Nâng cao chất lượng phim tài liệu: Cần khảo sát nhu cầu khán giả

Khai mạc Liên hoan phim Tài liệu và Phóng sự chuyên đề lần II

Đề xuất trên của nhà báo Trung Hiếu, Truyền hình An Viên tại Hội thảo nâng cao chất lượng kịch bản phim tài liệu trên sóng truyền hình, tổ chức sáng 20/5, trong khuôn khổ Liên hoan phim Tài liệu truyền hình và Phóng sự chuyên đề các Đài Phát thanh - Truyền hình lần 2 tại thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng được nhiều người đồng thuận.  

Lâu nay, các phim tài liệu thường rập khuôn vào các đề tài gắn với lễ kỷ niệm truyền thống của đất nước mà ít nắm bắt những nhu cầu, tâm tư của chính khán giả. Thời buổi hội nhập nảy sinh rất nhiều vấn đề, nếu nắm bắt được thì người làm phim tài liệu sẽ mang đến cho khán giả những tác phẩm thực sự có giá trị cho cả ngành truyền hình cũng như đáp ứng nhu cầu nhân dân.

Ngoài ra đa dạng hóa phong cách sản xuất phim tài liệu truyền hình còn là một bước đi quan trọng. Phim tài liệu không lời bình dường như xa lạ ở ta trong khi các nước trong khu vực Đông Nam Á đã tiếp cận cách đây 15-20 năm.

Nhà báo Nguyễn Minh Thái, Trưởng phòng Thời sự Đài Phát thanh – Truyền hình Ninh Thuận chia sẻ, với điều kiện của Đài Phát thanh – Truyền hình Ninh Thuận, mỗi năm đài chỉ sản xuất 10 bộ phim tài liệu, và làm phim tài liệu cũng chỉ là để mang đi dự thi.

Vẫn theo ông Nguyễn Minh Thái, bộ phim “Đất giàu, dân nghèo” của Đài Phát thanh – Truyền hình Ninh Thuận từng đoạt giải Vàng trong Liên hoan phim Truyền hình toàn quốc năm 2012, tuy nhiên cho đến nay, vẫn chưa thể phát sóng. Bởi kịch bản không thể phản ánh hết thực tế xảy ra mà luôn phải cân nhắc trong chừng mực. Như vậy một vấn đề cần giải quyết để phim tài liệu ngày càng cải thiện về chất lượng là làm sao có thể đến với công chúng, phục vụ công chúng và tác động đến sự phát triển chung của xã hội thay vì sản xuất ra để mang đi dự thi, sau đó “nằm ngủ”.

Xoay quanh vấn đề nâng cao chất lượng phim tài liệu, ông Huỳnh Hùng, Giám đốc Đài Phát thanh - Truyền hình Đà Nẵng cho rằng, có hai vấn đề cần giải quyết trong quá trình sản xuất phim tài liệu, đó là “làm cái gì?” và “làm như thế nào?”.

Nhìn vào mặt bằng chung của các tác phẩm được gọi là phim tài liệu của nước ta hiện nay thì chỉ có 20 - 30% là đúng chất phim tài liệu. Nhiều người sản xuất phim tài liệu quên đi rằng phim tài liệu yêu cầu phải có tính báo chí cao hơn các thể loại khác. Chúng ta thường bị ảnh hưởng bởi phim tài liệu nghệ thuật.

Nhà báo Huỳnh Hùng cũng đề xuất ý kiến nên bổ sung những người có kinh nghiệm sâu trong lĩnh vực phim tài liệu vào ban giám khảo để có thể đánh giá chuẩn xác chất lượng phim dự thi. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của bước chọn đề tài, kỹ năng tạo hình, cấu trúc của phim và sự linh hoạt trong xây dựng kịch bản.

NSƯT, Đạo diễn Việt Hùng phát biểu tại hội thảo.

Đánh giá về chất lượng phim dự thi lần này, NSƯT, Đạo diễn Việt Hùng cho biết, nhiều đài truyền hình đặt vấn đề quá to tát nhưng cách giải quyết chưa sâu, “đầu voi, đuôi chuột”. Có những đề tài rất hay nhưng cách kể chuyện lại không mạch lạc. Về phần ngôn ngữ hình hảnh, các đài truyền hình cần lưu ý rằng phim tài liệu truyền hình không cần hình ảnh nghệ thuật mà chỉ cần hình ảnh. Ngoài ra các đài cần sử dụng tối đa âm thanh thật của cuộc sống, điều này mới thực sự mang lại giá trị của phim tài liệu. Lời bình cần nhẹ nhàng, chân thật thay vì hô hào.

Ông cũng cho biết, năm nay chất lượng các phim đã thể hiện sự tiến bộ rất nhiều về chuyên môn nghiệp vụ.