“Xả lũ hồ thủy điện không ai chịu trách nhiệm là không được!”

Ông Ngô Văn Minh. (Ảnh: Xuân Hải).

Thứ nhất, từ năm 2010 đến nay mới phê duyệt được 5 năm hồ thủy điện có quy trình vận hành, đấy là một sự bất cập, còn lại khoảng 900 hồ chứa thủy điện vừa và nhỏ là chưa có quy trình vận hành hồ chứa.

Cái thứ hai là chỉ có quy trình vận hành hồ chứa ở mùa lũ, chứ mùa khô lại hoàn toàn không có. Qua đó, đã làm cho những dòng sông ở hạ lưu trở thành những dòng sông chết, rồi quy trình vận hành hồ chứa mới là quy trình vận hành đơn hồ, còn liên hồ còn chưa có đó là điều bất cập.

Bây giờ, trên một dòng sông có biết bao nhiêu thủy điện như thế? Chính những bất cập về quy trình vận hành nên mạnh ai nấy xả. Mưa lũ diễn ra triền miên mặc dù có cảnh báo, dự báo nhưng vì lợi ích cục bộ của mình nên thủy điện nào cũng giữ nước chứ không xả nước từ từ theo tiến độ.

Vừa rồi, cơn bão số 13 đi qua đã có dự báo nhưng vẫn không chịu xả nước cho đến khi hoàn lưu của bão số 14 gây ra mưa lũ. Rõ ràng qua theo dõi một số hồ chứa nước, ví dụ như sông Gianh 2, Chính phủ không cho tích nước, nằm trong cao trình 161m, chính bất cập này cho nên quy trình vận hành không chuẩn, không tuân thủ nghiêm ngặt quy định này do đó khi nước về khoảng 4.000m3/giây đã lên tới 166m cao trình đó, nếu có việc gì xảy ra ai chịu trách nhiệm, rõ ràng là không tốt.

Vấn đề thủy điện luôn được cử tri quan tâm bởi luôn gây ra lũ lụt mùa mưa, khô hạn về mùa khô, tuy nhiên trách nhiệm thì không thấy bộ ngành nào nhận thưa ông?

Việc chấp hành, từ việc quy hoạch đến đầu tư xây dựng và vận hành hồ chứa các công trình thủy điện thì vẫn còn ngổn ngang những điều day dứt, trăn trở của đại biểu và của cử tri mà cơ quan quản lý nhà nước, qua cách trả lời của Bộ trưởng Bộ Công thương, là chưa thấy rõ được trách nhiệm của mình, nhất là khi Bộ trưởng nói là “chúng ta nói về chúng ta” là không biết nói về cái này hay nói cái gì ở đây, ông đổ trách nhiệm cho địa phương.

Tôi đồng ý là thủy điện nhỏ và thủy điện vừa là địa phương quy hoạch và phê duyệt, còn trong 424 cái quy hoạch mà ông loại bỏ ra, có 6 cái thủy điện bậc thang là ít nhất ông phải chịu trách nhiệm. Hay là những bất cập như thủy điện sông Gianh 2 làm thay đổi dòng chảy làm cho Đà Nẵng thiếu nước thì anh phải chịu trách nhiệm chứ.

Tức là trách nhiệm vẫn phải là Bộ Công thương, thưa ông?

Mặc dù đã được phân cấp là xu hướng hiện nay, điều chỉnh cho địa phương làm có hiệu quả, có trách nhiệm hơn, nhưng về mặt  vĩ mô anh quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực, thì phải rà soát người ta chứ. Việc này là đã có bài học rồi, tôi nói đơn cử như sân gôn, có thời gian mình phân cấp cho địa phương, đại biểu Quốc hội, công luận lên tiếng, lúc đó anh mới vội vã sửa sai, đấy là bài học trong quản lý nhà nước. Hay là bảo bây giờ bất động sản đóng băng, ai cấp đất để xây dựng bất động sản, ai duyệt quy hoạch, đó cũng là bài học về quản lý nhà nước, thủy điện cũng tương tự như thế.

