Kiến nghị thu hồi hơn 3.500 tỷ thất thoát

Phiên họp thứ 11 của Ủy ban thường vụ Quốc hội. Ảnh. Xuân Hải.

Trên 31.300 khoản chi không đúng

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban tài chính, ngân sách Quốc hội nêu rõ, tình trạng sử dụng ngân sách sai mục đích, vượt định mức, tiêu chuẩn, dự toán vẫn tồn tại khá phổ biến và chậm được khắc phục. Trong 7 tháng đầu năm 2012, Kho bạc Nhà nước phát hiện trên 31.300 khoản chi thường xuyên chưa thực hiện đúng thủ tục, chế độ quy định, đã từ chối thanh toán trên 371 tỷ đồng; các cơ quan thanh tra nhà nước đã kiến nghị thu hồi về NSNN trên 3.529 tỷ đồng và kiến nghị xử lý trách nhiệm nhiều tập thể, cá nhân vi phạm chế độ quản lý, sử dụng NSNN.

Việc hình thành, quản lý, sử dụng một số quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách theo quy định của pháp luật chưa phù hợp, thiếu công khai minh bạch, cơ chế huy động, sử dụng vốn chưa rõ ràng, hiệu quả hoạt động thấp, thiếu sự kiểm tra giám sát thường xuyên gây phân tán và lãng phí nguồn lực tài chính.

Lãng phí, thất thoát trong đầu tư công năm 2012 vẫn là vấn đề nổi lên được dư luận xã hội quan tâm. Lãng phí lớn do chất lượng xây dựng và thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội một số ngành, vùng còn hạn chế, nhiều công trình sử dụng vốn NSNN gây lãng phí phần lớn do quy hoạch thiếu tính chiến lược.

Công tác quy hoạch và quản lý, sử dụng đất ở một số địa phương chưa tốt, là điểm nóng gây nhiều khiếu kiện đặc biệt là khiếu kiện đông người; tình trạng giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất sai quy định, không đúng đối tượng, không đúng thẩm quyền, sử dụng đất không đúng mục đích vẫn diễn ra phức tạp. Một số nơi buông lỏng quản lý dẫn đến tình trạng giao đất, cho thuê đất nhưng không sử dụng, để hoang hóa; tình trạng quy hoạch treo vẫn còn ở nhiều địa phương, gây lãng phí lớn và vẫn chậm được khắc phục.

Tình trạng sử dụng vốn và tài sản tại các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) còn hạn chế; nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại ở mức cao ảnh hưởng không thuận tới sự phát triển bền vững nền kinh tế.

Theo số liệu báo cáo của Bộ Tài chính, của Kiểm toán Nhà nước cho thấy, hiệu quả kinh doanh của khối DNNN thấp chưa tương xứng với lợi thế của loại hình doanh nghiệp này, chưa đảm bảo vị trí, vai trò trong nền kinh tế.

Nhiều tập đoàn, tổng công ty sản xuất kinh doanh thua lỗ (như Tập đoàn Xăng dầu, Tập đoàn Điện lực, Tổng công ty Hàng Hải Việt Nam...). Mặt khác, các doanh nghiệp nhà nước chủ yếu sử dụng vốn tín dụng, kết quả kinh doanh phụ thuộc chủ yếu vào lãi suất ngân hàng.

Đặc biệt từ năm 2009 đến cuối năm 2011, cung cầu mất cân đối, hàng hoá tồn kho lớn, chậm luân chuyển, gây áp lực lớn làm tăng nợ xấu của hệ thống ngân hàng, làm cản trở sự lưu thông tiền tệ trong nền kinh tế, ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế năm 2012 và những năm sau, lãng phí các nguồn lực.

Thu hồi hơn 3.500 tỷ sẽ triển khai như nào

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện đặt câu hỏi, báo cáo Chính phủ kiến nghị thu hồi hơn 3.500 tỷ thất thoát chiếm bao nhiêu % trong tỷ lệ lãng phí của nhà nước, việc thu hồi sẽ được triển khai thực hiện như thế nào. Trong 20 vụ vi phạm gây lãng phí đã được phanh phui thì xử lý được bao nhiêu đối tượng và xử lý thế nào. “Việc thu hồi đất phục vụ các dự án, cử tri phản ánh rất nhiều trước tình trạng đất nông nghiệp màu mỡ bị thu hồi, tại sao không lấy những khu đất xấu”, ông Hiện nói.

Ông Ksor Phước, Chủ tịch Hội đồng dân tộc cho rằng, vấn đề lãng phí trong hoạt động quản lý tài chính ngân sách của nhà nước đặc biệt là việc nợ xấu ngân hàng thì giải quyết thế nào. Để thực hiện Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí thì việc cải cách hành chính có giảm được lãng phí hay không chưa được báo cáo đề cập đến. Vấn đề lãng phí cũng có nguyên nhân lớn trong việc xây dựng các công trình kéo dài. Ông Phước ví dụ, ngay cả việc xây nhà Quốc hội cũng được xây dựng chậm. “Việc phát hiện, nêu vấn đề trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí để từng bước khắc phục nhưng tôi thấy không có gì tiến triển, báo cáo xong rồi để đấy”, ông Phước nói.

Đồng quan điểm trên, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc cho rằng, việc đấu thầu các công trình trong xây dựng cơ bản vẫn chỉ là hình thức, thủ tục rườm rà, khi khởi công, động thổ thì tổ chức rùm beng gây lãng phí.

Việc mua sắm tài sản công như dừng mua xe ô tô là tốt nhưng những xe đã có thường là cũ hay hỏng hóc thì lại phải sửa chữa nhiều cuối cùng vẫn gây lãng phí.

Xuân Hải