Không báo cáo “Mật” các khoản thu chi ngân sách

Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng báo cáo Ủy ban TVQH sáng 2/10. (Ảnh ND)

Tờ trình của Chính phủ trình bày tại Uỷ ban Thường vụ Quốc hội sáng 2/10 nêu rõ, tốc độ thu NSNN hàng năm tăng, không những bảo đảm được chi thường xuyên và chi trả nợ mà còn dành tích luỹ ngày càng cao cho đầu tư phát triển. 

Cơ cấu chi NSNN bảo đảm ưu tiên cho chi đầu tư phát triển với tốc độ tăng bình quân trên 13,5%/năm, chiếm trên 20% tổng mức chi đầu tư toàn xã hội, đạt khoảng gần 8% GDP...

Theo Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng: Đến hết 31/12/2013, dư nợ công bằng 54,2% GDP, dư nợ Chính phủ bằng 42,3% GDP và dư nợ quốc gia bằng 37,3% GDP. 

Nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ được thực hiện đầy đủ, đúng hạn theo cam kết. Với mức dư nợ như trên, vay nợ của Việt Nam nằm trong giới hạn an toàn an ninh tài chính quốc gia (mức trần theo Chiến lược nợ: nợ công đến năm 2015 không quá 65% GDP, dư nợ của Chính phủ không quá 55% GDP, dư nợ quốc gia không quá 50%), không tác động xấu đến kinh tế vĩ mô cũng như phát triển kinh tế - xã hội.

Đa số các ý kiến Ủy ban Thu chi ngân sách (TCNS) Quốc hội cho rằng, việc xây dựng kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn sẽ góp phần nâng cao tính dự báo, chủ động, linh hoạt của các Bộ, ngành, địa phương trong xây dựng kế hoạch phát triển và bố trí nguồn lực ngân sách một cách hợp lý, hiệu quả.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, thời gian lập kế hoạch tài chính 5 năm là khá dài, do đòi hỏi phải có các điều kiện cần và đủ, trong đó điều kiện mang tính quyết định là phải dự báo được nguồn thu NSNN cho 5 năm. Do vậy, trước mắt chỉ nên xây dựng kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn với thời gian 3 năm, đồng thời, việc xây dựng kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn cũng cần gắn liền với quá trình lập dự toán cuốn chiếu hàng năm (có thể là 2 năm tiếp theo) để tạo cơ sở, căn cứ vững chắc hơn cho việc triển khai kế hoạch tài chính - ngân sách trung hạn.

Theo Chủ nhiệm UBTCNS Phùng Quốc Hiển, Thường trực Ủy ban còn cho rằng: Luật NSNN lần này cần được tăng cường các quy định về nâng cao kỷ luật chi, công khai, minh bạch. Đặc biệt về chi NSNN cần phải tuân thủ quy định của Hiến pháp: các khoản thu, chi phải được dự toán. Do đó, đề nghị bổ sung quy định “không một khoản chi nào được chi ra khỏi Kho bạc Nhà nước nếu không có dự toán được duyệt của cấp có thẩm quyền”.

Bên cạnh đó, các khoản dự toán thu, chi ngân sách phải được công khai và minh bạch về thông tin. Thường trực ủy ban đề nghị không áp dụng cơ chế báo cáo “Mật” đối với dự toán, quyết toán khi trình ra các cơ quan dân cử. Các thông tin “Mật” chỉ được áp dụng cho lĩnh vực quốc phòng, an ninh. Các hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát, phản biện xã hội của các tổ chức xã hội và của nhân dân cần được cụ thể hóa trong Luật NSNN và “các hành vi bị cấm” gắn  với các quy định về chế tài xử lý vi phạm cần được bổ sung cụ thể hóa.

Để cung cấp thông tin một cách toàn diện và đầy đủ, một số ý kiến trong Thường trực Ủy ban TCNS cho rằng, cần phải hình thành một hệ thống tài khoản kho bạc thống nhất, đi đôi với việc đề cao chức năng Tổng kế toán nhà nước của Kho bạc Nhà nước là nhiệm vụ quan trọng, bức thiết. Trong đó, quy định cụ thể trách nhiệm của các đơn vị trong việc cung cấp thông tin tài chính cho Kho bạc Nhà nước để thực hiện chức năng Tổng kế toán nhà nước, hướng đến minh bạch hóa thông tin và nâng cao trách nhiệm giải trình của các đơn vị thụ hưởng NSNN.

Liên quan đến các khoản chi cho GD-ĐT và KH-CN, Ủy ban TCNS cho đây là 2 lĩnh vực quan trọng, là quốc sách, cần được ưu tiên phát triển để có nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, thực tế phân bổ nguồn lực có sự trùng lắp về thẩm quyền của Quốc hội và HĐND cấp tỉnh, nhiều địa phương sử dụng nguồn lực này không đúng mục đích, phân tán và khó tổng hợp để bảo đảm các tỷ lệ theo Nghị quyết của Trung ương.

Hiện có nhiều lĩnh vực chi được “cứng hóa” tỷ lệ như chi giáo dục đào tạo 20%, khoa học công nghệ 2%, môi trường 1%...dễ xảy ra tình trạng lúc thừa, lúc thiếu, không phù hợp với tình hình thực tế trong từng năm, từng giai đoạn, không bảo đảm được tính linh hoạt trong điều hành NSNN.

Ủy ban TCNS đề nghị Quốc hội ấn định tỷ lệ cứng trong trung hạn thay cho việc quyết định hàng năm trong chi NSNN đối với các lĩnh vực này.

Hay kế hoạch chi chương trình mục tiêu quốc gia, việc quản lý được xem là còn phân tán, phân bổ không hợp lý... Thường trực Ủy ban TCNS đề nghị sửa đổi Luật NSNN lần này phải quy định rõ phương thức quản lý các chương trình mục tiêu quốc gia, thống nhất đầu mối quản lý, tránh dàn trải...