Nhật Bản: Quân đội sẽ không 'hiền lành' nữa

Những chiếc trực thăng Hoa Kỳ thả các binh sĩ Nhật Bản trong bộ rằn ri và sơn ngụy trang trên mặt xuống một hòn đảo không cây cối để các binh sĩ này hành động nhanh chóng, chiếm lại hòn đảo từ một kẻ xâm nhập giả định. Để chắc chắn giành được chiến thắng, các binh sĩ Nhật kêu gọi sự hỗ trợ của một chiếc tàu chiến Mỹ ở gần đó nhằm đấy bật “kẻ thù” bằng loạt súng nổ vang rền.

Lính thủy đánh bộ Mỹ và các binh sĩ Nhật Bản trong cuộc diễn tập tại Trại Pendleton ở California, Mỹ hồi tháng 2.

Có lẽ dụng ý đáng chú ý nhất của cuộc tập trận có tên gọi Quả đấm thép này của Nhật Bản là lời cảnh cáo mạnh mẽ nhất tới đối phương. Chỉ có một quốc gia duy nhất mà Nhật Bản lo ngại rằng sẽ tấn công lên một trong các hòn đảo của nước này: Trung Quốc.

Quả đấm thép, cuộc tập trận được Nhật Bản thực hiện hồi tháng 2, là một trong những tín hiệu mới nhất cho thấy nước này lo ngại về tuyên bố chủ quyền dai dẳng của Trung Quốc đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư cũng như các đe dọa hạt nhân ngày càng cứng rắn của Triều Tiên. Sự lo ngại đó đang ngày càng đẩy Nhật Bản đi xa khỏi điều khoản Hiến pháp của nước này về một quốc gia hòa bình sau Chiến tranh thế giới lần II.

Sự kiên quyết của Nhật Bản trở nên đặc biệt rõ nét dưới thời của tân Thủ tướng Shinzo Abe, một chính trị gia theo đường lối bảo thủ và là người khiến chi tiêu quốc phòng của Nhật tăng lần đầu tiên sau 11 năm. Trong bối cảnh các lực lượng hàng hải Trung Quốc thường xuyên có các hành động thể hiện sự quyết tâm kiểm soát quần đảo Senkaku/Điếu Ngư và nhà lãnh đạo mới của Triều Tiên thì liên tục đưa ra các luận điệu hiếu chiến đối với Hoa Kỳ và các đồng minh thì lời kêu gọi xây dựng một lực lượng quân đội mạnh mẽ hơn của ông Abe nhận được sự ủng hộ nồng nhiệt hơn so với trước đây.  

“Đây là hành động suy tính lại rất nghiêm túc về vấn đề an ninh của Nhật Bản”, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Satoshi Morimoto và là kiến trúc sư cho các thay đổi về chính sách quốc phòng của Nhật Bản, nhận định.

Cho tới thời gian gần đây, đối với Nhật Bản, một cuộc chiến với các lực lượng Trung Quốc sẽ là một hành động khiêu khích không thể tưởng tượng được. Sau Chiến tranh thế giới lần II, Nhật Bản đã từ bỏ quyền tuyên chiến – và thậm chí là quyền có một lực lượng quân đội.

Việc Nhật Bản suy tính lại để tiến tới xây dựng một lực lượng quân đội hùng mạnh hơn, cũng có thể thể hiện sự thay đổi cán cân quyền lực trong khu vực. Điều đó sẽ khiến Trung Quốc tức giận và có thể giúp Hoa Kỳ dấn thân hơn trong chiến lược lấy châu Á làm “trọng tâm” của mình.

Mặc dù các chính trị gia theo tư tưởng cấp tiến Nhật Bản và giới phân tích ở châu Á lo sợ rằng ông Abe dùng căng thẳng trong khu vực để làm cớ cho chương trình hành động đầy hiếu chiến của mình, các cuộc thăm dò cho thấy các chính sách của ông nhận được sự ủng hộ rộng rãi của dư luận trong nước.

