Không có cơ quan nào phát hiện được tham nhũng qua tự kiểm tra?

Dưới sự điều khiển của Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, Ủy ban thường vụ Quốc hội (UBTVQH) tiếp tục thảo luận cho ý kiến về báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tham nhũng năm 2012.

Phiên họp thứ 11 của Ủy ban thường vụ Quốc hội ngày 19.9.

Khởi tố 222 vụ án tham nhũng

Theo báo cáo thẩm tra của Ủy ban tư pháp (UBTP), qua công tác thanh tra, kiểm toán phát hiện nhiều sai phạm, thất thoát về tiền, tài sản lớn, nhưng hầu hết là kiến nghị xử lý kỷ luật, hành chính.

Số vụ tham nhũng chuyển cơ quan điều tra xử lý hình sự rất ít; trong quá trình thanh tra, cơ quan thanh tra phát hiện có dấu hiệu tội phạm nhưng không chuyển ngay cho cơ quan điều tra xử lý theo quy định mà phải chờ đến khi có kết luận thanh tra mới chuyển vụ việc, gây khó khăn cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc thu thập chứng cứ, phát hiện và xử lý tội phạm tham nhũng; việc xử lý sai phạm, thực hiện kiến nghị sau kết luận của thanh tra, kiểm toán chưa nghiêm. Hầu như không có quan, tổ chức, đơn vị nào phát hiện được vụ việc tham nhũng thông qua công tác tự kiểm tra của cơ quan, tổ chức, đơn vị mình.

Qua thanh tra, năm 2012 phát hiện được 27 vụ với 35 đối tượng, tăng 10 vụ và giảm 8 đối tượng so với năm 2011.

UBTP nhận thấy, số vụ án tham nhũng được phát hiện và xử lý trong năm 2012 tuy có tăng, nhưng vẫn chưa tương xứng với tình hình tham nhũng đang diễn ra; số tài sản, đất đai sai phạm rất lớn nhưng thu hồi được còn rất ít.

Nổi lên là tình hình tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính và lạm quyền trong khi thi hành công vụ tại địa phương trong năm qua tăng cao, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, nhưng vẫn chưa có biện pháp khắc phục.

Qua khảo sát của UBTP thì số vụ việc có dấu hiệu tội phạm tham nhũng được phát hiện nhưng chỉ bị xử lý kỷ luật, án tham nhũng được đình chỉ ở một số địa phương còn cao. Nhiều vụ án, bị can trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử đã được thay đổi sang tội danh nhẹ khác hơn.

Thực tế cho thấy, một số vụ án lớn, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng đối với tài sản của Nhà nước nhưng lại không phát hiện được hành vi tham nhũng hoặc ban đầu khởi tố, điều tra về hành vi tham nhũng nhưng sau đó lại chuyển sang các tội danh khác nhẹ hơn như tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gậy hậu quả nghiêm trọng, tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng… đã gây bất bình, bức xúc trong cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên và quần chúng nhân dân.

Theo báo cáo của Chính phủ năm 2012 Cơ quan cảnh sát điều tra công an các cấp đã khởi tố 222 vụ với 469 bị cáo, tăng 34% số vụ và 47,8% số bị can (năm 2011 khởi tố 142 vụ với 245 bị can).

Theo báo cáo của Chính phủ về công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm thì lực lượng Công an đã phát hiện 803 vụ với 1.719 đối tượng vi phạm pháp luật về tham nhũng và chức vụ (tăng 223,79% về số vụ và 226,81% về số đối tượng so với cùng kỳ năm 2011).

Xử lý chưa kiên quyết

Ông Phan Trung Lý, Chủ nhiệm UBPL đặt câu hỏi, của các cơ quan chỉ đạo phòng chống tham nhũng còn họp quá nhiều nhưng kết quả của việc này như thế nào. Số vụ tham nhũng được thụ lý nhiều nhưng kết quả xử lý ra sao, cử tri cho rằng vai trò của Ban chỉ đạo phòng, chống tham nhũng còn mờ nhạt.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường Phan Xuân Dũng cho rằng, báo cáo chưa nêu rõ hạn chế yếu kém trong công tác phòng chống tham nhũng, công tác này còn cả nể, chưa kiên quyết. Cũng theo ông Dũng, một hạn chế nữa của công tác phòng, chống tham nhũng là phát hiện ra nhiều nhưng xử lý ít.

Phó Chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn nhận xét, trong báo cáo chưa làm rõ được biểu hiện tham nhũng. Ví dụ như Vụ Vinashin thì Phạm Thanh Bình tham nhũng bao nhiêu tiền cũng chưa được làm rõ.

Ông Ksor Phước, Chủ tịch Hội đồng dân tộc nêu lên những vấn đề nhức nhối hiện nay như nạn phong bì ở bệnh viện cũng chưa thể hiện trong báo cáo. Bên cạnh đó, việc giải quyết, xử lý tham nhũng năm trước đạt được bao nhiêu, tồn đọng bao nhiêu. Ông Phước băn khoăn, nhiều vụ án tham nhũng xảy ra được 5 năm đến nay chưa khởi tố. Về việc tuyển dụng cán bộ, công chức, viên chức còn bất cập đó là nạn phong bì, bôi trơn để được tuyển dụng, đó là dấu hiệu tiêu cực nhưng chưa được phát hiện.

Liên quan đến vấn đề cử tri bức xúc trước tình trạng tham nhũng hiện nay chưa thuyên giảm, ông Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế đề nghị, để góp phần phòng chống tham nhũng Quốc hội cần ban hành Nghị quyết về công tác này. Chọn khâu đột phá ngay từ những người đứng đầu bộ, ngành, tỉnh thành phố, nếu để xảy ra tham nhũng trên lĩnh vực mình phụ trách thì người đứng đầu nên từ chức.

Cũng trong chiều 19/9, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đã phát biểu bế mạc phiên họp thứ 11 của UBTVQH sau 7 ngày làm việc.

Xuân Hải