Giếng đá ong, quê bạn có không?

Nông thôn hiện đại hóa còn có cả nguồn nước máy dẫn về. Thế nhưng một số gia đình vẫn giữ lại giếng đào.

Mùa này nắng nóng như sôi. Buổi trưa nằm trong nhà không có một cọng gió, bật quạt máy hết cỡ mà vẫn lăn qua lăn lại không ngủ được. Nghe ngoài sân tiếng dội nước ào ào, tôi bật dậy ngó, thì ra cậu tôi đang xách từng gầu nước dội lên người. 

“Trưa nắng thế này mà cậu tắm à?”, tôi hỏi. “Mát lắm”, cậu nói. “Cháu coi nước trong veo luôn, giếng nhà ta là trong mát nhất thế giới. Cậu nói thiệt luôn đó”. Tôi cười, gật gù xác nhận cho cậu vui, sẵn ra vốc ít nước rửa mặt luôn cho tỉnh. 

Nước mát quá. Nguồn nước trong vắt, rười rượi xua tan cái oi ả mùa hè. Nhìn xuống giếng một màu xanh thăm thẳm, soi một khoảng trời quê.

Tôi chợt nhớ cái thời nhà ai cũng có một cái giếng đào trước nhà. Đi ra đồng về, các mẹ các chị rửa chân. Sáng sớm, chị tôi thường mang quần áo ra giếng giặt giũ.

Gần giếng có trồng mấy khóm sả và hương nhu. Có những hôm chị gội đầu bằng nước nấu từ lá sả và lá hương nhu, nhờ tôi xách nước giùm. Mùi thơm tỏa ra từ mái tóc dài đen mượt của chị. Mọi cái giếng đều gắn liền với ký ức làng quê, những sinh hoạt đời thường yên lành, êm ả.

Giếng đá ong luôn cho dòng nước mát lạnh giữa ngày hè
Giếng đá ong luôn cho dòng nước mát lạnh giữa ngày hè

Giếng thường được làm bằng gạch hoặc xi măng, nhưng tuyệt vời nhất là giếng đá ong. Loại đá kỳ diệu của thiên nhiên có màu nâu đỏ từng được dùng xây tường, xây thành ngày xưa và xây giếng.

Đá ong khi ở trong đất vẫn còn mềm, khai thác lên cần được phơi khô, rồi các thợ đá sẽ đục đẽo đá tạo nên hình dạng khác nhau.

Đá đẽo làm phiến vuông vức hình chữ nhật thì xây thành, xây tường. Vẫn còn những di tích tường thành cổ xưa xây bằng đá ong sót lại ở vùng đất này sau những bể dâu. Đá đẽo cong ghép lại tạo thành cung tròn uốn theo hình giếng.

Rải rác trong các ngôi nhà quê là những giếng xây bằng đá ong nước trong vắt. Với tính chất “đông ấm hạ mát”, lại lọc nước tốt nên giếng nước đá ong hệt như một máy lọc nước và máy nóng lạnh tự nhiên. 

 

Mùa hè, nước kéo lên từ giếng trong mát; mùa đông buốt giá, nước từ giếng kéo lên lại ấm. Bây giờ, ở thành phố có những gia đình biết được giá trị tuyệt vời của đá ong nên dùng loại đá này trong kiến trúc nhà cửa.

Ở quê, loại đá mộc mạc này vẫn gắn cùng những giếng nước hiền hòa, cạnh đó là khóm sả, hương nhu, cái chum bằng đất nung, cái gáo dừa múc nước, cùng những hàng rào chè được xén rất khéo bao bọc quanh nhà…

Lấy nước từ giếng, dĩ nhiên phải xách bằng tay nên tốn công. Nhà có điều kiện, muốn đỡ mất công sức sẽ làm thêm một chiếc ròng rọc để dễ dàng lấy nước. Có lẽ vì vậy mà sau này để tiện lợi hơn, người ta làm giếng bơm có động cơ điện, chỉ cần bơm lên là xong. 

Nông thôn hiện đại hóa còn có cả nguồn nước máy dẫn về. Thế nhưng một số gia đình vẫn giữ lại giếng đào. Sự phát triển thường đi kèm với những trả giá, đánh đổi, trong đó có nguồn nước sạch, không khí sạch…

Sông ngòi bây giờ không còn trong trẻo, chất lượng nước nguồn giảm nhiều. Nước giếng vẫn mát lành đấy, nhưng ít nhà dùng để nấu nước, mà chủ yếu dùng cho tắm táp, giặt giũ, tưới cây…

Ngày trước đi làm về, nóng khát quá người quê tôi thường múc nước trong chum cạnh giếng mà uống ừng ực, ấy vậy mà không thấy bị đau bụng. Giờ thì không ai làm như vậy nữa. Nhà nào không thích nước máy, có thể lấy nước giếng đun sôi để nguội rồi mới uống. Xét cho cùng, ăn chín uống sôi vẫn đảm bảo nhất về nguyên tắc vệ sinh. 

