Ý nghĩa của bếp lửa nhà sàn trong đời sống người Thái Tây Bắc

Trong nếp nhà sàn truyền thống, bếp không chỉ để nấu nướng mà còn là nét đẹp trong tiềm thức của mỗi con người Thái Tây Bắc.

Theo tập quán, người Thái thường ở nhà sàn. Trong mỗi nếp nhà sàn có hai gian bếp, ngoài để nấu nướng, bếp còn là nét đẹp trong tiềm thức của mỗi người con dân tộc Thái Tây Bắc.

Ý nghĩa của bếp lửa nhà sàn trong đời sống người Thái Tây Bắc
Bếp lửa nhà sàn người Thái Tây Bắc.

Trong nếp nhà sàn truyền thống của người Thái Tây Bắc, không thể thiếu bếp lửa. Ông Cà Văn Chung, người am hiểu văn hoá Thái, ở bản Co Pục, xã Chiềng Ngần, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La cho biết: "Bếp lửa rất cần thiết đối với một cái nhà sàn. Một ngôi nhà ấm cúng thì phải có bếp lửa, mà bếp lửa này theo phong tục của người Thái thì người ta thường nhờ bên ngoại làm cho. Là người anh em bên mẹ của chủ nhà thì tốt nhất. Nếu không có thì nhờ anh em bên vợ của mình làm cho cũng được. Làm bếp xong, bên ngoại cũng chính là người đại diện nhóm bếp đầu tiên cho gia chủ. Bếp lửa cũng thể hiện cho sự ấm cúng của gia đình, bếp ấm thì gia đình mới làm ăn tốt đẹp và phát đạt”.

Ngày xưa, mỗi gia đình người Thái thường có nhiều thế hệ cùng chung sống nên ngôi nhà sàn cũng thường có từ 3-5 gian; có 2 cầu thang lên xuống nhà đặt ở 2 đầu hồi và đặc biệt có 2 gian bếp trong nhà. Gian bếp phía dưới phòng ngủ của gia chủ tiếng Thái gọi là chi phay cốc, gian bếp ngoài cùng của gia đình gọi là chi phay pai. 2 bếp lửa này đều có công dụng, ý nghĩa nhân văn khác nhau và có những điều kiêng kỵ nhất định.

Trước đây, ở vùng nông thôn miền núi không có điện, vì thế bếp lửa là nơi thắp sáng, sưởi ấm cho cả gia đình, mọi công to việc lớn trong gia đình thường được mọi người ngồi quanh bếp lửa để bàn bạc, thống nhất. Cũng chính vì vậy mà  ít khi để ngọn lửa tắt, nhất là trong mùa đông giá lạnh ở miền núi Tây Bắc.

 

Ông Tòng Văn Hịa, người am hiểu văn hóa Thái ở bản Mòng, xã Hua La, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La cho biết: “Gian bếp chi phay cốc thường đặt ở phía dưới, đối diện với gian thờ tổ tiên của gia đình. Bếp này rất ít khi dùng để nấu nướng hàng ngày, thường chỉ để các cụ ông (người có tuổi) ngồi quây quần sưởi ấm, đun nước uống trà, điếu đóm theo thói quen. Khi nhà có khách quý đến thăm cũng sẽ trò chuyện tiếp khách tại vị trí này”.

Đặc biệt ở gian bếp phía dưới phòng ngủ của gia chủ (chi phay cốc), con cháu, nhất là phận dâu, con, chị em phụ nữ thì không được tự tiện sử dụng để đun nấu, hoặc ngồi ngang hàng với bề trên. Điều đó cũng có nghĩa thể hiện sự tôn trọng ông bà cha mẹ, giữ gìn tôn ti trật tự của gia phả. 

Ông Tòng Văn Hịa cho biết thêm: “Còn gian bếp chi phay pai, được đặt ở gian ngoài cùng nhất của nhà sàn. Bếp này là nơi dùng để đun nấu, ăn uống của cả gia đình và không có những điều kiêng kỵ riêng. Mọi sinh hoạt của gia đình chủ yếu diễn ra tại gian bếp này. Kể cả khi trong nhà có chị em sau sinh cũng ăn ngủ ngay cạnh bếp lửa này cho đến làm lễ đầy cữ cho bé (đầy tháng) mới được chuyển về phòng ngủ của vợ chồng, để tiện cho việc chăm bẵm mẹ và bé được khoẻ mạnh”.

