"Hiệp sĩ đường phố" bị đâm chết: Duy trì hay giải tán lực lượng này?

Có nên duy trì hay giải tán lực lượng "hiệp sĩ đường phố"?

Không thuộc biên chế của cơ quan tổ chức nào

Trao đổi với phóng viên Báo điện tử Infonet, Luật sư Phạm Quốc Thanh - VPLS Quốc Thái giải thích, hiệp sĩ đường phố hiện nay hoạt động theo mô hình câu lạc bộ Phòng chống tội phạm của những người nghĩa hiệp, có tâm, có trách nhiệm với cộng đồng, có kinh nghiệm phòng chống tội phạm.

Cho đến thời điểm này, chưa có quy định nào về trách nhiệm hiệp sĩ đường phố trong việc bắt giữ người phạm tội. Tuy nhiên, tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩa vụ phát hiện, tố giác, báo tin về tội phạm; tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm (theo quy định tại khoản 2 điều 5 Bộ Luật Tố Tụng Hình sự 2015). Người đang thực hiện hành vi phạm tội, hoặc ngay sau khi phạm tội mà bị phát hiện thì bất kỳ ai cũng có quyền tước hung khí, vũ khí của đối tượng, bắt và giải ngay người bị bắt đến cơ quan công an nơi gần nhất.

Những hiệp sĩ đường phố thường làm công việc lưu động, như xe ôm, chở hàng nên dễ dàng phát hiện và truy bắt tội phạm ở mọi địa bàn, còn Công an xã, phường phát hiện, bắt giữ, tiếp nhận người phạm tội quả tang… theo địa bàn quản lý. Việc Công an tình cờ phát hiện, truy bắt tội phạm ngoài địa bàn phụ trách với tư cách là công dân cũng phù hợp với quy định pháp luật.

Đồng tình với quan điểm này, ĐBQH Bùi Văn Xuyền (Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội) cho rằng câu chuyện hiệp sĩ, những người tự nguyện phối hợp với công an đứng ra phòng chống tội phạm là câu chuyện không phải bây giờ mới có.

“Nhưng bây giờ hỏi họ biên chế ở đâu, trách nhiệm của cơ quan nào và có quy định gì về trách nhiệm và quyền lợi của họ không thì rõ ràng là chưa. Nếu là biên chế của các lực lượng như: bảo vệ dân phố, dân quân tự vệ hay công an viên khi tham gia phòng chống tội phạm có vấn đề liên quan đến quyền lợi , trách nhiệm của họ thì sẽ căn cứ vào luật pháp giải quyết.

Nhưng các hiệp sĩ này đều là tự nguyện tham gia, giống như cán bộ phong trào, nhân dân tham gia thôi nên giờ xác định quyền lợi rất khó. Chỉ có thể giải quyết trên phương diện hỗ trợ từ cơ quan nhà nước, tình cảm, trách nhiệm của công an, địa phương, cộng đồng khi xảy ra sự cố mà thôi”- ông Xuyền chia sẻ.

Cách nào bảo vệ hiệp sĩ đường phố?

Trước những cái chết đau thương của các hiệp sĩ đường phố, trả lời câu hỏi "vậy có nên duy trì lực lượng này không?", ĐBQH Bùi Văn Xuyền bày tỏ, làm gì cũng có những rủi ro. Việc duy trì hay không tùy vào mỗi địa phương.

“Có thể người dân vẫn nhiệt tình hăng say tham gia, họ chấp nhận hy sinh cả tính mạng, quyền lợi cá nhân để làm việc này. Trong khi địa phương huy động được, người dân tự nguyện, không bắt buộc mà vẫn làm thì cái đó cũng tốt thôi”- ông Xuyền nói.

Chia sẻ nỗi đau với người thân của những hiệp sỹ mới bị tử vong trong quá trình bắt cướp, ông Xuyền cho rằng dù luật pháp không có quy định nào về đối tượng này nhưng các địa phương, cộng đồng, dân cư nên tìm các quỹ hỗ trợ họ bằng cách này hay cách khác giúp gia đình họ vượt qua khó khăn, đồng thời cũng là cách khuyến khích những người có tâm, ý thức, trách nhiệm tham gia việc chung của cộng đồng.

Trong khi đó, Luật sư Quốc Thanh lại kiến nghị, để duy trì hoạt động này, rõ ràng còn thiếu hẳn cơ chế pháp lý quy định về phạm vi, quyền hạn, cơ chế đãi ngộ đối với họ. Công an, dân phòng, dân quân tự vệ … được trang bị công cụ hỗ trợ, được đào tạo, hưởng lương ngân sách…. nhưng hiệp sĩ đường phố thì lại không có bất kì quy định nào.

“Cần có một quy chế hoạt động và trách nhiệm, chế độ rõ ràng để phát huy, nhân rộng nhóm “hiệp sĩ đường phố” đồng thời cũng bảo vệ quyền và lợi ích cho bản thân họ”- Luật sư Quốc Thanh kiến nghị.