Mức án nào cho người làm lộ đề thi và nhận “tiền chống trượt”?

Thời gian vừa qua dư luận rất giận dữ trước việc đề thi tuyển công chức tại Cục quản lý thị trường (QLTT) (Bộ Công thương) bị lộ cho một số người. Bên cạnh đó hành vi nhận “tiền chống trượt tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên (TT GDTT) tỉnh Thanh Hóa cũng dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ. 

Để hiểu rõ hơn trách nhiệm của những cá nhân liên quan đến việc này, PV Infonet đã có cuộc trao đổi với luật sư Phạm Công Út – Đoàn luật sư TP.HCM, Giám đốc Công ty luật Phạm Nghiêm.

Liệu các kỳ thi công chức có thật sự công bằng? Ảnh minh họa: Vũ Toản

Thưa luật sư, trong việc lộ đề thi tuyển công chức tại Cục Quản lý thị trường thì trách nhiệm lớn nhất thuộc về ai?

Theo phân cấp quản lý thì thủ trưởng cao nhất sẽ chịu trách nhiệm về việc vi phạm kỷ luật hành chính đối với cấp dưới, do đó Cục trưởng Cục QLTT có thể phải gánh chịu trách nhiệm này.

Còn người trực tiếp để lộ đề thi thì sẽ bị trách nhiệm ra sao thưa ông?

Người đó có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi "cố ý làm lộ bí mật công tác;..." theo điều 286 Bộ luật Hình sự (BLHS).

Như vậy theo ông hình thức kỷ luật hạ bậc lương đối với Trưởng, Phó phòng pháp chế; Khiển trách đối với Phó cục trưởng; Huỷ hết các danh hiệu thi đua khen thưởng năm 2013 của Cục trưởng liệu đã thỏa đáng?

Các hình thức đó chỉ được xem là thỏa đáng nếu chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, luật pháp đặt mọi người có vị trí bình đẳng với nhau. Do đó, nếu một người trộm chiếc xe máy cũ trị giá 2 triệu đồng phải chịu phạt đến mức 3 năm tù hoặc hơn thế, thì những người có hành vi “cố ý làm lộ bí mật công tác”, ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia thì luật pháp không thể giơ cao đánh khẽ nhằm chống lại dư luận để giải vây cho tội phạm được.

Vậy theo ông vụ việc tại Cục quản lý thị trường đã đủ cơ sở để khởi tố hình sự? Và nếu bị khởi tố thì những người trên nhân vật trên có thể phải chịu khung hình phạt nào?

Tôi cho rằng, nếu chỉ cần dựa trên thông tin từ báo chí thì cũng có thể khẳng định là đủ điều kiện khởi tối rồi. Có thể khởi tố theo khoản 1, điều 286 Bộ luật Hình sự hoặc hơn thế nữa với mức án có thể lên tới 7 năm tù. Ngoài ra, nếu có chứng cứ cho rằng họ đã nhận hối lộ thì có thể truy tố về nhóm tội danh tham nhũng, nhận hối lộ với mức án có thể lên tới chung thân hoặc tử hình theo điều 279 BLHS (tội nhận hối lộ).

Thưa ông, có ý kiến cho rằng đề thi công chức là tài liệu mật của nhà nước, do đó người nào cố tình làm lộ đề có thể bị xử lý theo tội "làm lộ bí mật nhà nước" (điều 263, Bộ luật Hình sự). Ông nghĩ sao về ý kiến này.

Đây là một câu hỏi khá thú vị, vì hiện nay giữa những người tiến hành tố tụng vẫn tranh cãi nảy lửa với các luật sư về việc truy tố theo tội “cố ý làm lộ bí mật công tác” hay đó là tội “cố ý làm lộ bí mật nhà nước". 

Theo đó nếu là người quản lý hành chính thì có thể áp dụng theo điều 263 BLHS (cố ý làm lộ bí mật nhà nước), nhưng nếu có chức vụ thì có thể bị truy cứu theo điều 286 BLHS (cố ý làm lộ bí mật công tác). 

