Tội phạm tham nhũng: nhân thân tốt cũng không giảm nhẹ tội

Viện trưởng Viện kiểm sát NDTC Nguyễn Hòa Bình khẳng định như vậy khi trả lời chất vấn các ĐBQH sáng 14/6.

Tham gia chất vấn, ĐB Đỗ Thị Hoàng - Quảng Ninh phản ánh thực trạng phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật về kinh tế, chức vụ và tham nhũng chưa tốt. Tỷ lệ các bị cáo được tòa án tuyên cho hưởng án treo nhiều, dẫn đến sự hoài nghi của quần chúng nhân dân và dư luận xã hội về tính nghiêm minh của pháp luật.

“Với chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử, Viện trưởng đã chỉ đạo ngành kiểm sát có biện pháp gì để xử lý nghiêm minh các vụ án kinh tế, chức vụ và tham nhũng trong thời gian tới, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm hiện nay?”.

Viện trưởng Viện kiểm sát NDTC Nguyễn Hòa Bình. ẢNH IT

Ngoài ra ĐB cũng phản ánh trong hoạt động xét xử các bản án có kháng nghị phải Giám đốc thẩm, có sự khác biệt khá lớn về quyết định. Tỷ lệ án phúc thẩm bị cải sửa, hủy qua Giám đốc thẩm còn cao.

Cá biệt vụ án tại Quảng Ninh, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã kháng nghị hủy cả án sơ thẩm, phúc thẩm, nhưng việc xét xử vẫn không đúng đường lối theo kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Giám đốc thẩm của Tòa án tối cao. ĐB chất vấn Viện trưởng: Đâu là nguyên nhân, và biện pháp khắc phục tình trạng trên?

ĐB Lê Đình Khanh - Hải Dương thì đề cập đến thực trạng những năm gần đây tình hình tội phạm vi phạm pháp luật có chiều hướng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp. Nhiều vụ án đưa ra truy tố, xử đi, xử lại nhiều năm vẫn chưa dứt điểm được.

“Với chức năng là cơ quan bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền công dân, bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, Viện trưởng đánh giá như thế nào về thực trạng đó và trách nhiệm của ngành kiểm sát trong thời gian vừa qua. Viện trưởng có giải pháp gì để góp phần giữ nguyên kỉ cương phép nước trong những năm tới?”.

Trả lời chất vấn của ĐBQH, Viện trưởng Viện kiểm sát NDTC Nguyễn Hòa Bình cho biết, áp lực công việc ngày càng tăng do tình hình vi phạm và tội phạm diễn biến ngày càng phức tạp. Theo thống kê về hình sự số lượng án tăng trung bình là 10%, các vụ việc dân sự thì tăng trung bình hàng năm 15%. Còn công việc của Viện kiểm sát năm ngoái tăng 200% và 6 tháng đầu năm tăng 180%.

Vấn đề án kinh tế và tham nhũng ông Bình cho rằng “rất phức tạp”. Tại sao xử có mức độ và đặc biệt án treo nhiều? Đồng tình với đánh giá của đại biểu, Viện trưởng thừa nhận thực trạng án kinh tế cũng nhiều, xử treo cũng nhiều, tạo ra suy nghĩ là chúng ta khi đấu tranh đã không quyết tâm chống tham nhũng, chống tội phạm kinh tế.

Ông dẫn dụ án kinh tế và án tham nhũng, tính đến thời điểm này, số lượng xử án treo là 30,8%, cao hơn các loại án khác, bình quân là 21%. Đúng là án kinh tế và án tham nhũng có tỷ lệ cao hơn. Tuy nhiên ở đây có 2 phần.

“Đối với án kinh tế, cũng là do quan niệm của chính sách hình sự, chú trọng của án kinh tế là phải thu hồi được tài sản chiếm được trái phép, thậm chí là phạt và đặc biệt đối với loại tội lấy đồng tiền làm phương tiện và mục đích phạm tội thì hình phạt phải là hình phạt kinh tế chứ không phải hình phạt tù”.

Đối với án tham nhũng, theo Viện trưởng đến giờ này, mặc dù số lượng cao, nhưng tất cả các vụ án xử án treo đều đã vận dụng đúng pháp luật. “Tuy nhiên, cũng có những vụ chúng tôi kháng nghị, trên thực tế cấp dưới xử treo, chúng tôi kháng nghị 39 trường hợp được Tòa chấp nhận 26 trường hợp tăng hình phạt. Những vụ còn lại đang được cấp trên xem xét”.

Khắc phục tình trạng này, Viện trưởng Bình cho biết, các vụ án tham nhũng cấp dưới đề xuất án treo phải trình cấp trên kiểm tra.

“Đối với án tham nhũng chủ thể chủ yếu là những người có chức, có quyền, cho nên trước thời điểm phạm tội thì hầu hết đều có nhân thân tốt. Nhưng đây không được xem như là tình tiết giảm nhẹ và phạm tội một lần cũng vậy. Không có trường hợp tham nhũng rồi phạm tội lại tiếp tục làm lãnh đạo để lại tham nhũng tiếp. 2 tình tiết này không được phép áp dụng đối với tội phạm tham nhũng”.

Đối với loại án trả đi, trả lại, kéo dài thời gian ông Bình thừa nhận tỷ lệ này rất nhiều. Nguyên nhân chủ quan do chất lượng điều tra, chất lượng truy tố, chất lượng xét xử chưa cao. Còn khách quan, quyết định của Tòa chỉ hoặc đúng hoặc sai nên khó có thể đáp ứng được đòi hỏi của các bên. Bên nào đúng thì vui vẻ, bên nào sai chắc chắn sẽ phải tiếp tục đề nghị kháng nghị, kháng cáo.

Viện trưởng đề nghị lần sửa đổi Luật Tố tụng hình sự cần quy định đến một thời hạn nào đó mà không thể chứng minh được tội phạm thì phải tuyên vô tội. Khi nào có tình tiết mới thì giở ra, chứ không thể để kéo dài quá nhiều năm như thế.