Đề xuất đánh thuế nhà 700 triệu: Cách tính hợp lý thì "thuế cao giá nhà giảm"!

GS Đặng Hùng Võ

Nên đánh thuế nhà theo diện tích

Theo đó với nhà ở, Bộ Tài chính đưa ra 2 phương án đánh thuế: Một là đối với nhà ở có giá trị từ 700 triệu đồng trở lên; hai là nhà ở có giá trị 1 tỷ đồng trở lên. Bộ Tài chính chọn phương án tính thuế với nhà ở có giá trị từ 700 triệu đồng trở lên. Mức thuế suất được áp dụng cho phần vượt lên ngưỡng quy định là 0,4%.

Giải thích lý do không đồng ý cách đánh thuế mà Bộ Tài chính đề xuất, ông Võ cho rằng, Bộ Tài chính đánh thuế theo giá trị, mà đánh theo giá trị là kìm hãm sự đầu tư phát triển. Người ta sẽ không muốn đầu tư những căn nhà có giá trị cao, đặc biệt mô hình thành phố thông minh, nhà thông minh… trong tương lai sẽ không  có cơ hội phát triển. Vì chắc chắn người ta không muốn đầu tư xong phải chịu thuế.

“Trên thế giới hiện nay, nhiều nước thực hiện đánh thuế nhà theo diện tích sử dụng mà cụ thể là bình quân diện tích trên đầu người. Mục tiêu thuế nhà không phải đánh vào tài sản nhà mà người ta đánh vào sự hiện diện của cư dân đang sử dụng hạ tầng và dịch vụ công cộng tại khu dân cư đó.

Bởi vì hiện nay chúng ta phải phát triển hạ tầng, dịch vụ công cộng tại các đô thị mà chúng ta vẫn cứ loanh quanh đi tìm nguồn vốn vay, đi tìm trái phiếu Chính phủ thậm chí ngân sách từ nguồn khác chuyển sang để đầu tư phát triển hạ tầng và dịch vụ công cộng, điều đó là vô lý.  Người sử dụng phải trả cho việc đó. Do đó các nước quan điểm đánh thuế nhà là đánh vào sự hiện diện của cư dân tại chỗ đó. Thuế nhà được sử dụng để nâng cấp hạ tầng đô thị và dịch vụ công cộng đô thị cũng như giải quyết những vấn đề về môi trường… Ở những nước đánh thuế nhà là đủ để giải quyết những câu chuyện hạ tầng đô thị”- GS Đặng Hùng Võ nêu.

Nguyên Thứ trưởng Bộ TN & MT cũng kiến nghị, nên đánh theo diện tích và bình quân diện tích trên bình quân đầu người. Ví dụ một nhà 100m2 thì 4 người sử dụng khác với 6 người sử dụng. Như thế sẽ dễ dàng tính toán và đảm bảo công bằng, đúng mục đích của sắc thuế này là sử dụng nhà đất hiệu quả. Cần đặt ra ngưỡng diện tích để tính thuế, giống như thuế thu nhập cá nhân là thu nhập tính thuế.

GS Đặng Hùng Võ cũng đưa ra giải pháp nên tính thuế lũy tiến đối với nhà ở, tức là sử dụng càng nhiều sẽ phải nộp nhiều tiền thuế. Như ngưỡng trên 25m2 mới phải nộp thuế, từ 25-50m2 là một mức thuế, 50-75m2 sẽ có mức thuế cao hơn... Mục đích là để người dân sử dụng phù hợp, hiệu quả.

“Nên lấy mức bình quân diện tích nhà ở mà Chính phủ đề ra đến năm 2020 là 25m2/người là ngưỡng không chịu thuế. Phần diện tích vượt ngưỡng này mới phải tính thuế nhằm đảm bảo người dân có nhà để ở”- ông Đặng Hùng Võ kiến nghị.