Tại sao anh bảo anh không có trách nhiệm gì, với tư tưởng đó thì tôi nghĩ, dân còn kêu thiệt, dân còn kêu trời, đại biểu Quốc hội còn phải lên tiếng thì còn phải giải quyết nhiều vấn đề.

Việc thủy điện xả lũ gây lũ lụt đang được dư luận quan tâm, tuy nhiên tại phiên chất vấn lần này vấn đề thủy điện không được đưa ra trả lời chất vấn. Vậy ông có suy nghĩ gì về vấn đề lựa chọn Bộ trưởng chất vấn?

Vấn đề lựa chọn Bộ trưởng chất vấn không riêng gì tôi mà còn rất nhiều đại biểu băn khoăn, chưa đồng tình cao lắm, bởi vì theo tôi thấy, không thể dàn hàng ngang ra trận được. Tức là bây giờ những vấn đề cử tri, đại  biểu Quốc hội quan tâm, nhân dân đang bức xúc, lo lắng thì phải đưa ra chất vấn, chứ còn nói rằng không cần thiết, đừng với lập luận nói rằng, Bộ này chưa trả lời, ngành kia chưa trả lời thì phải để trả lời, không nên làm như vậy.

Trên đất nước chúng ta hiện nay bão lũ như thế, các công trình thủy điện như thế, y tế, giáo dục đang có nhiều vấn đề cử tri quan tâm thì mình nên lựa chọn  để trả lời chất vấn, đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân và cứ nghĩ chất vấn là một cơ hội để các Bộ trưởng, trưởng ngành trình bày các giải pháp của mình trước nhân dân, để nhân dân đánh giá trách nhiệm của Bộ trưởng như thế nào. Đây cũng là cơ hội để các Bộ trưởng giải đáp những thắc mắc của nhân dân là tốt. Chứ còn tôi nghĩ 4 vị Bộ trưởng đăng đàn đợt này này chưa nhất thiết phải đưa ra chất vấn lần này vì những vấn đề cử tri và đại biểu quan tâm tập trung vào các lĩnh vực khác.

Cụ thể là những lĩnh vực nào thưa ông?

Như tôi đã nói ở trên những vấn đề cử tri, đại biểu Quốc hội quan tâm là Y tế, Công thương, Giáo dục và cả Nông nghiệp và phát triển nông thôn nữa.

Tôi đã nói ngay từ đầu là sự lựa chọn các vị Bộ trưởng để trả lời chất vấn trong kỳ họp này, chưa tạo sự đồng tình cao trong các vị đại biểu với lý lẽ như tôi đã nói ở trên.

Tại phiên chất vấn lần này vấn đề thủy điện xả lũ gây lũ lụt vừa qua tại miền Trung các đại biểu sẽ chất vấn thủ lĩnh Bộ, ngành nào khi Bộ Công thương không đăng đàn thưa ông?

Theo tôi, hiện tại nhân dân đang quan tâm đến vấn đề xả lũ vừa rồi, việc rà soát quy hoạch thủy điện hay đầu tư xây dựng thủy điện có vấn đề, chất lượng hay không có chất lượng, không có Bộ Công thương thì các đại biểu có thể hỏi Bộ Khoa học Công nghệ hoặc quy trình trồng rừng, mất rừng thì có thể hỏi Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn, như rõ ràng chưa làm rõ được ý cơ quan chủ quản nhận rõ trách nhiệm này.

Vấn đề xả lũ hồ thủy điện đã gây ra lũ lụt gây thiệt hại lớn về người và tài sản, vậy ai sẽ là người phải chịu trách nhiệm trong việc này?

Trước hết phải điều tra nguyên nhân, không ai chịu trách nhiệm là không được.

Xin trân trọng cảm ơn ông!