Ngày nay, xã hội phát triển, đời sống kinh tế được nâng lên, thiết bị đun nấu cũng đa dạng và tiện lợi hơn trước, nhưng cơ bản gia đình người Thái ở trong bản vẫn duy trì bếp lửa. Trong các ngôi nhà sàn của bà con bây giờ, nếu không có 2 bếp lửa như xưa thì cũng phải có ít nhất một bếp. Điều này cho thấy bếp lửa thực sự có ý nghĩa trong đời sống của đồng bào.

Theo vov.vn

 
List comment
 
 
Đắk Lắk: Chia 4 nhóm thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2020 ứng phó với dịch bệnh
icon

Sở GD-ĐT tỉnh Đắk Lắk đã xây dựng các phương án cụ thể để ứng phó với dịch bệnh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020. Trong đó, công tác đo thân nhiệt, buộc thí sinh đeo khẩu trang, rửa tay sát khuẩn…sẽ được thực hiện nghiêm ngặt.

 
 
Thời tiết ngày 30/7: Áp thấp gần biển Đông, miền Bắc mưa rào
icon

Thời tiết ngày 30/7: Rãnh áp thấp nhiệt đới có trục Tây Bắc – Đông Nam đi qua Bắc Bộ gây mưa rào và dông rải rác; các tỉnh Trung Bộ đã chấm dứt nắng nóng, nhiệt độ giảm mạnh.

 
 
Đối tượng chém chết bạn gái cũ giữa đường đã tự tử tại nhà hoang
icon

Sau khi sát hại người phụ nữ từng có quan hệ tình cảm, Phan Công Cương (SN 1976, trú tại huyện Nghi  Lộc, Nghệ An) chạy trốn rồi thắt cổ tự tử tại một căn nhà hoang ở khu du lịch Bãi Lữ.

 
 
Lễ tang không cha mẹ đẫm nước mắt của 3 em nhỏ trong nhà cháy
icon

Ngay từ sáng sớm, rất đông người dân ở xã Kỳ Thư (Kỳ Anh, Hà Tĩnh) đã tới đưa tang ba cháu nhỏ tử vong trong vụ cháy nhà hôm qua 28/7. Cả đoàn người nín lặng, xót thương không thể cất lời, nước mắt cứ thế tuôn trào

 
 
Phun khử khuẩn nhà hàng pizza ở quận Cầu Giấy, nơi có nhân viên đi du lịch Đà Nẵng về
icon

Sáng nay, lực lượng chức năng thực hiện phong tỏa quán pizza trên phố Trần Thái Tông (Cầu Giấy, Hà Nội) và khu vực xung quanh để phun khử khuẩn.

 
 
Hung thủ vụ cướp Ngân hàng BIDV - Chi nhánh Ngọc Khánh đã bị bắt
icon

Hai nghi can gây ra vụ cướp táo tợn tại Ngân hàng BIDV Chi nhánh Ngọc Khánh ngày 27/7 vừa bị công an bắt giữ đêm qua và rạng sáng nay (29/7).

 
Sửa chữa mặt cầu Thăng Long trong 150 ngày, các phương tiện đi hướng nào?
icon

Việc phân luồng trên cầu Thăng Long mới bắt đầu thực hiện, nhiều lái xe còn chưa quen với hướng đi mới. Nhờ có lực lượng CSGT hướng dẫn các phương tiện đi qua đường khác nên tài xế yên tâm hơn, không lo lạc đường.

 
Dự báo thời tiết 29/7, miền Trung giảm nhiệt, sắp dứt nắng nóng
icon

Dự báo thời tiết hôm nay 29/7, các tỉnh từ Nghệ An đến Phú Yên có nắng nóng với nền nhiệt độ cao nhất phổ biến 34-36 độ; từ ngày 30/7, nắng nóng sẽ kết thúc ở khu vực này.

 
Nghệ An cách ly 9 người từng tiếp xúc với bệnh nhân 435
icon

Trước khi phát hiện dương tính với virus SARS-CoV-2, BN 435 từng về thăm quê ở Nghệ An. Hiện 9 người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân này đang được cách ly, theo dõi chặt chẽ.

 
Vụ cháy nhà ở Hà Tĩnh: 3 con nhỏ đã tử vong, người mẹ nguy kịch
icon

Chiều 28/7, trao đổi với PV, bác sĩ Hoàng Song Hào, Trưởng phòng Quản lý chất lượng BVĐK tỉnh Hà Tĩnh cho biết, sau khi nhập viện được 1 giờ, bé V.L.M.P đã tử vong.