Cội nguồn quan hệ Việt Nam - Bulgaria

Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫy chào nhân dân thủ đô Sofia. Ảnh: Cục Lưu trữ Quốc gia Bulgaria

Cách đây gần 60 năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dẫn đầu Đoàn đại biểu Đảng và Nhà nước Việt Nam sang thăm hữu nghị chính thức nước Cộng hòa nhân dân Bulgaria từ ngày 13 đến 17 tháng 8 năm 1957, theo lời mời của Trung ương Đảng Cộng sản Bulgaria, Đoàn Chủ tịch Quốc hội và Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa Nhân dân Bulgaria. 

Trong thời gian ở thăm Bulgaria, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có các cuộc hội đàm và hội kiến với Bí thư thứ nhất Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Bulgaria Todor Jivkov, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Quốc hội Georgi Damianov, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Anton Yugov…; thăm một số cơ sở kinh tế, văn hóa, khoa học ở thủ đô Sofia và thành phố Plovdiv. Ở những nơi đến thăm, Chủ tịch Hồ Chí Minh và những người cùng đi đã được nhân dân Bulgaria nồng nhiệt chào mừng, thể hiện tình cảm cao quý và tình hữu nghị thân thiết của nhân dân Bulgaria đối với nhân dân Việt Nam.

Đông đảo nhân dân thủ đô Sofia dự mít tinh chào mừng Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 13-8-1957. Ảnh: Cục Lưu trữ Quốc gia Bulgaria

Trong bài phát biểu tại Đoàn Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa nhân dân Bulgaria ngày 14 tháng 8, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói rằng: “Nhân dân Việt Nam và nhân dân Bulgaria có mối quan hệ từ lâu nhưng là quan hệ bí mật. Bây giờ tôi mới có thể tiết lộ bí mật này… Trước khi tôi bắt đầu hoạt động bí mật ở Trung Quốc thì diễn ra hội nghị bí mật của Quốc tế Cộng sản. Đồng chí Georgi Dimitrov và Vasil Kolarov có mặt tại hội nghị này. Lúc đó Georgi Dimitrov là Tổng Bí thư Quốc tế Cộng sản. Hai đồng chí đã ra chỉ thị về công tác của chúng tôi. Tôi và các đồng chí Việt Nam cố gắng thực hiện những chỉ thị đó và đã đạt được những kết quả tốt đẹp. Đó chính là cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng 8 năm 1945, chúng tôi đã giành được chính quyền và đến tháng 9 thì thành lập nhà nước dân chủ nhân dân…  Cuối cùng thắng lợi đã đến nhờ sự nỗ lực của tất cả nhân dân trong phe xã hội chủ nghĩa, tựu chung đây cũng là kết quả của chỉ thị theo tinh thần Mác Lê-nin của Georgi Dimitrov và Vasil Kolarov. Chính vì vậy, mối quan hệ giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân Bulgaria đã có từ lâu rồi. Hôm nay tôi mới tiết lộ bí mật này”. 

Điều bí mật mà Chủ tịch Hồ Chí Minh tiết lộ trong chuyến thăm Bulgaria cách đây gần 60 năm là các cuộc gặp bí mật giữa Nguyễn Ái Quốc với Georgi Dimitrov và Vasil Kolarov (hai nhà lãnh đạo của Quốc tế Cộng sản người Bulgaria) trong thời gian hoạt động bí mật tại Quốc tế Cộng sản. Thực hiện chỉ thị của Quốc tế Cộng sản, với tư cách là Ủy viên thường trực Bộ Phương Đông, trực tiếp phụ trách Cục Phương Nam, Nguyễn Ái Quốc đã trở về châu Á vận động phong trào cách mạng ở Đông Dương và triệu tập Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 3-2-1930. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam do Hồ Chí Minh đứng đầu, nhân dân Việt Nam đã tiến hành Cách mạng Tháng 8 thắng lợi, giành chính quyền về tay nhân dân. Ngày 2-9-1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam châu Á. Ngày 6-1-1946, tổng tuyển cử tự do trong cả nước đã được tổ chức để bầu ra Quốc hội đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Quốc hội Bulgaria. (Ảnh: Cục Lưu trữ Quốc gia Bulgaria)

Gần 60 năm đã trôi qua, nhưng chuyến thăm Bulgaria của Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi để lại dấu ấn sâu sắc trong quan hệ gữa hai nước Việt Nam và Bulgaria. Chính các cuộc gặp giữa Nguyễn Ái Quốc với Georgi Dimitrov và Vasil Kolarov trong thời gian hoạt động bí mật ở Quốc tế Cộng sản từ cuối những năm 1920 của thế kỷ XX, đã đặt nền móng và là dấu mốc quan trọng trong lịch sử phát triển quan hệ giữa hai nước. Đó cũng chính là điều bí mật mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiết lộ trong chuyến thăm Bulgaria năm 1957.

Nhân dịp chuyến thăm chính thức Cộng hòa Bulgaria của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, điểm lại một số sự kiện quan trọng trong hơn 65 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước để thấy rằng, trải qua những bước thăng trầm của lịch sử, quan hệ truyền thống giữa hai nước Việt Nam và Bulgaria không ngừng được củng cố và phát triển tốt đẹp. Trong những năm gần đây, các chuyến thăm cấp cao như Tổng thống, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội… giữa hai nước được duy trì nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học công nghệ, an ninh, quốc phòng… đi vào chiều sâu và có hiệu quả thiết thực.