Tuy nhiên vấn đề công chức, viên chức là người quản lý hành chính hay người có chức vụ thì ngay cả các trường Luật chính thống cũng đang có nhiều tranh cãi về mặt khoa học pháp lý. Do đó, người có hành vi phạm tội tương tự sẽ bị truy tố về tội danh theo điều khoản nào sẽ còn phụ thuộc vào Hội đồng xét xử. Do nước ta chưa hình thành án lệ.

Bất chấp trời mưa, nhiều người vẫn đứng đợi để nộp hồ sơ thi vào cục thuế Hà Nội: Ảnh: Xuân Phú

Thưa ông, cũng liên quan đến chuyện này. Một số nơi thi tuyển công chức đã tìm cách "làm khó" người đăng ký khi thiếu thông tin đăng tuyển, cố tình không công khai, ra thời hạn quá gấp khiến nhiều người không kịp làm hồ sơ...liệu luật pháp hiện tại có quy định nào để xử lý những hành vi này?

Điều đó phải có chứng cứ, chứng minh là việc thông tin thi tuyển không được công bố một cách công khai. Nhưng việc chứng minh ấy sẽ khiếu nại với ai? Với Hội đồng xét tuyển hay khiếu nại vượt cấp? Kiểu nào cũng khó kịp thời gian dự thi nên thông thường, mặc nhiên các thí sinh phải chấp nhận sự bất bình đằng ấy nếu cơ quan thanh tra, điều tra có thẩm quyền không vào cuộc ngay từ đầu.

Thưa ông, về việc đóng tiền "chống trượt" tại TT GDTT tỉnh Thanh Hóa. Liệu hành vi nhận tiền của học viên để "chống trượt" đầu vào của các cán bộ có đủ cơ sở để khởi tố hình sự?

Việc "chống trượt" đó là "giao kèo" giữa người đưa tiền với người nhận tiền, hay đó chỉ là việc ôn thi bình thường dành cho các thí sinh? Nếu có một biên nhận hoặc lời thừa nhận nào đó chứng minh điều đó là có thật thì những người có chức vụ, quyền hạn kia phải đứng trước tòa về hành vi "nhận hối lộ".

Với luật pháp Hình sự thì phải căn cứ vào chứng cứ buộc tội chứ không thể nghe lời kêu ca từ một phía. Nên với vấn đề này chúng ta cần bình tĩnh đợi kết luận của cơ quan cảnh sát điều tra, khoan vội kết luận.

Thưa ông, theo ý kiến cá nhân ông thì việc các học viên phải nộp 28 triệu để "chống trượt" đầu vào có thể được giải thích như thế nào?

Họ có thể lý giải theo kiểu của những người thu lệ phí. Đó là một lệ phí ôn thi chất lượng cao, hay một thứ phí gì đó mà không có hóa đơn, chứng từ hợp lệ do những người tổ chức ôn thi tự quảng cáo ra cũng không chừng.

Luật sư Phạm Công Út

Thưa ông, trong trường hợp có bằng chứng chứng minh, và những cán bộ bị xử lý về tội "nhận hối lộ" thì học viên có bị xử lý gì không, như tội “đưa hối lộ” chẳng hạn?

Có lần tôi ra Hà Nội, khi đi vào các ngõ nhỏ gần trường ĐH Sư Phạm, tôi thấy không ít biển hiệu luyện thi ĐH Sư phạm các môn Toán, Lý ,Hóa... với các giáo viên mang học hàm tiến sĩ. Thực chất, có lẽ chẳng có vị tiến sĩ đáng kính nào làm chuyện ấy sau khi bỏ bao công sức học hành để làm cái công việc luyện thi đại học, nên khi nếu học sinh thi rớt đại học từ các lớp luyện thi ấy không thể đổ lỗi cho các tiến sĩ A,B,C đã làm sai hợp đồng như biển hiệu đã quảng cáo.

Nhưng nếu có một giao kèo hứa hẹn chắc chắn rằng sẽ thi đỗ, với một số tiền kha khá, nhưng cuối cùng thí sinh vẫn... không đỗ, thì cả hai – người đưa, kẻ nhận phải chấp nhận đứng trước vành móng ngựa nếu các vị tiến sĩ treo biển hiệu luyện thi vào trường ấy đồng thời cũng là những người có vị trí tuyển sinh.

Xin trân trọng cảm ơn luật sư.