Ý nghĩa của bếp lửa nhà sàn trong đời sống người Thái Tây Bắc

Trong nếp nhà sàn truyền thống, bếp không chỉ để nấu nướng mà còn là nét đẹp trong tiềm thức của mỗi con người Thái Tây Bắc.

Theo tập quán, người Thái thường ở nhà sàn. Trong mỗi nếp nhà sàn có hai gian bếp, ngoài để nấu nướng, bếp còn là nét đẹp trong tiềm thức của mỗi người con dân tộc Thái Tây Bắc.

Ý nghĩa của bếp lửa nhà sàn trong đời sống người Thái Tây Bắc
Bếp lửa nhà sàn người Thái Tây Bắc.

Trong nếp nhà sàn truyền thống của người Thái Tây Bắc, không thể thiếu bếp lửa. Ông Cà Văn Chung, người am hiểu văn hoá Thái, ở bản Co Pục, xã Chiềng Ngần, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La cho biết: "Bếp lửa rất cần thiết đối với một cái nhà sàn. Một ngôi nhà ấm cúng thì phải có bếp lửa, mà bếp lửa này theo phong tục của người Thái thì người ta thường nhờ bên ngoại làm cho. Là người anh em bên mẹ của chủ nhà thì tốt nhất. Nếu không có thì nhờ anh em bên vợ của mình làm cho cũng được. Làm bếp xong, bên ngoại cũng chính là người đại diện nhóm bếp đầu tiên cho gia chủ. Bếp lửa cũng thể hiện cho sự ấm cúng của gia đình, bếp ấm thì gia đình mới làm ăn tốt đẹp và phát đạt”.

Ngày xưa, mỗi gia đình người Thái thường có nhiều thế hệ cùng chung sống nên ngôi nhà sàn cũng thường có từ 3-5 gian; có 2 cầu thang lên xuống nhà đặt ở 2 đầu hồi và đặc biệt có 2 gian bếp trong nhà. Gian bếp phía dưới phòng ngủ của gia chủ tiếng Thái gọi là chi phay cốc, gian bếp ngoài cùng của gia đình gọi là chi phay pai. 2 bếp lửa này đều có công dụng, ý nghĩa nhân văn khác nhau và có những điều kiêng kỵ nhất định.

Trước đây, ở vùng nông thôn miền núi không có điện, vì thế bếp lửa là nơi thắp sáng, sưởi ấm cho cả gia đình, mọi công to việc lớn trong gia đình thường được mọi người ngồi quanh bếp lửa để bàn bạc, thống nhất. Cũng chính vì vậy mà  ít khi để ngọn lửa tắt, nhất là trong mùa đông giá lạnh ở miền núi Tây Bắc.

 

Ông Tòng Văn Hịa, người am hiểu văn hóa Thái ở bản Mòng, xã Hua La, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La cho biết: “Gian bếp chi phay cốc thường đặt ở phía dưới, đối diện với gian thờ tổ tiên của gia đình. Bếp này rất ít khi dùng để nấu nướng hàng ngày, thường chỉ để các cụ ông (người có tuổi) ngồi quây quần sưởi ấm, đun nước uống trà, điếu đóm theo thói quen. Khi nhà có khách quý đến thăm cũng sẽ trò chuyện tiếp khách tại vị trí này”.

Đặc biệt ở gian bếp phía dưới phòng ngủ của gia chủ (chi phay cốc), con cháu, nhất là phận dâu, con, chị em phụ nữ thì không được tự tiện sử dụng để đun nấu, hoặc ngồi ngang hàng với bề trên. Điều đó cũng có nghĩa thể hiện sự tôn trọng ông bà cha mẹ, giữ gìn tôn ti trật tự của gia phả. 

Ông Tòng Văn Hịa cho biết thêm: “Còn gian bếp chi phay pai, được đặt ở gian ngoài cùng nhất của nhà sàn. Bếp này là nơi dùng để đun nấu, ăn uống của cả gia đình và không có những điều kiêng kỵ riêng. Mọi sinh hoạt của gia đình chủ yếu diễn ra tại gian bếp này. Kể cả khi trong nhà có chị em sau sinh cũng ăn ngủ ngay cạnh bếp lửa này cho đến làm lễ đầy cữ cho bé (đầy tháng) mới được chuyển về phòng ngủ của vợ chồng, để tiện cho việc chăm bẵm mẹ và bé được khoẻ mạnh”.

