“Đường bay vàng” có thực sự… là vàng?

"Đường bay vàng" có thực sự là vàng?

Mới đây, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng và Phó Thủ tướng Vương quốc Campuchia Sok An đã nhất trí tạo thuận lợi cho việc thiết lập đường bay thẳng Hà Nội – TPHCM. 

Theo phương án này, quãng đường bay sẽ được rút ngắn, thời gian bay giảm xuống 28 phút và có thể tiết kiệm được khoảng 300 triệu USD mỗi năm… Tuy nhiên vẫn còn những câu hỏi lớn đặt ra cần được giải quyết cho “đường bay vàng”.  

Dù không đi quá sâu vào nghiên cứu lĩnh vực này song TS Nguyễn Xuân Thủy cho rằng, ngành hàng không cũng có những đặc điểm riêng, giống như hệ thống tàu điện ngầm. Từ trước tới nay người ta thường nghĩ tàu điện ngầm hay đường hàng không phải nối thẳng từ điểm A đến B, nhưng thực tế không như vậy.

Chẳng hạn như tuyến tàu điện ngầm từ ga Hà Nội về Nhổn không phải nối thẳng mà phải bám theo đường giao thông, đi dưới lòng đường giao thông, vừa an toàn hợp lý lại vừa không ảnh hưởng đến kiến trúc của đô thị. Tất nhiên đối với đường hàng không thì điều kiện có khác nên việc thực hiện thuận lợi, dễ dàng hơn.

TS Thủy cho rằng, việc nghiên cứu đường bay thẳng là một “hướng đi tốt và phù hợp”. Bởi đường bay thẳng rõ ràng rút ngắn thời gian, khoảng cách, từ đó giảm bớt chi phí cho cả ngành hàng không và hành khách nữa. Vì hãng hàng không tiết kiệm được chi phí thì vé máy bay sẽ giảm đi.

Song điều quan trọng là nó có thể rút ngắn thời gian bay. Điều này rất quan trọng vì đối với vận tải hành khách thì thời gian giảm đi sẽ giải quyết được nhiều vấn đề. Nếu nhân rộng thành hàng chục hướng bay thẳng khác thì hiệu quả mang lại sẽ tương đối lớn.

Vẫn còn nhiều vấn đề cần phải giải đáp khi áp dụng đường bay thẳng

Tuy nhiên TS Thủy cũng cảnh báo phải lường trước những vấn đề có thể xảy ra trong hàng không khi áp dụng đường bay thẳng qua không phận của quốc gia khác. Nếu bay qua ở vùng trời Việt Nam mà xảy ra sự cố thì việc xử lý sẽ thuận lợi hơn so với bay qua bầu trời của nước khác. Chẳng hạn đường bay Hà Nội - Nha Trang, nếu có gặp trục trặc thì có thể hạ xuống sân bay nội địa gần nhất, như sân bay Đà Nẵng sẽ thuận lợi hơn. Nhưng nếu trong bầu trời nước khác thì có thể cũng hạ xuống được, nhưng chi phí và nhiều vấn đề nghiệp vụ khác có thể sẽ khó khăn hơn.

Ngành hàng không có những đặc thù riêng về điều khiển, dịch vụ và nhiều vấn đề khác nên nó phải phù hợp với đường bay mà họ cảm thấy thích ứng và hiệu quả. Nhưng vấn đề cần phải phân tích ở đây là tại sao nhiều năm nay lại không bay thẳng mà phải bay theo đường cong? Một thực tế khác cũng được nhiều người đặt ra là, có thể đường bay thẳng sẽ tiết kiệm chi phí và thời gian, nhưng lại mất lệ phí qua không phận nước bạn, nên chi phí tiết kiệm được không đáng kể.

Theo TS Thủy, điều này ngành hàng không cần đưa ra những con số và cần tính toán cụ thể xem hiệu quả đến đâu. Hiệu quả giữa bay thẳng và đường bay vòng hiện nay cái nào lớn hơn? Tuy nhiên chi phí không phận phải có giá quốc tế, không thể lấy bao nhiêu tùy thích và mức chi phí mỗi năm cũng không đến mức hàng trăm triệu USD. Nếu bay thẳng chỉ mất chi phí 1/2, hoặc 3/4 thì hiệu quả, ngoài ra chúng ta còn rút ngắn thời gian và tăng sức thu hút. Vì khi đó khách thấy thuận lợi họ sẽ đi nhiều hơn.

Ngoài những mặt được nhìn thấy, TS cũng cho rằng, cần phải hết sức cân nhắc: nếu bay thẳng thì mật độ bay của hai nước láng giềng có nhiều hay không? Nếu mật độ bay dày quá thì việc bay thẳng cũng không hẳn là tốt. Cũng giống như giao thông đường bộ, nếu có sự chồng chéo giữa các tuyến sẽ sinh ra ùn ứ, độ an toàn cũng không đảm bảo.

“Tuy Lào, Campuchia là hai nước nhỏ, nhưng bên cạnh họ còn có Ấn Độ, Thái Lan và nhiều nước khác phải qua không phận của họ. Mật độ bay ở các nước này cao hay không cũng là một vấn đề. Điều này ngành hàng không cần tính toán, trên cơ sở đó mà đưa ra đề xuất cụ thể” – TS Thủy nói.