Còn đâu làng gốm Phnom Pi

Làng gốm Phnom Pi của người dân Khmer ấp An Thuận, xã Châu Lăng, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang có khoảng trăm năm nay. Điểm khác biệt ở làng gốm này là tất cả sản phẩm đều được làm thủ công.

Làng nghề truyền thống hiếm hoi

Hơn trăm năm qua, làng nghề gốm An Thuận đã làm phong phú thêm đời sống văn hóa, tinh thần của người Khmer tại huyện Tri Tôn nói riêng, tỉnh An Giang nói chung. Những kiểu dáng sản phẩm, những hoa văn được thể hiện trên thân gốm, những thao tác nắn, dập, vuốt, chuốt láng hoặc in hoa văn cho sản phẩm đều bằng những động tác thủ công. Các mặt hàng chủ lực gồm: lu, nồi, cà ôm, cà ràng, bình hoa, khuôn bánh… đều thể hiện sự sáng tạo, trình độ tay nghề của từng cá nhân. Điều đáng trân quý là tinh thần đoàn kết chung tay trong cộng đồng người Khmer nơi đây vừa tạo được cuộc sống ổn định cho từng gia đình mà còn góp phần giữ gìn nét văn hóa dân gian truyền thống đã được truyền dạy qua bao thế hệ.

Còn đâu làng gốm Phnom Pi
Một nghệ nhân ở làng nghề An Thuận. Ảnh: Thanh Liêm

Bà Kim Thia, 70 tuổi ngụ xã Châu Lăng tự hào nói: “Tôi làm nghề này đã gần 60 năm rồi, gia đình tôi có 5 người cùng nghề với nhau. Thấy đơn giản nhưng đòi hỏi rất nhiều yếu tố lắm bởi mình chỉ làm bằng tay, nhìn bằng mắt mà không hề có một máy móc nào. Tất cả chỉ bằng kinh nghiệm mà thôi”.

Bà Thia cung cấp một số công đoạn quan trọng, đất sét phài lấy từ chân núi Nam Quy mới có độ bền, sáng, đẹp ( nếu dùng đất nơi khác thì sản phẩm có màu đen hay xám, nung rất lâu nhưng độ bền kém). Sau khi mang về phải nhào nắn rất nhiều lần rồi tiến hành gia công sản phẩm các loại; sau khi định dạng phải đem phơi nắng từ 2 đến 3 ngày phụ thuộc thời tiết rồi mang vào lo nung bằng củi ( trước đây nung bằng rơm). Khi thấy sản phẩm chuyển sang màu gạch tôm thì mang ra để nguội và xuất bán.

Còn đâu làng gốm Phnom Pi

Một công đoạn sản xuất thô ở làng nghề An Thuận. Ảnh: Thanh Liêm

Thời hoàng kim nay còn đâu

 

Nhiều người dân ở làng gốm này còn nhớ như in vào những ngày giáp Tết (khoảng mùng 10/12 âm lịch) là xóm nầy trắng đêm không ngủ để sản xuất sản phẩm kịp cung cấp cho các tỉnh thành, nhiều nhất là vương quốc Campuchia bởi bên ấy có nét sinh hoạt khá tương đồng với đời sống người Khmer của Việt Nam. Cạnh đó là cự li di chuyển khoảng 40 km là đến ranh giới Việt  - Cam. Phương tiện vận chuyển hàng hóa rất đa dạng như: xích lô đạp, xe lôi cải tiến, ghe, tàu, xe tải...Từ đó làng gốm nầy ăn tết rất muộn ( thường từ mùng 4 tết đến mừng 10/tháng giêng). Hầu hết nhà nào cũng có từ 2 đến 4 lao động làm nghề nầy, riêng phụ nữ, trẻ con, người già không được làm các công đoạn nặng nhọc như : giã đất, trộn đất, đốt lò, bốc vác.

Còn đâu làng gốm Phnom Pi
Một số sản phẩm hoàn chỉnh. Ảnh: Thanh Liêm
Còn đâu làng gốm Phnom Pi
Một số sản phẩm hoàn chỉnh. Ảnh: Thanh Liêm

Những năm trở lại đây, làng nghề này trở nên vắng lặng bởi xu hướng người tiêu dùng đã chuyển sang sử dụng các vật dụng bằng kim loại với những ưu thế: bền, nhẹ, dễ lau chùi...các thương lái trong và ngoài nước cũng đã không còn ưa chuộng những sản phẩm bằng gốm vì khó vận chuyển, dễ bể, cồng kềnh, lãi không cao...

