Nhiều khoản chi vượt do kỷ luật tài chính chưa nghiêm

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính ngân sách Phùng Quốc Hiển.

Thưa ông, việc thu ngân sách của nước ta chủ yếu dựa vào thuế và phí, tuy nhiên trong thời gian qua nguồn thu này đang bị giảm dần, ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

Chính sách thuế vừa qua cũng đã khoan sức dân, thuế thu nhập cá nhân sắp tới không còn giữ mức giảm trừ gia cảnh như trước mà sẽ điều chỉnh phù hợp với giá trị  đồng tiền. Cho nên cơ chế thu của chúng ta thời gian qua đang theo xu hướng giảm nhẹ dần, tới  đây tiếp tục sửa thuế TNDN, nhiều kiến nghị  đang đề nghị giảm từ 25% xuống 20%. Tất cả  điều đó đều nằm trong lộ trình xác  định. Tuy nhiên, vừa qua có một loại thuế vô  hình đó chính là lạm phát làm cho giá cả  tăng lên, cần phải tính tới. Nhưng bản chất thuế  giảm dần.

Vừa qua, chúng ta đặt ra mục tiêu trong cả quá trình tiến hành cải cách về thuế là huy động thuế, phí chiếm 21-23% GDP. Tuy nhiên, giai đoạn vừa qua lên  đến 27%, vậy có phải phí, thuế cao không? Thực tế, đi vào phân tích cụ  thể việc thu hiện nay chủ yếu từ  dầu thô và đất đai, cho nên tỷ lệ thu từ phí, thuế vẫn đạt được mục tiêu  đề ra. Trong đó, với từng sắc thuế, thấy rằng một số trong giai đoạn vừa qua đã giảm như thuế thu nhập doanh nghiệp từ 35% xuống 25%. Không có một nước nào như  Việt Nam có thuế giá trị gia tăng có  hai mức gồm 10% và 5% và mức thuế này so với các nước trong khu vực là thấp.

Phải chăng cách tính thuế, phí của Việt Nam khác với quốc tế nên tỷ lệ  khác nhau?

Việt Nam cũng như Trung Quốc, Malaysia, Lào… đánh thuế theo thông lệ, vì bản thân Việt Nam đã tham gia WTO, nên không thể có cơ chế khác. Còn có thể phí, lệ phí sẽ tiếp tục rà soát lại làm sao để giảm bớt đi, bên cạnh đó cần nâng pháp lệnh phí và lệ phí lên thành luật, loại bỏ các khoản thu không hợp lý.

Năm 2013 thu ngân sách còn gặp nhiều khó khăn, trong khi bội chi giảm chậm, để giảm chi tiêu ngân sách, đảm bảo cân bằng thu chi theo ông cần có những giải pháp gì?

Hiện nay chúng ta đang đứng trước nhiều khó khăn. Thứ nhất, về nguồn thu, do kinh tế tăng trưởng không như mong muốn nên nguồn bị thu hẹp lại. Thứ hai, xu thế thu thuế phải giảm dần và  khoan sức dân, đánh thuế trên diện rộng, không tạo áp lực thuế vào một cá nhân, tổ  chức nào. Dư địa khai thác nguồn thu rất hạn chế, vì thế phải tính đến câu chuyện chi như thế nào. Trong khuyến cáo của Ủy ban TCNS khi xác định nhiệm vụ chi thì phải xác định tới khả năng thu như thế nào và an ninh tài chính ra sao. Chúng tôi đề nghị với Chính phủ cố gắng thực hiện tốt chính sách chi đã ban hành, nhưng phải hạn chế ban hành chính sách mới không tính tới khả năng thu, mỗi thứ một tý cộng vào sẽ rất lớn. Điều quan trọng nhất cân đối giữa thu và chi là bội chi phải được khống chế, Quốc hội quy định trần nợ công, khả năng trả nợ… Dư địa thu khó khăn càng phải thận trong hơn khi quyết định chi. Nên phải tái cơ cấu lại, cố gắng tránh bội chi và bội chi kép, tức vừa bị bội chi theo chu kỳ, vừa theo cơ cấu. 

Việc chi cho đầu tư công năm nay đã được thực hiện cắt giảm so với trước?

Tập trung cơ cấu lại đầu tư công, và bắt đầu phải thu lại  để nhường lại cho các thành phần kinh tế khác.

Việc cắt giảm chi thường xuyên đã được thực hiện một cách triệt để chưa thưa ông?

Quốc hội luôn đặt ra vấn đề tiết kiệm chi, đặc biệt là chi thường xuyên, tiết kiệm các khoản chi “tiêu phí” tức là không cần thiết. Tất cả  các nghị quyết đều nêu phải tiết kiệm, hàng năm Chính phủ xác định các mức dự toán, đều cắt giảm 10% chi thường xuyên sau khi loại trừ  yếu tố lương, như năm nay cắt 500 tỉ để  đầu tư an sinh xã hội. Tuy nhiên, mặc dù dự  toán đã như thế rồi nhưng quá trình tổ  chức thực hiện vẫn có những phát sinh, ví dụ  tăng hội nghị, khánh tiết, mua sắm xe công, lễ hội… Chúng ta đã cảnh báo nhiều lần những khoản chi này vượt do chấp hành kỷ luật tài chính chưa nghiêm. Thời gian tới chúng ta phải kiên quyết loại bỏ, tới nay trong kiến nghị của Uỷ ban TCNS và dự thảo Nghị quyết Quốc hội sẽ nói đến tiết kiệm chi tiêu, nhất là chi tiêu cho lễ hội, khánh tiết, mua sắm tài sản đắt tiền.

Xin cảm ơn ông!

Xuân Hải (ghi)