Những ngày mùa hạ oi ả ngột ngạt này, càng thấy giá trị của một nguồn nước trong, một ngọn gió lành, một không gian xanh mát. Cúi đầu soi vào giếng đá ong, thấy cả một khoảng trời quê. Nhắm mắt lại vẫn nghe thoang thoảng hương sả hương nhu, cảm nhận hơi nước mát mà thấm lòng… 

An Duyên

Người phụ nữ dũng cảm trèo xuống giếng sâu hơn 15m để cứu chú chó

Người phụ nữ dũng cảm trèo xuống giếng sâu hơn 15m để cứu chú chó

Hình ảnh người phụ nữ dũng cảm đu dây xuống giếng sâu hơn 15 m để cứu một chú chó khiến người xem vô cùng cảm phục.

Theo www.phunuonline.com.vn

 
List comment
 
 
Huyền tích “rừng giếng ngọc”
icon

Trong tiết trời giao mùa cuối đông đầu xuân, đứng giữa nắng non cùng gió đông se lạnh tại điểm dốc cao vắt ngang núi Cù (xã Bản Cái, Bắc Hà) nhìn xuống thũng lũng rộng lớn Làng Cù thấy cả mảng xanh đằm thắm như một “giếng ngọc”.

 
 
Bắc Ninh: Cận cảnh phiên chợ Âm - Dương họp lúc nửa đêm, có thể mua bán bằng... tiền âm phủ
icon

Chợ không phải là nơi mua may bán rủi như nhiều chợ nơi khác, do các mặt hàng ở đây chỉ đơn thuần là tiền vàng mã...mọi thứ diễn ra dưới cái ánh sáng le lói của nến và đèn dầu.

 
 
Bản biên giới đầu tiên gắn số nhà sàn như nhà phố ở Thanh Hóa
icon

Để phát triển du lịch cộng đồng và quản lý các hộ dân trong bản thuận lợi hơn, những ngôi nhà sàn tại xã vùng biên ở Thanh Hóa đã được gắn số nhà theo thứ tự.

 
 
Đấu trường sinh tử giữa hổ và voi ‘độc nhất’ ở Cố đô Huế
icon

Đấu trường Hổ Quyền ở Cố đô Huế được so sánh với Colosseum thời La Mã cổ đại. Đây là nơi diễn ra những trận đấu sinh tử giữa voi và hổ vào thời nhà Nguyễn.

 
 
Kể chuyện trăm năm: Hồi đó làm tranh vui lắm!”
icon

“Tranh thờ, tranh cảnh, tranh treo tường, tranh treo cửa buồng… mua xài tết cô bác ơi”. Tiếng rao sang sảng giữa sớm mai làm tôi nhớ những ngày giáp tết...

 
 
Tết đủ đầy bánh chưng, dưa hành, nơi xa xứ vẫn canh cánh nhớ quê
icon

Với những người đang lao động, làm việc nơi xa xứ không thể về nước đoàn tụ gia đình, dịp Tết đến, nỗi nhớ nhà, nhớ quê càng da diết hơn.

 
Hà Tĩnh: Cháy lớn tại cửa hàng kinh doanh điện nước ngay sau thời khắc giao thừa
icon

Một vụ cháy vừa xảy ra ngay sau thời khắc giao thừa tại cửa hàng điện nước của ông Lê Xuân Chiến (SN 1977, thôn Kỷ Các, xã Tân Lâm Hương, huyện Thạch Hà, Hà Tĩnh).

 
Làng nghề ngoại thành Hà Nội tất bật chuẩn bị đón Giao thừa
icon

Những ngày cuối năm các làng nghề đều tất bật chuẩn bị hàng hóa để ra Tết có hàng bán cho nên chỉ khi đóng cửa hàng, lán xưởng thì nhà nhà mới có thời gian để sắm sửa, trang trí nhà cửa đón xuân mới.

 
Cây pơ mu, sa mu dầu hơn 1.000 năm tuổi trong khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên
icon

Cây di sản pơ mu, sa mu dầu hơn 1.000 năm tuổi với đường kính rộng lên đến hơn 3m nằm trên đỉnh núi cao gần 1.500m tại Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên (Thanh Hóa) được bảo vệ, chăm sóc cẩn thận.

 
Độc đáo căn hầm ghép đá bí mật giữa rừng già
icon

Trong một lần đi rừng, cựu binh Trần Xuân Thế (SN 1963, trú xã Nghĩa Mai, huyện Nghĩa Đàn, Nghệ An) cùng một số người bất ngờ phát hiện căn hầm bí mật được ghép bằng đá rất độc đáo.