dân cư chung quanh. Một trong những ý kiến rất đang lưu ý mà PV Infonet ghi nhận được trong chuyến tham quan hiện trường dự án sáng 9/8 là của TS sinh - hoá Trần Ngọc Tâm, nguyên Trưởng phòng Môi trường của Cục Khoa học - Công nghệ - Môi trường (Bộ Quốc phòng).

Hiện ông đã chuyển sang phụ trách khoa học của Trung ương Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam. Ông cho hay đã tiến hành nghiên cứu về tình trạng ô nhiễm dioxin ở khu vực sân bay Đà Nẵng suốt 12 năm nay nên nắm rất rõ vấn đề. Trong một tâm trạng khá lo lắng, ông nói với các chuyên gia của USAID khi đứng bên hồ sen nằm trong khu vực dự án::

"Tôi cũng hơi băn khoăn là dự án này triển khai trong 4 - 5 năm thì việc đánh giá tác động môi trường đã thực hiện rồi. Tuy nhiên các nhà thầu cần tránh lan toả dioxin sang khu dân cư trong quá trình thi công đào lấp đất, trầm tích nhiễm dioxin. Đặc biệt là cần ngăn chặn tình trạng nước từ khu vực dự án chảy ra sông Phù Lộc mà chưa được xử lý!".

Theo TS Trần Ngọc Tâm, hồ sen là nơi đọng tụ của tất cả các bãi chất độc dioxin trong khu vực sân bay Đà Nẵng theo dòng nước chảy về. Phần lớn dioxin không tan trong nước nhưng nó tan trong các huyền phù, bám theo phù sa và đã được khống chế bằng các biện pháp chống lan toả tạm thời. Hiện nay nếu để tạm thời khu vực hồ sen như thế này thì lắng được, không có vấn đề gì. Nhưng 4 - 5 năm tới, ta tiến hành đào xúc, làm đảo lộn khu vực này lên thì sẽ có nguy cơ lan toả dioxin rất cao.

"Khi các cơ quan hữu quan tham vấn về dự án này, tôi cũng đã có đề xuất xử lý nước trong khu vực dự án bằng hệ thống cống lọc trước khi cho chảy ra sông Phú Lộc và khu vực chung quanh. Điểm kiểm soát quan trắc chính là cái cống chạy dọc hồ sen. Nhưng theo thiết kế dự án mà tôi được biết thì chưa có hệ thống cống này!" - TS Trần Ngọc Tâm nói. Lập tức các chuyên gia USAID xin số điện thoại của ông để tiếp tục liên lạc.

Trước đó một ngày, trong cuộc hội thảo khoa học về "Khắc phục môi trường ô nhiễm dioxin" do USAID và Quân chủng PK-KQ tổ chức tại Đà Nẵng, cũng đã có nhiều ý kiến băn khoăn về nguy cơ bụi đất chứa dioxin sẽ rơi vãi trong quá trình đào xúc, vận chuyển từ khu vực ô nhiễm đến nơi tập kết để xử lý. Bên cạnh đó, với công nghệ khử hấp thu nhiệt trong mố IPTD, tuy có hơn 95% dioxin sẽ bị phân huỷ trong mố nhưng vẫn còn 5% dioxin chuyển thành hơi (theo USAID cho biết)... Liệu các yếu tố này có gây ô nhiễm lan toả ra môi trường và tác động đến cộng đồng dân cư chung quanh?

Hồ sen nằm trong khu vực dự án là nơi đọng tụ chất độc dioxin từ các bãi chứa ở sân bay Đà Nẵng chảy về - Ảnh: HC

Loại trừ mọi tác động có hại đối với cộng đồng

Trả lời về vấn đề này, bà Randa Chichakli, đại diện CDM Smith - nhà thầu quản lý và giám sát xây dựng - nhấn mạnh: "Các biện pháp kỹ thuật và giám sát môi trường, bảo đảm an toàn sẽ được triển khai nghiêm ngặt trong suốt quá trình triển khai dự án để loại trừ bất kỳ tác động nào có hại đối với cộng đồng chung quanh. Bao gồm việc kiểm soát bụi, kiểm soát nước mưa chảy tràn bề mặt và kiểm soát hơi nước, hơi ẩm thoát ra".

Theo đó, bùn đất sẽ được phun nước giữ ẩm, che phủ đất trên xe tải trong quá trình vận chuyển để giảm thiểu bụi. Thường xuyên giám sát tốc độ gió và không được tiến hành thi công khi có gió to. Đồng thời, chất lượng không khí sẽ được kiểm soát. Việc quan trắc nồng độ bụi, nồng độ dioxin trong không khí chung quanh khu vực hiện trường sẽ được thực hiện thường xuyên. Nếu nồng độ tăng cao sẽ dừng thi công ngay.

Để ngăn ngừa bùn đất ô nhiễm ra khỏi khu vực thi công, các nhà thầu sẽ lắp đặt hàng rào ngăn phát tán cặn lắng để thu bùn đất từ nước thải. Tất cả nước thải, nước có tiếp xúc với bùn đất nhiễm dioxin sẽ được thu gom, giám sát, lấy mẫu phân tích và nếu cần thiết sẽ xử lý trước khi ra khỏi địa điểm dự án. CDM Smit sẽ yêu cầu các nhà thầu hạn chế tối đa việc thi công và bảo vệ công trường khi có mưa lớn. Trong khả năng cho phép, các hoạt động tại hiện trường sẽ chỉ giới hạn trong giờ làm việc bình thường và chỉ có một số công việc hạn chế mới được thực hiện vào mùa mưa (từ tháng 9 đến tháng 12) hàng năm.

Đối với khu vực xử lý đất nhiễm dioxin bằng công nghệ khử hấp thu nhiệt trong mố IPTD, bà Randa Chichakli khẳng định, trong quá trình xử lý, kết cấu bể chứa sẽ được che chắn và toàn bộ hơi ẩm, hơi nước thoát ra sẽ được thu gom đưa vào hệ thống xử lý hơi. CDM Smit cam kết tất cả nước thải và hơi thoát ra từ hệ thống IPTD sẽ thấp hơn tiêu chuẩn Việt Nam.

"Mục tiêu của chúng tôi là làm sạch dioxin, lấy mẫu xác nhận để đảm bảo rằng toàn bộ phần ô nhiễm dioxin đã được đào xúc, xử lý dưới mức sạch cho phép. Chúng tôi cũng đảm bảo rằng người dân, các cộng đồng dân cư chung quanh, cán bộ làm việc trong sân bay và công nhân của dự án sẽ luôn được bảo vệ sức khoẻ và an toàn trong quá trình thực thi dự án này!" - bà Randa Chichakli nói.

HẢI CHÂU