Lập Bộ Năng lượng để "thúc" cổ phần hóa điện, dầu, than?

Đề xuất này được ông Trần Viết Ngãi – Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam đưa ra tại hội thảo khoa học quốc tế phát triển thị trường năng lượng Việt Nam do Ban Kinh tế Trung ương và Hiệp hội Năng lượng Việt Nam phối hợp tổ chức sáng 28/3.

Ông Trần Viết Ngãi - Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam đề xuất thành lập Bộ Năng lượng

Đánh giá về thị trường năng lượng Việt Nam, ông Phạm Xuân Đương – Phó trưởng ban Kinh tế Trung ương cho rằng, trong 30 năm qua ngành năng lượng đang có sự phát triển vượt bậc. Sản lượng tăng bình quân 14%/năm (giai đoạn 2010-2013), hơn 98% dân cư được sử dụng điện.

Tuy vậy, năng lượng Việt Nam vẫn còn những hạn chế, xuất hiện tình trạng mất cân đối giữa các phân ngành năng lượng, giữa cung ứng và nhu cầu, giữa nhu cầu đầu tư và nguồn vốn đầu tư…

Đồng tình với nhận xét của Phó trưởng ban Kinh tế Trung ương, là người có nhiều năm kinh nghiệm nghiên cứu trong lĩnh vực năng lượng, ông Trần Viết Ngãi – Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam nói thẳng, dù là ngành chủ lực, song hiện các 3 tập đoàn năng lượng lớn của đất nước đang rơi vào tình trạng rất khó khăn, làm sao để bán được giá than, điện, khí đủ bù đắp chi phí, làm sao vẫn có lời để quay vòng cho các dự án đầu tư.

Đơn cử, riêng trong lĩnh vực điện, mỗi năm Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải vay hàng trăm ngàn tỷ từ các ngân hàng, các đối tác phát triển như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á… nhưng số vốn cần cho ngành điện phát triển mạng lưới điện là vô cùng lớn. Theo tổng sơ đồ 7, tới năm 2020 phải có 75.000MW điện tương đương 200-300 tỷ KWh điện thương phẩm phát ra. Riêng với mục tiêu này EVN cần tới 120 tỷ đô la cho phát triển ngành điện (xây dựng nhà máy nhiệt điện than, thủy điện, mạng lưới…).

“Số vốn cực kỳ khổng lồ nên nếu chúng ta không có tiền thì khó thực hiện được chủ trương của Bộ Chính trị, Chính phủ đề ra cho ngành năng lượng”- ông Ngãi quả quyết.

Nối tiếp câu chuyện vốn, là câu chuyện chính sách giá năng lượng đang không phù hợp, không theo cơ chế thị trường khiến các tập đoàn năng lượng phải bù lỗ số tiền “khủng” mỗi năm.

Thực tế này cũng được ông Nguyễn Quốc Khánh – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) nêu, nguồn cung khí từ các mỏ hiện đang dần suy giảm, sự chênh lệch về giá khí đầu vào từ các nguồn khác nhau gây khó cho nhà đầu tư. Vì thế, ông Khánh cho rằng, tới đây Chính phủ nên chỉ áp dụng một giá khí khu vực áp dụng cho từng loại khách hàng, nhằm đảm bảo lợi nhuận khuyến khích các nhà thầu đầu tư vào các dự án khí thượng nguồn/trung nguồn….

Trước những vướng mắc của ngành năng lượng, ông Trần Viết Ngãi đề xuất, Nhà nước nên sớm cho thành lập Bộ Năng lượng để giúp Chính phủ trong việc quy hoạch, phát triển, giải quyết các cơ chế chính sách và nhiều nhiệm vụ khác. Trong đó có nhiệm vụ quan trọng là chỉ đạo việc tái cơ cấu, cổ phần hóa ngành năng lượng nhằm phát triển thị trường năng lượng một cách bền vững, lâu dài đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.