Iran đạt được thỏa thuận hạt nhân lịch sử sau 12 năm

Ngoại trưởng Iran và 6 cường quốc trong cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran tại Vienna hôm 13/7/2014.

Với thỏa thuận trên, Iran sẽ hạn chế các chương trình hạn nhân để đối lấy việc được gỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, vốn đang ngăn cản hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và làm tê liệt kinh tế của Tehran.

Reuters dẫn lời một nhà ngoại giao Iran cho hay: "Chúng tôi đã vượt qua tất cả những khó khăn để kí kết một thỏa thuận”.

Một phát ngôn viên của Liên minh châu Âu (EU) cho hay, các ngoại trưởng của Iran và 6 cường quốc (Anh, Trung Quốc, Pháp, Đức, Nga và Mỹ) sẽ có cuộc họp toàn thể cuối cùng vào lúc 8h30 giờ GMT tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở Vienna. Sau đó sẽ tiến hành họp báo chung.

Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif, và bà Federica Mogherini, người đứng đầu cơ quan chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), cũng dự kiến sẽ ra một tuyên bố chung.

Theo bản dự thảo về thỏa thuận hạt nhân Iran được phác thảo sơ bộ hôm 2/4/2015, thanh tra của Liên Hiệp Quốc sẽ có quyền kiểm tra tất cả các địa điểm có nghi ngờ liên quan đến hạt nhân của Iran bao gồm cả những cơ sở quân sự.

Thỏa thuận trên được coi là một bước ngoặt lịch sử trong mối quan hệ giữa Iran và phương Tây. Trước đó mối quan hệ này thường xuyên căng thẳng bởi phương Tây nghi ngờ Iran đang sử dụng các chương trình hạt nhân dân sự để làm “vỏ bọc” phát triển vũ khí hạt nhân. Iran luôn bác bỏ cáo buộc này.

Một trong những vướng mắc lớn nhất tại các cuộc đàm phán trong tuần qua là việc Iran yêu cầu Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc gỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí và cấm các chương trình tên lửa đạn đạo bị áp đặt với nước này từ năm 2006 ngay sau khi thỏa thuận được kí kết.

Trong khi đó, các quốc gia phương Tây không muốn Iran được mua và bán vũ khí tự do, vì lo ngại điều này sẽ cho phép Tehran tăng cường hỗ trợ quân sự cho lực lượng dân quân người Shiite ở Iraq, quân Houthi ở Yemen và Tổng thống Bashar al-Assad ở Syria.

Một trở ngại khác là kế hoạch khôi phục lại các biện pháp trừng phạt Iran nếu vi phạm thỏa thuận.

Hiện chưa rõ những vướng mắc này đã được giải quyết ra sao trong thỏa thuận mới được kí kết.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Reuters của Anh, một trong những hãng tin lớn nhất thế giới.