Ngày nay, xã hội phát triển, đời sống kinh tế được nâng lên, thiết bị đun nấu cũng đa dạng và tiện lợi hơn trước, nhưng cơ bản gia đình người Thái ở trong bản vẫn duy trì bếp lửa. Trong các ngôi nhà sàn của bà con bây giờ, nếu không có 2 bếp lửa như xưa thì cũng phải có ít nhất một bếp. Điều này cho thấy bếp lửa thực sự có ý nghĩa trong đời sống của đồng bào.

Theo vov.vn

 
List comment
 
 
Quảng Nam: Triệt xóa tụ điểm xóc đĩa trong xưởng cưa bỏ hoang
icon

Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Quảng Nam cho biết đơn vị vừa triệt xóa một tụ điểm đánh bạc dưới hình thức xóc đĩa trong xưởng cưa bỏ hoang ở huyện Núi Thành.

 
 
Khởi tố 3 công an ở Hà Giang vì dùng nhục hình để điều tra
icon

Ngày 17/11, Cơ quan Điều tra VKSND tối cao đã tống đạt Quyết định khởi tố một Trưởng Công an thị trấn ở tỉnh Hà Giang và thuộc cấp để điều tra tội 'Dùng nhục hình' 

 
 
Hà Tĩnh: Vợ chồng hiếm muộn nhặt được bé trai trước cổng nhà trong đêm
icon

Tối 17/11, trao đổi với PV Infonet, ông Trương Quang Anh, Chủ tịch UBND xã Thạch Đài, huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh) cho biết, một người dân trên địa bàn nhặt được bé trai bị bỏ rơi trước cổng nhà trong đêm.

 
 
Người chồng đâm chết người khi cứu vợ có thể được miễn trách nhiệm hình sự không?
icon

Theo luật sư, hành vi làm chết người của người chồng trong lúc cứu vợ có thể được xem xét là 1 trong 7 trường hợp miễn trách nhiệm hình sự theo quy định mới trong Bộ luật Hình sự.

 
 
Học sinh lớp 4 nhặt được tiền rơi, đạp xe hơn 1km tới gửi công an
icon

Trên đường đi học em Đặng Đình Nam, học sinh lớp 4C, Trường tiểu học xã Phùng Xá (huyện Mỹ Đức, Hà Nội) đã nhặt được khoảng 3 triệu đồng. Em liền đạp xe đi bàn giao cho công an rồi mới đến trường.

 
 
Người đàn ông thoát chết trong vụ sạt lở kinh hoàng ở Quảng Nam kể lại giây phút hãi hùng
icon

Vừa thoát chết trong vụ sạt lở kinh hoàng sáng nay (17/11), giọng chưa hết run, anh Hồ Văn Hiêng (32 tuổi, trú xã Trà Linh, huyện Nam Trà My) kể lại khoảnh khắc đất đá ầm ầm đổ xuống, anh vứt xe máy bỏ chạy thục mạng.

 
Vụ con nghi ngáo đá đâm mẹ ruột tử vong: Bệnh án tâm thần không phải 'kim bài miễn tử'
icon

Theo luật sư, bệnh án tâm thần của kẻ đâm chết mẹ ruột không phải là 'kim bài miễn tử'. Đây chỉ là một trong những căn cứ để làm sáng tỏ tính chất và mức độ của hành vi phạm tội.

 
Bắt 3 đối tượng côn đồ ép thương lái mua hàng giá cao, thu tiền bảo kê ở Thanh Hóa
icon

Các đối tượng uy hiếp, ép chủ xe vào làng phải mua nguyên liệu của chúng với giá cao. Nếu mua hàng của người khác, chúng sẽ ép người mua phải nộp tiền chênh lệch 1 triệu đồng/tấn; người nào không nộp sẽ bị chúng chặn xe và đuổi đánh.

 
Tạm giữ hình sự đối tượng dùng dao đâm chết mẹ ruột
icon

Đối tượng Giang bị nghi đã sử dụng chất kích thích, dùng dao gọt hoa quả đâm mẹ tử vong.

 
Trộm hoa bị chủ vườn bắt quả tang, bỏ chạy mất dép cùng điện thoại, xe máy
icon

Đang cắt trộm hoa cúc thì bị chủ vườn phát hiện, kẻ trộm vội vã tháo chạy bỏ quên cả xe máy và điện thoại. Một lúc sau quay lại tìm xe, đối tượng đã bị công an bắt giữ.