"Việt Nam chưa có khái niệm về tra tấn"

Thượng tướng Bùi Văn Nam tại buổi họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 2/10 (Ảnh ND)

Ngày 2/10, Thượng tướng Bùi Văn Nam – Thứ trưởng Bộ Công an đã trình bày với Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Công ước chống tra tấn và lộ trình Việt Nam dự kiến tham gia.

Công ước chống tra tấn đặt ra nhiều nghĩa vụ, trách nhiệm của các quốc gia thành viên, đặc biệt là nghĩa vụ hình sự hóa hành vi tra tấn, thực hiện các biện pháp “lập pháp, hành chính tư pháp” hoặc các biện pháp hữu hiệu khác để ngăn chặn các hành vi tra tấn, không trục xuất, trao trả, dẫn độ nếu có đủ căn cứ tin rằng người này có nguy cơ phải chịu tra tấn.

Công ước quy định thành lập một Ủy ban chống tra tấn, ủy ban này chính thức thành lập và hoạt động từ năm 1988, đã tiến hành đánh giá thực thi tại 36 quốc gia thành viên. Công ước cũng quy định các quốc gia thành viên có thể không thừa nhận thẩm quyền của Ủy ban chống tra tấn trong việc hợp tác kiểm tra thông tin có những căn cứ xác đáng về hành vi tra tấn đang thực hiện một cách có hệ thống trên lãnh thổ quốc gia thành viên.

Thành viên của Ủy ban chống tra tấn cũng có thể điều tra bí mật trên lãnh thổ của quốc gia thành viên, việc này có thể dẫn đến những báo cáo bất lợi cho quốc gia bị điều tra.

Công ước cũng quy định nếu các bên không đàm phán được với nhau thì một trong các bên có quyền yêu cầu trọng tài phân xử trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày yêu cầu đến ngày phân xử. Việc đưa ra tòa án quốc tế cần phải có sự đồng thuận của tất cả các bên liên quan tới tranh chấp, đảm bảo quyền của Việt Nam khi giải quyết tranh chấp.

Thượng tướng Bùi Văn Nam cho biết, một số quy định trong công ước chưa có trong quy định của hệ thống pháp luật Việt Nam. Cụ thể, pháp luật Việt Nam chưa có khái niệm về tra tấn và chưa quy định rõ về tra tấn, chưa có quy định về từ chối dẫn độ với người có nguy cơ bị tra tấn, chưa có quy định cụ thể về bồi thường tổn thất tinh thần cho nạn nhân bị tra tấn.

Tướng Bùi Văn Nam nhấn mạnh, việc phê chuẩn Công ước góp phần tăng cường niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, đồng thời sẽ hạn chế được luận điệu xuyên tạc vu khống, lợi dụng vấn đề nhân quyền của các thế lực thù địch. Ở góc độ khác, việc phê chuẩn Công ước cũng góp phần giúp Việt Nam rà soát các thủ tục pháp lý trong nước phù hợp với quy chuẩn chung của luật pháp quốc tế về quyền con người và quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân.

“Việt Nam cũng tuyên bố không áp dụng trực tiếp các quy định của Liên Hợp Quốc về chống tra tấn hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người, mà sẽ thực hiện theo Hiến pháp và luật pháp của Việt Nam, trên cơ sở thỏa thuận hợp tác song phương, đa phương với nước khác trên cơ sở có đi có lại” - Tướng Bùi Văn Nam nói.

Ông Nam cũng cho rằng, Việt Nam không coi Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tra tấn là cơ sở pháp lý trực tiếp để dẫn độ. Việc dẫn độ sẽ thực hiện theo quy định của luật pháp của Việt Nam, trên cơ sở hiệp định dẫn độ mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia vào nguyên tắc có đi có lại.

Để triển khai thực hiện Công ước, ông Nam cho biết, sau khi Quốc hội phê chuẩn thì Chính phủ sẽ giao Bộ Tư pháp phối hợp chủ trì phối hợp với các bộ ngành, xây dựng khái niệm tra tấn phù hợp với nội dung Công ước.

Sau khi nghe tờ trình, Thường vụ Quốc hội thống nhất sẽ trình ra Quốc hội phê chuẩn Công ước theo đúng quy định của Hiến pháp.