Tăng thuế sẽ giảm giá nhà đất

Đối với việc nâng thuế đất, ông Võ cho rằng sẽ loại trừ được hiện tượng đầu cơ, tích trữ về đất sẽ làm giảm giá nhà đất xuống. “Sắc thuế này có tác dụng tốt đó là một trong những nguyên tắc “thuế cao thì giá sẽ thấp”, thuế thấp và giá cao. So sánh với các nước trên thế giới cứ nước nào thuế cao thì giá đất thấp và ngược lại nước nào để thuế thấp gì giá đất sẽ cao. Việc chúng ta nâng thuế đất lên thì đương nhiên giá nhà đất sẽ giảm đi. Giảm đi có nghĩa là chi phí đầu vào cho BĐS trong quá trình sản xuất hàng hóa giảm xuống, giá trị hàng hóa sẽ giảm như vậy nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tuy nhiên ông Võ cũng lưu ý cần đánh thuế  đất theo giá trị, đánh thuế nhà theo diện tích nhưng mỗi vùng khác nhau thì tỷ suất thuế cũng phải khác nhau. Ví dụ TP vệ tinh thì thuế suất thấp hơn ở vùng Hà Nội.

“Nếu áp dụng như vậy sẽ có tác động phân bổ lại dân cư đô thị. Những người thấy rằng không đủ để ở phố Hàng Bài thì họ tìm cách về Xuân Mai.  Lúc đó kết nối thành phố vệ tinh với trung tâm Hà Nội mới có nghĩa chứ còn như hiện nay tất cả mọi người đều đổ dồn về các quận trung tâm TP Hà Nội. Các  quận này hiện phải chứa đựng rất nhiều cư dân ở các nơi khác đổ đến. Chúng ta nói hạ tầng không đủ, nhà chung cư xây san sát như thế này đi lại ra làm sao… tất cả những vấn đề này có căn nguyên từ việc  thuế nhà, đất rất thấp nên ai cũng muốn về  trung tâm Hà Nội” – ông Võ nói.

Thuế đất thấp thì ai cũng muốn mua và giữ đất. Do thuế đất phi nông nghiệp hiện chỉ ở mức 0,03% nên đất mới bị đầu cơ nhiều, có người giữ hàng chục hecta đất rồi để không đó mà bị tính thuế chỉ có vài trăm ngàn đồng mỗi năm. Nếu thuế đất phi nông nghiệp cao, người dân sẽ cân nhắc việc "ôm" đất, phải tính toán khai thác đất như thế nào cho hiệu quả. Thuế đất cao sẽ hạn chế được việc hàng ngàn biệt thự liền kề, khu đất để hoang cả chục năm như đang xảy ra ở Hà Nội, Bắc Ninh. Hay như việc Hà Nội có cả dự án giãn dân khu vực phố cổ sang Việt Hưng nhưng rồi không ai hưởng ứng, dự án vẫn cứ chềnh ềnh ra. Khu phố  cổ vẫn cứ đông đúc, người dân vẫn bám lấy nơi đây là bởi vì thuế rất thấp. Nếu thuế cao lên họ sẽ cân nhắc không ở trung tâm Hà Nội nữa nên chuyển sang Việt Hưng cơ hội tốt hơn. 

“Rõ ràng, khi chúng ta nâng thuế cao lên thì mọi người ở đâu là phải cân nhắc, mình có công việc  gì, thu nhập bao nhiêu có khả năng trả đủ thuế tại khu vực đó hay không? Tự khắc người ta sẽ cân nhắc và tự phân bổ lại, tự sắp xếp lại mật độ cư dân đô thị như thế thuận lợi hơn rất nhiều”- ông Võ nhấn mạnh.

Một lần nữa, cựu Thứ trưởng Đặng Hùng Võ khẳng định “việc tăng thuế là hợp lý nhưng đánh như thế nào để có tác dụng tốt về mọi mặt thì đó là câu chuyện phải bàn”.