Hạn chế rượu bia hay hạn chế say xỉn?

(Ảnh minh họa)

Câu chuyện về đề xuất tịch thu xe của người say xỉn do Uỷ ban an toàn giao thông quốc gia đưa lên Chính phủ đã trở thành chủ đề nóng được bàn luận ở nhiều nơi. Ở những diễn đàn có thể quan sát được, ví dụ trang facebook của diễn đàn otofun hay chính trang facebook cá nhân của ông Khuất Việt Hùng, Phó chủ tịch Uỷ ban An toàn giao thông quốc gia, có thể thấy số người phản đối đề xuất tịch thu xe chiếm tỷ lệ rất cao, trong khi hầu hết đều cho rằng cần phải có giải pháp cho hiện trạng này.

Tôi nghĩ, việc Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc giao cho Bộ Tư pháp, Bộ Công an cùng Bộ GTVT xem xét về đề xuất này sẽ giúp công chúng an tâm về một khía cạnh kỹ thuật, đó là pháp luật sẽ được tôn trọng. Các chuyên gia pháp lý của Bộ Tư pháp hẳn sẽ hiểu rõ và tuân thủ nguyên tắc "cơ quan nhà nước chỉ được làm những gì luật cho phép". Tôi muốn đề cập một chuyện khác, là ngay cả khi đề xuất này được thông qua, thì vấn đề điều khiển phương tiện sau khi uống rượu bia sẽ không thể giảm như đại diện Uỷ ban ATGTQG tuyên bố ở nhiều báo.

Trước hết, mặc dầu là chủ đề được quan tâm, có nhiều cơ hội để trình bày vấn đề, nhưng tôi không nhìn thấy những cơ sở khoa học cho các đề xuất của Uỷ ban ATGTQG, ngoài một con số "mùng 4 Tết Giáp Ngọ 2014, đơn cử tại Bệnh viện Việt - Đức, có tới 60% số ca vào cấp cứu do TNGT có liên quan đến sử dụng rượu bia, trong đó 40% số ca chấn thương đầu có sử dụng rượu bia" được nêu ra trong bài phỏng vấn Phó chủ tịch UBATGTQG trên trang chủ của Uỷ ban này, không có số liệu hay căn cứ nào về tỷ lệ người điều khiển phương tiện có sử dụng rượu bia, số vụ tai nạn giao thông có liên quan đển việc sử dụng rượu bia,...

Cái mà chúng ta có thể kỳ vọng, là sau khi nhận thấy hiện thực trong một ngày ở một bệnh viện ở một thành phố như vậy, Uỷ Ban ATGTQG sẽ thực hiện việc thống kê, nghiên cứu ở diện rộng hơn để đánh giá cả về tình hình thực tế, cũng như những thành tố thực tế, ví dụ thói quen của người lạm dụng rượu bia khi điều khiển phương tiện...để có giải pháp phù hợp nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng rượu bia khi điều khiển phương tiện.

Ngay trên website của Uỷ ban này, tôi nhận thấy chỉ có các bài báo được trích dẫn về những vụ việc cụ thể, không có những số liệu như vậy được đề cập. Tháng 10/2012, Thủ tướng đã phê duyệt trong Chiến lược quốc gia bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030, và một trong những giải pháp đột phá cho giai đoạn 2013-2015 là: Xây dựng và triển khai Đề án kiểm soát sử dụng ma túy và chất có cồn đối với người điều khiển phương tiện khi tham gia giao thông nhưng có lẽ Đề án này hẳn là vẫn chưa được thực hiện, nên đã không có những nghiên cứu đầy đủ về tình trạng sử dụng rượu bia chăng. Giải pháp quản lý xã hội sẽ khó có thể hữu hiệu nếu không có những nghiên cứu đánh giá đầy đủ về thói quen, hành vi, của xã hội, nên tôi nghĩ, lẽ ra Uỷ Ban ATGTQG phải có những nghiên cứu, đánh giá đầy đủ để làm căn cứ đưa ra những đề xuất của mình.

Thứ hai, tôi nghĩ người say xỉn chỉ là đỉnh chóp của tảng băng, thói quen "uống một tí không sao đâu vẫn lái/đi xe được" và "không có công an đâu" mới là những mối đe doạ thực sự to lớn đối với an toàn giao thông, việc chỉ để tâm đến phần chóp của tảng băng trong khi những nghiên cứu và giải pháp hữu hiệu cho phần chìm to lớn của tảng băng mới là câu chuyện phải làm, phải thực hiện.

Tôi nghĩ, sẽ cần có những nghiên cứu đầy đủ và những giải pháp đủ mạnh, sự phối hợp của nhiều ngành để giải quyết, để mỗi người đều ý thức được nếu lái xe, đi xe máy thì nên uống bao nhiêu cốc bia thôi, mấy chén rượu thôi, và tốt hơn nữa, để giúp họ thảo luận xem làm thế nào để từ chối uống nhiều hơn thế. Nhìn ở bức tranh rộng hơn, xã hội có rất nhiều người ủng hộ những giải pháp để kiềm chế tình trạng uống rượu bia rồi điều khiển phương tiện giao thông, chứ không chỉ hạn chế người say xỉn, và sẽ có rất nhiều giải pháp và đề xuất được xã hội đóng góp.

Câu chuyện cơ sở pháp lý của các đề xuất sẽ được bàn đến ở một dịp khác, nhưng tôi nghĩ, công chúng có quyền kỳ vọng ở một cách làm việc khác, hiệu quả và thiết thực của các cơ quan liên quan, để các giải pháp kiềm chế tai nạn giao thông có hiệu quả, hơn là chỉ sử dụng một giải pháp duy nhất, đề xuất tăng mức phạt.