Chống lãng phí thì lãnh đạo phải làm gương

Chiều nay 6/6, Quốc hội tiến hành thảo luận ở tổ về dự án Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (sửa đổi).

Đại biểu Võ Thị Dung (TP. Hồ Chí Minh) nêu ý kiến, Luật thực hành tiết kiệm chống lãng phí sửa đổi đã được tiếp thu. Tuy nhiên, mục tiêu ban đầu là làm sao khác phục được những bất cập trong quá trình thực thi vẫn chưa bao quát, đặc biệt là tính khả thi. Tác dụng của luật rõ ràng chưa đi vào thực tế chứ nhiều đặc biệt là lãng phí trong khu vực nhà nước như Vinalines,Vinashin…

Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh thảo luận tại tổ.

“Tôi cũng băn khoăn về tính khả thi vì trong luật vẫn đề cập đến yếu tố “khuyến khích”, mà đã khuyến khích thì không ổn như điều 4 của luật này hay “triển khai phong trào” thì không gọi là luật. Tính kêu gọi, vận động, tuyên truyền vẫn nhiều chứ không phải chế tài xử lý. Theo tôi điều 4 đã xác định chống lãng phí là trọng tâm nhưng cũng chỉ là chủ trương, quan điểm”, bà Dung nói.

Cũng theo bà Dung, dự án luật sửa đổi cũng có quy định về giám sát, nhưng quy định thì phải khả thi. Chẳng hạn, quy định Mặt trận tổ quốc có trách nhiệm giám sát, còn các tổ chức khác thì sao, họ cũng có quyền giám sát. Tuy nhiên cần phải nêu cơ chế thực hiện ra sao. Đề cao vai trò giám sát trong xã hội nhưng thực chất không có quyền gì cả.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP HCM) nhận định, từ khi có luật (2005) đã có một sự biến đổi trong toàn xã hội, cụ thể có nhiều hướng dẫn, quy định liên quan đến tiết kiệm, chống lãng phí được quy định, đặc biệt trong các cơ quan NN.

Tuy nhiên, cần phải chỉ rõ những lĩnh vực lãng phí. Theo ông Ngân, lĩnh vực lãng phí đó là trong sử dụng vốn nhà nước và tài sản quốc gia.

“Việc sửa đổi Luật lần này phải đảm bảo 5 yêu cầu: Phải bao quát, phải có định lượng, đảm bảo cơ chế công khai minh bạch với các cá nhân đang sử dụng, phải có chế tài xử lý hành chính và hình sự, cơ quan thanh tra cụ thể, có cơ chế phản ánh, tố giác hành vi”, ông Ngân nhấn mạnh.

Cùng quan điểm trên, Đại biểu Huỳnh Minh Thiện (TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, tình trạng doanh nghiệp có sử dụng vốn tài sản do nhà nước góp rất lãng phí. Tuy nhiên, trong báo cáo đánh giá thì nội dung “Không hiểu quả” còn mơ hồ.

“Kể tội” lãng phí thời gian qua chưa được xử lý, đại biểu Đỗ Văn Đương (TP Hồ Chí Minh) phản ánh, tình hình lãng phí rất bức xúc như, lãng phí tài nguyên khoáng sản, đất đai, thực tế hiện nay hàng ngàn ha đất nông nghiệp bị thu hồi nhưng bỏ hoang, rồi tình trạng chợ xây xong không ai họp, công trình thủy lợi, tưới tiêu không sử dụng.

Ông Đương đề nghị, sửa luật lần này phải đảm bảo mục tiêu chống lãng phí. Thực hành tiết kiệm là nhiệm vụ thường xuyên và chống lãng phí là trọng tâm. Sau đó liên quan đến trách nhiệm của người quyết định đầu tư. Cứ vẽ dự án là quyết định đầu tư, xong rồi bỏ đó. Như vậy là có tội. Sau này nên đưa vào luật tội chống lãng phí nguy hiểm ngang bằng với tội tham nhũng, tùy theo tính chất nghiêm trọng của hành vi lãng phí.

Tính minh bạch trong sử dụng vốn tài sản nhà nước phải công khai minh bạch chứ cứ đóng kín cửa còn dân đứng bên ngoài thì làm sao giám sát được. Phải có nguyên tắc mọi hành vi gây thất thoát, lãng phí phải được bị phát giác và đền bù. Không thể để tình trạng cứ vẽ ra dự án là có tiền.

“Để chống lãng phí được hiệu quả thì lãnh đạo phải làm gương, chẳng hạn phải bắt đầu từ việc nghiêm cấm lãnh đạo lấy xe công chở vợ đi chùa, rồi sử dụng vào việc riêng”, ông Đương nhấn mạnh.

Còn ĐB Nguyễn Viết Nhiên (Hải Phòng) lại cho rằng, vấn đề lãng phí rất lớn nhưng mới chỉ nhìn thấy bề nổi, chứ ít ai nói thấy lãng phí quỹ công. Từ việc tổ chức lễ hội, thấy địa phương này tổ chức lễ hội hoành tráng thì địa phương khác cũng đua theo. Hay như việc đón Huân huy chương, kỷ niệm cũng tổ chức rất lãng phí. Để khắc phục bất cập này thì cùng lúc Quốc hội thông qua luật thì Chính phủ cũng có Nghị định hướng dẫn.

“Có thực tế người ta không sợ Luật mà sợ thông tư, nghị định. Cái hướng dẫn mới là quan trọng. Để khắc phục bất cập cần có nghị định thông tư hướng dẫn kèm theo mới giải quyết được căn bệnh lãng phí này”, ông Nhiên nói.