Bà Thi Toan, ngụ ấp An Thuận lo lắng nói: “ trước đây mỗi lao động có thu nhập từ 100.000 đến 120.000 đồng/ngày phụ thuộc tay nghề, công đoạn, tuy không nhiều nhưng đã giúp xóm nầy ổn định cuộc sống bởi toàn bộ người lao động là dân tộc Khmer nghèo, không đất sản xuất, không có tay nghề, đa số là phụ nữ, người già và trẻ em. Giờ thì thất nghiệp rồi. Đã vậy nguồn đất sét giờ rất hiếm hoi do nhà chùa đã không cho lấy đất nữa vì sợ sạt lỡ. Vậy là khó càng thêm khó. Giờ chỉ trông chờ nhà nước có biện pháp hỗ trợ để mình chuyển nghề nhưng không biết đến bao giờ”.

Theo ý kiến chung của nhiều nghệ nhân đã bám nghề hàng chục năm qua, đa phần đều muốn lưu giữ lại làng nghề truyền thống cổ xưa của ông cha, đó cũng là hồn cốt, là nét văn hóa đặc trưng của người Khmer tại xã Châu Lăng mà nếu mất đi thì cũng rất khó để phục hồi. Muốn vậy Nhà nước cần tích cực hỗ trợ việc giới thiệu quãng bá sản phẩm đến với du khách trong và ngoài nước; các điểm du lịch, vui chơi giải trí; các cơ sở tiêu thụ sản phẩm qui mô lớn; hỗ trợ vốn vay để mở rộng qui mô sản xuất; mời nhiều nghệ nhân có tay nghề cao truyền dạy thêm các phương pháp, kỹ thuật mới nhưng vẫn giữ được cách tạo hình truyền thống...

Trương Thanh Liêm

Chủ đề :

Dân tộc

 
List comment
 
 
Hà Nội: Chuyển miếu thờ ở đảo Kim Châu đến nơi phù hợp
icon

Cùng với việc phục dựng tòa Phương Đình và tôn tạo gò Kim Châu thuộc hồ Văn, di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, miếu thờ ở đảo Kim Châu sẽ được chuyển đến một nơi phù hợp.

 
 
Hà Nội: Tạo điều kiện hoạt động ổn định cho các hội thánh, điểm nhóm Tin lành
icon

Tại Hà Nội, các hội thánh, điểm nhóm Tin lành được xem xét tạo điều kiện hoạt động ổn định, tăng dần về số lượng hệ phái, điểm nhóm lẫn số lượng tín đồ

 
 
Nhiều thông tin sai lệch về tự do tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam
icon

Báo cáo tự do tôn giáo quốc tế mới đây của Bộ Ngoại giao Mỹ có nhiều thông tin sai lệch về tình hình tôn giáo, tín ngưỡng của Việt Nam.

 
 
Di tích chùa Vĩnh Nghiêm: Bảo tồn, phát huy gắn với phát triển du lịch
icon

Nhiều giải pháp sẽ được triển khai nhằm bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt chùa Vĩnh Nghiêm (Bắc Giang), để nơi đây trở thành điểm hấp dẫn du lịch và nơi sinh hoạt tín ngưỡng.

 
 
Thái Nguyên: Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo
icon

Với những giải pháp đồng bộ trong công tác quản lý nhà nước, hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên cơ bản ổn định, nề nếp, tuân thủ pháp luật, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của một bộ phận nhân dân.

 
 
Người giữ lửa văn hóa truyền thống dân tộc Cao Lan
icon

Được mệnh danh là “bảo tàng sống” của văn hóa dân tộc Cao Lan, ông Sầm Văn Dừn vẫn ngày đêm miệt mài tìm cách bảo tồn và truyền dạy văn hóa cho thế hệ trẻ.

 
Ưu tiên đầu tư phát triển kinh tế vùng dân tộc thiểu số và miền núi
icon

Cơ sở hạ tầng thiết yếu được đầu tư xây dựng ngày càng đồng bộ, đời sống vật chất tinh thần của đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh, bền vững hơn.

 
Đắk Lắk: Nhiều giải pháp bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
icon

Nằm ở vị trí trung tâm vùng Tây Nguyên, tỉnh Đắk Lắk không chỉ thu hút sự quan tâm của cộng đồng trong và ngoài nước bởi tiềm năng về vị trí địa lý, về tài nguyên thiên nhiên mà còn bởi bản sắc văn hóa đặc trưng độc đáo.

 
Cần xử lý triệt để nạn xuyên tạc Phật giáo
icon

Nhiều ý kiến kiến nghị các cơ quan chức năng cần phối hợp xử lý triệt để, không để tình trạng xuyên tạc Phật giáo tái diễn trong thời gian tới.

 
Khuyến khích kính mừng Phật đản trực tuyến
icon

Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam khuyến khích các hình thức kính mừng Phật đản trực tuyến, online trong mùa Phật đản Phật lịch 2565 – Dương lịch 2021.