Diễn tập giả định có lực lượng nước ngoài xâm nhập đảo là một nội dung của cuộc tập trận chung thường niên giữa Các lực lượng phòng vệ Nhật Bản và Lính thủy đánh bộ Mỹ. Lần đầu tiên, các lãnh đạo của lực lượng phòng vệ Nhật tham gia xây dựng kế hoạch cho cuộc tập trận mà họ còn phối hợp sâu sát hơn với các binh sĩ cấp dưới. Và lịch sử lặp lại nhưng vai trò đảo ngược, Nhật Bản, quốc gia trước đây là kẻ xâm lược, lại đang đối phó với Trung Quốc, quốc gia đang ngày càng mạnh và cho rằng “thời” của mình đã tới.

“Trung Quốc đang ở trước mặt Nhật Bản, đem đến thách thức quân sự đầu tiên mà nước này phải đối đầu kể từ Chiến tranh thế giới lần II. Một lực lượng quân đội cho Nhật Bản đang ngày càng nhận được sự ủng hộ lớn hơn”, Richard J. Samuels, một nhà chính trị học tại Viện công nghệ Massachusetts, nhận xét.

Với các bước đi nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn lao, Nhật Bản đang dần tái tạo bản thân cũng như Các lực lượng phòng vệ gồm 240.000 người của mình thành một lực lượng có thể làm đối tác thực sự cho quân đội Mỹ.

Tàu chiến Nhật trong một cuộc tập trận.

Trong những năm gần đây, hai nước đã cùng nhau phát triển hệ thống tên lửa đặt trên tàu có khả năng bắn hạ tên lửa đạn đạo. Ông Abe đang kêu gọi nới rộng cách diễn giải Hiến pháp từ việc hạn chế Nhật Bản chỉ được hành động với mục đích “tự vệ” sang cả nội dung hành động nhằm bảo vệ các đồng minh của nước này. Ông Abe cho rằng điều đó sẽ cho phép các lực lượng Nhật Bản bắn hạ tên lửa của Triều Tiên đang trên đường tới Hoa Kỳ, một điều mà cho đến nay luật pháp Nhật chưa cho phép.

Do mức tăng chi tiêu quốc phòng của Nhật Bản chỉ là rất nhỏ (tăng 0,8% so với mức tăng 2 con số của Trung Quốc) thì chính quyền ông Abe định tập trung củng cố năng lực quốc phòng của Nhật Bản tại các hòn đảo phía tây nam trong đó có quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.

Ngân sách quốc phòng mới của Nhật sẽ giúp nước này mua thêm những vũ khí mà cách đây 1 hoặc 2 thập kỷ được coi là quá hiếu chiến trong đó có hợp đồng mua 2 chiến đấu cơ tàng hình F-35. Ngân sách tăng lên cũng giúp Nhật Bản có tiền chế tạo tên lửa chống tàu mới và mua thêm 1 tàu ngầm tấn công để hải quân Nhật Bản tăng cường năng lực “săn lùng” tàu sân bay Liêu Ninh của Trung Quốc.

 “Đây là một tín hiệu cho thấy chúng tôi vẫn là một “người chơi” trên “bàn cờ” quốc tế”, Narushige Michishita, chuyên gia về an ninh tại Viện nghiên cứu chính sách quốc gia ở Tokyo, nhận xét.

Việc Nhật Bản tiến tới một lực lượng quân đội đầy đủ cũng bắt nguồn từ vai trò của Các lực lượng phòng vệ Nhật trong thảm họa động đất, sóng thần và hạt nhân năm 2011. Trong những ngày đầu của thảm họ, Các lực lượng phòng vệ là bộ mặt của chính phủ khi họ xuất hiện ở những nơi bị phá hủy và là “chiếc phao cứu sinh” cho những người sống sót đang hoảng loạn. Sau nhiều năm ít khi xuất hiện trước công chúng, hiện giờ các binh sĩ Nhật Bản đang được nhắc đến với sự ấm áp và thậm chí còn xuất hiện trên các chương trình truyền hình với tư cách là những người hùng trong hoạt động cứu hộ cứu nạn.